HAI NGƯỜI CHỈ HUY HY SINH TRONG CÙNG MỘT NGÀY

Ngày 5 tháng 3 năm 1979 là một ngày đặc biệt khốc liệt ở Lũng Làn.

Từ sáng, khu vực đồn đã liên tục phải đối mặt với những đợt tiến công. Cán bộ, chiến sĩ vừa giữ doanh trại, vừa phải đối phó với sức ép tại các vị trí xung quanh.

Giữa lúc ấy, tình hình ở hướng Lũng Chín trở nên nguy cấp.

Đồn trưởng Lộc Viễn Tài quyết định trực tiếp dẫn một tổ chiến đấu đi chi viện. Trước khi rời đồn, ông giao quyền chỉ huy lực lượng ở lại cho Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm.

Hai người chỉ huy từ đó đảm nhiệm nhiệm vụ ở hai hướng khác nhau.

Không ai biết rằng đó sẽ là ngày cuối cùng của cả hai.

Lộc Viễn Tài cùng Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương tiến về khu vực chiến đấu giữa màn sương dày đặc.

Trận đánh diễn ra quyết liệt. Khi tổ ba người bị đối phương phát hiện và tìm cách bao vây, đạn dược ngày càng vơi đi, Lộc Viễn Tài ra lệnh cho hai chiến sĩ rút về phía sau.

Ông ở lại yểm trợ.

Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương rút được khỏi khu vực nguy hiểm. Khi đã rời vị trí, họ vẫn còn nghe tiếng khẩu RPD của người Đồn trưởng vang lên phía sau.

Lộc Viễn Tài sau đó hy sinh tại trận địa.

Nhưng cuộc chiến đấu của Đồn Lũng Làn trong ngày 5/3 vẫn chưa kết thúc.

Ở khu vực doanh trại, Nguyễn Hồng Cẩm tiếp tục cùng cán bộ, chiến sĩ chống trả các đợt tiến công.

Đến cuối buổi chiều, tình thế của đơn vị trở nên rất khó khăn. Đạn dược gần cạn, lực lượng tiếp tục bị uy hiếp. Ban Chỉ huy còn lại phải đứng trước một quyết định sống còn: nếu tiếp tục giữ nguyên vị trí, nguy cơ đơn vị bị bao vây và chịu tổn thất lớn là rất cao.

Phương án phá vây, đưa lực lượng rút lên điểm cao 1379 được quyết định.

Những người lính bắt đầu rời khỏi khu vực đồn.

Nhưng đối phương phát hiện và tổ chức truy kích.

Lại một lần nữa trong ngày hôm ấy, cần có người ở lại phía sau.

Theo tư liệu được Báo Thanh Niên công bố, Thiếu úy, Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm đã ở lại chặn đánh và nghi binh, tạo điều kiện cho lực lượng của đơn vị rút lui.

Ông chiến đấu ở phía sau.

Đồng đội tiếp tục rút lên điểm cao.

Và Nguyễn Hồng Cẩm cũng hy sinh.

Chỉ trong một ngày, Đồn Lũng Làn mất cả Đồn trưởng và Phó Đồn trưởng.

Hai người hy sinh ở những vị trí khác nhau.

Hai thời điểm khác nhau.

Nhưng giữa hai câu chuyện có một điểm giống nhau đến đặc biệt.

Lộc Viễn Tài ở lại để Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương rút.

Nguyễn Hồng Cẩm ở lại để lực lượng của đồn rút khỏi sự truy kích.

Cả hai người chỉ huy đều nhận phần nguy hiểm về mình.

Ngày hôm ấy, những người lính dưới quyền họ đã tiếp tục rút lui và bảo toàn được một phần lực lượng.

Còn hai người chỉ huy thì không trở về.

Báo Thanh Niên khi tìm lại câu chuyện Lũng Làn đã nhắc tới đây như một trường hợp đặc biệt trong lịch sử Bộ đội Biên phòng: một đơn vị có hai cán bộ chỉ huy hy sinh trong cùng một ngày trong những tình huống bảo vệ lực lượng rút lui.

Chi tiết ấy giúp chúng ta hiểu sự hy sinh của Lộc Viễn Tài trong một không gian rộng hơn.

Nếu chỉ kể về ông như một cá nhân anh hùng, câu chuyện Lũng Làn vẫn chưa đầy đủ.

Bởi bên cạnh Lộc Viễn Tài còn có Nguyễn Hồng Cẩm.

Bên cạnh hai người chỉ huy còn có những cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu ở các vị trí khác nhau.

Có những người hy sinh.

Có những người bị thương.

Có những người sống sót và nhiều năm sau trở thành nhân chứng kể lại câu chuyện của đồng đội.

Họ tạo nên một tập thể.

Và chính trong tập thể ấy, phẩm chất của những người chỉ huy được thể hiện rõ nhất vào lúc đơn vị đứng trước hiểm nguy.

Người chỉ huy có thể rút trước.

Nhưng tại Lũng Làn ngày 5/3/1979, hai người chỉ huy đã lựa chọn điều ngược lại.

Họ để đồng đội rút trước.

Lộc Viễn Tài ở lại trong màn sương nơi trận địa phía trước.

Nguyễn Hồng Cẩm ở lại phía sau đội hình đang phá vây.

Đến cuối ngày, cả hai đều nằm lại nơi biên giới.

Bởi vậy, ngày 5/3/1979 không chỉ là ngày hy sinh của Anh hùng LLVTND Lộc Viễn Tài.

Đó còn là một ngày mất mát đặc biệt của toàn Đồn Lũng Làn.

Khi nhắc tên người Đồn trưởng, vì thế cũng cần nhớ tới người Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm và những cán bộ, chiến sĩ đã cùng ông chiến đấu.

Bởi lịch sử của Lũng Làn không được làm nên bởi một con người.

Đó là lịch sử của một tập thể đã cùng đứng trên tuyến đầu, và trong giờ phút nguy hiểm nhất, những người chỉ huy đã lựa chọn đứng lại phía sau để đồng đội của mình có cơ hội trở về.