HAI NGƯỜI CON KHÔNG TRỞ VỀ

Có những câu chuyện lịch sử không cần bắt đầu bằng một trận đánh.

Chỉ cần bắt đầu bằng một người mẹ.

Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Lé sinh năm 1919 tại Phong Hòa, Phong Điền, Thừa Thiên Huế. Mẹ có bảy người con, bốn trai và ba gái. Gia đình mẹ sớm tham gia phong trào cách mạng tại địa phương.

Trong chiến tranh, người mẹ nào cũng mong con mình trở về.

Nhưng có những người mẹ đã phải chờ trong vô vọng.

Con trai mẹ, Ngô Văn Đạo, sinh năm 1947, nhập ngũ năm 1965. Anh công tác tại Huyện đội Phong Điền. Tháng 8-1969, anh hy sinh trong một trận chiến tại thôn Đức Phú, xã Phong Hòa, khi mới 24 tuổi.

Hai mươi bốn tuổi.

Một tuổi đời còn quá trẻ.

Nhưng nỗi đau của mẹ chưa dừng lại ở đó.

Người con gái Ngô Thị Ngãi, sinh năm 1950, tình nguyện nhập ngũ khi mới 17 tuổi. Chị làm nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa tiếp tế cho chiến trường. Ngày 25-12-1969, chị hy sinh tại chiến trường A Lưới do máy bay oanh tạc, khi mới 19 tuổi.

Hai người con.

Hai lần tiễn biệt.

Và chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn, người mẹ mất cả con trai lẫn con gái.

Tôi nghĩ về căn nhà của mẹ lúc ấy.

Có thể vẫn còn những vật dụng quen thuộc.

Có thể vẫn còn những chỗ ngồi của các con.

Nhưng người thì không còn nữa.

Nỗi đau ấy không thể đo bằng những con số.

Thế nhưng mẹ đã gượng dậy.

Mẹ tiếp tục bám đất, bám làng, nuôi giấu cán bộ và tiếp tế lương thực cho bộ đội.

Tôi đặc biệt xúc động trước điều đó.

Bởi người ta thường nói về những người anh hùng bằng những chiến công lớn.

Nhưng có những người mẹ không cầm súng.

Vũ khí của mẹ có thể chỉ là một nồi cơm.

Một hầm bí mật.

Một gánh lương thực.

Một mái nhà sẵn sàng che chở cán bộ.

Những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại trở thành một phần của cuộc kháng chiến.

Năm 2014, mẹ Nguyễn Thị Lé được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Mẹ qua đời tháng 1-2022, hưởng thọ 104 tuổi.

Tôi chưa từng gặp mẹ.

Nhưng qua câu chuyện ấy, tôi hiểu rằng phía sau mỗi người lính hy sinh là một gia đình.

Phía sau một người con không trở về là một người mẹ chờ đợi.

Và phía sau hòa bình hôm nay là biết bao gia đình đã từng trải qua những ngày tháng như thế.

Có lẽ điều chúng ta có thể làm cho những người mẹ ấy không phải là tìm một lời nào thật lớn lao.

Chỉ cần nhớ.

Nhớ tên mẹ.

Nhớ tên những người con.

Nhớ rằng có một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh để đất nước có ngày hôm nay.

Mẹ Nguyễn Thị Lé đã mất hai người con, nhưng câu chuyện của mẹ vẫn còn ở lại với quê hương Phong Điền và với những thế hệ sau.