HAI NGƯỜI CON TRAI CỦA MẸ MÔNG THỊ THI

Ở thôn Nà Ngàm, xã Cẩm Giàng, huyện Bạch Thông, có một người mẹ mà khi nhắc đến tên, người dân địa phương nhớ ngay đến hai người con trai đã hy sinh vì Tổ quốc. Mẹ là Mông Thị Thi. Năm 2023, khi cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh đến thăm, Mẹ đã 95 tuổi. Tuổi cao khiến ký ức của Mẹ lúc nhớ lúc quên, nhưng hình bóng những người con đã hy sinh vẫn nằm sâu trong tâm trí. Mẹ có hai người con trai là liệt sĩ.

Chiến tranh đối với những người mẹ miền núi không phải là điều gì xa xôi. Nó đi qua chính những căn nhà sàn, những con đường làng và những bữa cơm gia đình. Những người con trai lớn lên, đến tuổi, rồi lên đường. Mẹ tiễn con đi với niềm tin rằng con sẽ trở về. Nhưng có những chuyến đi không có ngày trở lại. Hai người con trai của Mẹ Mông Thị Thi đã trở về với Mẹ theo một cách khác: tên của họ trên những tấm bia liệt sĩ.

Trong một bài viết của Báo Bắc Kạn, hình ảnh người mẹ già đứng trước bia liệt sĩ được khắc họa vô cùng xúc động. Hai người con từng là “hai cây măng đang độ lớn” của Mẹ, nay chỉ còn lại trên tấm bia. Mẹ nhìn những cái tên ấy và gọi khẽ tên các con, như thể họ vẫn còn đâu đó trong căn nhà cũ. Những lời nói tưởng như rất bình thường của người mẹ – gọi con về ăn cơm, kể về cây dâu da trước nhà – lại khiến khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại trở nên đau đáu.

Nhiều năm sau, đất nước hòa bình, cuộc sống của người dân đã thay đổi. Bữa cơm của con cháu Mẹ hôm nay không còn “chín phần sắn, một phần cơm” như những năm tháng nghèo khó. Cây dâu da trước nhà cũng đã lớn. Nhưng hai người con thì mãi mãi không thể trở về để ngồi bên Mẹ trong một bữa cơm bình thường. Có lẽ đó chính là nỗi đau sâu nhất của chiến tranh: đất nước có thể hồi sinh, làng quê có thể đổi thay, nhưng một người đã hy sinh thì không thể trở lại để chứng kiến ngày quê hương thanh bình.

Mẹ Mông Thị Thi từng nói rằng hai người con của Mẹ hy sinh vì Tổ quốc, nhưng Mẹ vui vì những năm tháng sau này luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, chính quyền và lực lượng vũ trang. Mẹ cũng được Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh phụng dưỡng suốt đời.

Câu chuyện của Mẹ Mông Thị Thi vì thế không chỉ là câu chuyện về mất mát. Nó còn là câu chuyện về sức chịu đựng phi thường của những người mẹ Việt Nam. Hai người con đã đi xa, nhưng Mẹ vẫn sống, vẫn động viên con cháu, vẫn dõi theo quê hương. Và trong những ngày tháng 7, khi khói hương được thắp lên tại các nghĩa trang, có lẽ ở một góc nhỏ của Nà Ngàm, người mẹ già vẫn nhớ về hai người con trai của mình – hai “cây măng” năm nào đã hóa thành những cái tên bất tử trong lịch sử quê hương.