Hai năm tuổi trẻ bên những chuyến xe đêm

Bà Nguyễn Thị Vấn vẫn còn nhớ rất rõ tiếng động cơ của những đoàn xe vận tải năm xưa. Với bà, đó là âm thanh của chiến trường, của hy vọng và cũng là thanh âm gắn liền với quãng đời thanh niên xung phong không thể nào quên.

Sinh năm 1955, bà nhập ngũ tháng 2 năm 1970, khi mới mười lăm tuổi. Tuổi còn rất trẻ nhưng cô gái nhỏ ngày ấy đã xung phong tham gia lực lượng thanh niên xung phong phục vụ kháng chiến chống Mỹ. Từ năm 1970 đến tháng 5 năm 1972, bà gắn bó với những tuyến đường vận tải ngày đêm hướng về miền Nam.

Khác với nhiều người làm nhiệm vụ san lấp hố bom, công việc chính của tổ bà là dẫn đường và hỗ trợ các đoàn xe vận tải đi ban đêm. Thời ấy, để tránh máy bay phát hiện, xe thường chỉ chạy khi trời tối. Những cô gái thanh niên xung phong phải đứng dọc các cung đường hiểm trở, dùng đèn pin bịt kín ánh sáng hoặc cành cây làm tín hiệu cho xe vượt dốc, qua ngầm.

“Đêm nào cũng nghe tiếng xe rì rầm nối nhau chạy,” bà kể. “Có hôm sương dày đến mức đứng cách vài mét không nhìn rõ mặt người.”

Điều bà sợ nhất là những đoạn cua ven núi. Chỉ cần sơ suất nhỏ là xe có thể lao xuống vực. Vì thế, mỗi khi có đoàn xe qua, cả tổ đều căng mắt quan sát từng tín hiệu.

Có lần trời mưa lớn, đường trơn như đổ mỡ. Một chiếc xe tải chở hàng bị sa xuống mép taluy. Cả đội thanh niên xung phong cùng lái xe phải lấy cây chèn bánh rồi xúc đá lót đường suốt gần hết đêm mới cứu được xe lên.

“Lúc xe nổ máy chạy tiếp được, ai cũng reo như thắng trận,” bà cười nhớ lại.

Nhưng ký ức sâu đậm nhất với bà lại là những khoảnh khắc rất đời thường giữa chiến tranh.

Đó là những đêm ngồi bên bếp lửa hong áo ướt sau ca trực đường. Là lúc cả tổ chuyền tay nhau từng củ sắn nóng. Hay những lần tranh nhau đọc một lá thư nhà đã nhòe nước mưa.

Bà Vấn kể rằng hồi ấy mình trẻ nhất đội nên thường được các chị lớn nhường phần ăn. Có chị còn lén để thêm khoai vào ba lô vì sợ “con bé gầy quá chịu không nổi”.

Chiến tranh ác liệt nhưng tuổi trẻ ngày ấy vẫn hồn nhiên. Có hôm vừa hết ca trực, cả nhóm rủ nhau hái hoa rừng cài lên mũ tai bèo rồi chụp ảnh bằng chiếc máy ảnh cũ của đơn vị. Tấm ảnh đen trắng ấy sau này bà giữ suốt mấy chục năm như một phần ký ức thanh xuân.

Hai năm trong lực lượng thanh niên xung phong không dài, nhưng đủ để cô gái tuổi mười lăm năm nào trưởng thành giữa bom đạn và gian khó.

Giờ đây, bà Nguyễn Thị Vấn bảo rằng mình không còn nhớ hết tên những con đường từng đi qua, nhưng vẫn nhớ rõ cảm giác hồi hộp mỗi lần nghe tiếng đoàn xe từ xa vọng lại trong đêm.

Bởi với thế hệ thanh niên xung phong năm ấy, chỉ cần những chuyến xe còn lăn bánh về phía tiền tuyến thì mọi gian khổ đều trở nên xứng đáng.