Hầm bí mật trong lòng đất cát làng Xuân Tự

Xã Vạn Hưng đặc trưng bởi những dải cát trắng mịn màng dọc bờ biển. Thế nhưng, trong
những năm tháng chiến tranh, lòng đất cát tưởng chừng như dễ sụt lún ấy lại là nơi che giấu
hàng trăm cán bộ, chiến sĩ cách mạng nhờ vào bàn tay và khối óc của người dân nơi đây.
Mẹ sáu Tân ở làng Xuân Tự có một ngôi nhà tranh vách đất nằm khuất sau những rặng phi lao.
Ngay dưới gian bếp củi quanh năm ám khói, mẹ cùng các con đã âm thầm đào một căn hầm bí
mật. Đào hầm trên đất cát là một nghệ thuật cực kỳ gian khổ: cát đào đến đâu phải dùng gỗ
mắm, gỗ đước chèn vách đến đó để tránh sụt lún, miệng hầm được ngụy trang bằng chính
chiếc bếp lò luôn đỏ lửa.
Mùa hè năm 1970, một toán lính đi càn bất ngờ ập vào nhà mẹ Sáu khi dưới hầm đang có ba
chiến sĩ du kích đang điều trị vết thương. Bọn lính sục sạo khắp nơi, dùng súng đâm thọc
xuống nền nhà. Một tên lính dừng lại ngay gian bếp, nghi ngờ nhìn đống tro tàn.
Mẹ Sáu lúc ấy đang bế đứa cháu ngoại chưa đầy tuổi, bình tĩnh bước đến. Mẹ cố tình làm đổ
nồi cháo đang sôi sùng sục trên bếp, nước cháo nóng hổi tràn ra, khói bốc lên nghi ngút kèm
theo tiếng khóc thét của đứa trẻ. Mẹ vừa dỗ cháu vừa đon đả nói với toán lính:
"Mấy ông thông cảm, nhà nghèo có nồi cháo lỏng nuôi cháu mà tôi vụng về làm đổ. Để tôi dọn
dẹp rồi nấu ấm nước ngon mời mấy ông uống."
Nhìn thấy cảnh hỗn loạn, mùi cháo khét và tiếng khóc ré của đứa trẻ, bọn lính đâm chán nản và
bỏ đi sang nhà khác. Dưới lòng đất cát sâu chưa đầy hai mét, ba người chiến sĩ nghe rõ từng
bước chân giặc, họ nín thở, tay siết chặt báng súng, lòng trào dâng niềm biết ơn vô hạn đối với
sự mưu trí của người mẹ làng biển. Căn hầm của mẹ Sáu năm ấy đã giữ vững an toàn cho đến
ngày Vạn Hưng hoàn toàn giải phóng.