HAI NGƯỜI CON VÀ CÂY DÂU DA TRƯỚC NHÀ

Có những câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng không cần quá nhiều lời kể, bởi chỉ một hình ảnh cũng đủ khiến người nghe nghẹn lại. Với mẹ Mông Thị Thi ở Nà Ngàm, xã Cẩm Giàng, hình ảnh ấy là hai người con trai đã hy sinh và cây dâu da trước nhà.

Năm 2023, khi cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh đến thăm, mẹ đã ở tuổi 95. Trí nhớ của mẹ đã có phần mờ đi theo năm tháng, nhưng khi nhắc đến hai người con đã hy sinh, những ký ức quan trọng nhất dường như vẫn còn nguyên. Hai người con trai của mẹ đã ra đi trong chiến tranh và không bao giờ trở lại.

Trong một bài viết của Báo Bắc Kạn, hình ảnh mẹ đứng trước bia tưởng niệm các con được kể lại đầy ám ảnh. Mẹ nhìn tên các con trên bia, gọi tên họ như thể những người con vẫn còn ở đâu đó quanh mình. Mẹ nhắc đến cây dâu da đầu nhà, nhắc rằng cây đã lớn, đã đầy gốc; rồi mẹ như nói với các con rằng cơm hôm nay đã trắng, đã dẻo, không còn cảnh “chín phần sắn, một phần cơm” như những năm tháng nghèo khó nữa. Chỉ vài câu như vậy nhưng chứa đựng cả một quãng đời.

Những người con của mẹ đã hy sinh khi đất nước còn chiến tranh, còn mẹ ở lại chứng kiến quê hương từng bước đổi thay. Cây dâu da trước nhà lớn lên cùng năm tháng, còn những người con thì mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân. Có lẽ điều khiến câu chuyện của mẹ Thi trở nên đặc biệt là sự đối lập ấy: quê hương đã thay đổi, cuộc sống đã đủ đầy hơn, nhưng ký ức về những người con vẫn đứng nguyên ở nơi họ ra đi.

Năm 2014, mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Những năm sau, mẹ tiếp tục được các cơ quan, đơn vị nhận phụng dưỡng và thường xuyên thăm hỏi. Mỗi lần có đoàn đến, mẹ lại được nghe kể về đất nước hôm nay, về những con đường mới, những ngôi trường mới, những thế hệ trẻ đang lớn lên.

Có thể mẹ không nhớ hết những điều ấy, nhưng chắc chắn mẹ hiểu một điều: sự hy sinh của các con mình đã góp phần tạo nên cuộc sống bình yên hôm nay. Và khi mẹ nhìn cây dâu da trước nhà, có lẽ trong ký ức của mẹ vẫn còn hai người con trai năm nào.