HẢI THƯỢNG LÃN ÔNG VÀ TẦM ẢNH HƯỞNG VƯỢT RA NGOÀI BIÊN GIỚI Y HỌC VIỆT NAM

Một người thầy thuốc có thể được nhớ đến bởi những bệnh nhân mình từng cứu chữa. Nhưng một đại danh y có thể được nhớ đến bởi những tri thức mà họ để lại cho nhiều thế hệ.

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác thuộc về trường hợp thứ hai.

Di sản của ông, đặc biệt là “Hải Thượng Y tông tâm lĩnh”, đã trở thành một công trình quan trọng của y học cổ truyền Việt Nam. Với 28 tập, 66 quyển, bộ sách bao quát nhiều lĩnh vực y học và cả những vấn đề về đạo đức nghề nghiệp, vệ sinh phòng bệnh.

Giá trị của công trình không chỉ nằm ở số lượng kiến thức được ghi chép mà còn ở phương pháp tiếp thu và vận dụng.

Lê Hữu Trác tiếp thu những lý luận y học đã có, nhưng không dừng ở việc học thuộc hay sao chép. Ông chọn lọc, nghiên cứu và vận dụng chúng vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Ông đồng thời chú trọng kinh nghiệm của các thầy thuốc tiền bối và kinh nghiệm chữa bệnh trong nhân dân.

Điều đó làm cho công trình mang dấu ấn rõ rệt của thực tiễn Việt Nam.

Tư tưởng của ông về người thầy thuốc cũng tạo nên giá trị lâu dài. Đối với ông, nghề y là một công việc gắn với trách nhiệm và lòng nhân ái. Người thầy thuốc không chỉ cần có kiến thức mà còn cần có đạo đức, biết quan tâm đến người bệnh và đặt việc chữa bệnh cứu người lên trên lợi ích cá nhân.

Những giá trị ấy khiến di sản của ông vượt ra ngoài phạm vi một bộ sách chuyên môn.

Trong dữ liệu được cung cấp, UNESCO đã ghi nhận những đóng góp của Hải Thượng Lãn Ông trong dịp kỷ niệm 300 năm ngày sinh của ông. Sự ghi nhận này cho thấy những giá trị mà ông để lại được nhìn nhận không chỉ ở phương diện y học mà còn ở phương diện văn hóa và tư tưởng.

Từ một người thầy thuốc ở Hương Sơn, những tri thức ông dày công tích lũy đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Điều đặc biệt là ông không chỉ chữa bệnh mà còn đào tạo thầy thuốc, tổ chức Hội y và biên soạn sách. Như vậy, ảnh hưởng của ông không chỉ nằm ở những phương thuốc hay phương pháp chữa trị, mà còn nằm ở việc góp phần xây dựng môi trường học tập, truyền nghề và lưu truyền tri thức y học.

Đó là một hình thức cống hiến có sức sống lâu dài.

Ngày nay, khoa học và y học đã phát triển rất xa so với thời đại của Hải Thượng Lãn Ông. Nhưng những giá trị như trách nhiệm với người bệnh, lòng nhân ái, tinh thần học tập không ngừng và ý thức truyền lại tri thức vẫn có ý nghĩa đối với người làm nghề y.

Bởi vậy, khi nhắc đến Hải Thượng Lãn Ông, người ta không chỉ nhớ đến một danh y của thế kỷ XVIII.

Người ta còn nhớ đến một con người đã dành cả đời mình để biến tri thức thành sự sống, biến những trải nghiệm thành sách vở và biến một đời người thành di sản cho hậu thế.