Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác
Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 - 1791), người làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương (nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Ông sinh ra trong một gia đình nhiều đời khoa bảng; ông, cha, chú, bác, anh, em đều học giỏi, đỗ đạt cao và làm quan lớn dưới triều Vua Lê – Chúa Trịnh.
Biệt hiệu Hải Thượng Lãn Ông có nghĩa là “ông già lười ở Hải Thượng”, có lẽ được ghép từ hai chữ đầu của tên tỉnh Hải Dương và phủ Thượng Hồng; cũng có thể bắt nguồn từ Bầu Thượng – quê mẹ và là nơi ông sống lâu nhất, từ năm 26 tuổi cho đến khi qua đời. Ngày nay, tên tuổi và sự nghiệp y học, đặc biệt là đạo đức và quan niệm chữa bệnh cứu người của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, vẫn là tấm gương sáng cho các thế hệ thầy thuốc học tập và noi theo.
Để ghi nhớ và tôn vinh công lao to lớn của ông, ngày 31.10.2003, Bộ Y tế đã phê chuẩn Dự án tu bổ, tôn tạo quần thể di tích gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của ông (đã được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng từ năm 1990). Công trình khởi công ngày 21.11.2004.
Quần thể Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác tại tỉnh Hà Tĩnh, gồm khu mộ, nhà thờ và chùa Tượng Sơn, đã trải qua nhiều giai đoạn tu bổ và khánh thành các hạng mục chính vào các năm 2008, 2009 và bàn giao toàn bộ sau đợt tu bổ lớn ngày 23.2.2013.
Từ đó đến nay, các hạng mục công trình được hoàn thiện khang trang, đưa vào sử dụng, đón các đoàn khách trong và ngoài nước đến tham quan.
Quần thể di tích tại Hương Sơn, Hà Tĩnh không chỉ là điểm tham quan hấp dẫn mà còn là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, giáo dục truyền thống và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, đồng thời là nơi giao lưu các giá trị văn hóa của mảnh đất và con người Hương Sơn với bạn bè gần xa.
Ngày 21.2.2016, huyện Hương Sơn (cũ) phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Tĩnh long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 225 năm Ngày mất Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác và đón Bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia (Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông) tại vùng quê giàu truyền thống yêu nước và cách mạng – vùng đất địa linh nhân kiệt Nghệ – Tĩnh.
