HẦM CHÔNG

Mặt trời vừa khuất sau rặng tre cuối làng, màn đêm dần buông xuống trên vùng quê miền Đông Nam Bộ. Trong căn hầm bí mật dưới gốc cây đa già, những chiến sĩ du kích đang quây quần bên ngọn đèn dầu leo lét. Trên tấm bản đồ trải giữa nền đất, đồng chí Ba Hùng – chỉ huy đội du kích – đang chăm chú suy nghĩ. Những ngày ấy, quân địch liên tục mở các cuộc càn quét quy mô lớn. Chúng có xe bọc thép, máy bay trực thăng, súng đạn hiện đại. Trong khi đó, lực lượng du kích chỉ có vài khẩu súng trường cũ và một số vũ khí thô sơ. Để tồn tại và chiến đấu, quân ta buộc phải tìm ra những cách đánh sáng tạo. Một buổi chiều, sau khi quan sát địa hình quanh làng, Ba Hùng nảy ra ý tưởng đào hầm chông. Ông tập hợp bà con và các chiến sĩ lại rồi nói: – Địch mạnh về vũ khí, nhưng chúng không hiểu đất này bằng chúng ta. Ta sẽ biến từng con đường, từng bụi cây thành trận địa. Ngay trong đêm, cả làng bắt tay vào công việc. Những người đàn ông khỏe mạnh đào các hố sâu dọc theo các tuyến đường địch thường đi qua. Phụ nữ và thanh niên vót hàng nghìn cọc tre sắc nhọn. Tre được nung trên lửa cho cứng rồi cắm dày dưới đáy hố. Sau khi hoàn thành, miệng hầm được phủ một lớp cành cây, lá khô và đất mỏng giống hệt mặt đường bình thường. Nhìn từ bên ngoài, không ai có thể phát hiện ra đó là những chiếc bẫy chết người. Vài ngày sau, cuộc càn quét đầu tiên diễn ra. Tiếng trực thăng gầm rú trên bầu trời. Hàng trăm lính địch tiến vào làng với vẻ đầy tự tin. Chúng đi thành hàng dài men theo con đường đất dẫn vào khu căn cứ. Bất ngờ! Một tiếng hét thất thanh vang lên. Một tên lính giẫm phải lớp ngụy trang và rơi thẳng xuống hầm chông. Những chiếc chông tre sắc nhọn đâm xuyên giày và chân hắn. Tiếp đó là tiếng la hét khắp nơi. Nhiều tên khác hoảng loạn chạy tán loạn rồi lại tiếp tục rơi xuống các hầm chông khác. Đội hình địch lập tức rối loạn. Từ các công sự bí mật, du kích nổ súng. Tiếng súng vang lên từ nhiều hướng khiến quân địch không xác định được vị trí đối phương. Cuộc càn quét hôm ấy thất bại. Nhưng điều khiến quân địch sợ hãi không chỉ là thương vong, mà là cảm giác bất an thường trực. Từ đó, mỗi bước chân của chúng đều trở nên dè dặt. Ở nhiều nơi khác trên chiến trường miền Nam, quân ta còn sáng tạo ra vô số loại hầm chông khác nhau. Có loại hầm chông hình vuông đơn giản. Có loại hầm chông nắp lật. Khi người giẫm lên, nắp sẽ xoay sang một bên khiến nạn nhân rơi xuống. Sau đó nắp tự trở lại vị trí cũ như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Loại hầm này khiến nhiều toán lính đi phía sau hoàn toàn không biết đồng đội vừa gặp nạn. Đặc biệt nổi tiếng là hầm chông xoay. Bên dưới hầm có một trục quay bằng tre. Khi người rơi xuống, hệ thống sẽ xoay vòng khiến việc trèo lên gần như không thể. Không ít toán quân phải mất hàng giờ mới cứu được đồng đội. Tại vùng địa đạo, các chiến sĩ còn kết hợp hầm chông với hệ thống đường hầm ngầm. Địch vừa bước vào khu vực nghi ngờ có du kích là liên tục gặp các loại bẫy bất ngờ. Có khi chúng đang đi trên đường thì mặt đất sụp xuống. Có khi vừa mở một cánh cửa tưởng như bỏ hoang thì bị những mũi chông từ trên cao lao xuống. Những sáng tạo ấy không đòi hỏi vật liệu đắt tiền. Tất cả đều được làm từ tre, nứa, gỗ và những vật liệu có sẵn trong làng quê Việt Nam. Thế nhưng hiệu quả lại vô cùng lớn. Một sĩ quan địch từng than phiền rằng: – Chúng tôi không sợ đối mặt với quân đối phương ngoài chiến trường. Điều đáng sợ nhất là không biết bước tiếp theo sẽ gặp điều gì dưới chân mình. Nỗi sợ ấy ngày càng lan rộng. Mỗi khi chuẩn bị mở cuộc hành quân, nhiều binh lính tỏ ra lo lắng. Họ dùng gậy dò từng bước. Có đơn vị phải cho công binh đi trước hàng cây số để kiểm tra đường. Nhưng dù cẩn thận đến đâu, họ vẫn không thể phát hiện hết các bẫy của quân ta. Một lần, tại khu rừng giáp biên giới, địch đưa cả xe bọc thép vào càn quét. Chúng tin rằng các loại bẫy chỉ có tác dụng với bộ binh. Tuy nhiên, du kích đã nghĩ khác. Dọc tuyến đường xe tăng thường đi qua, các chiến sĩ đào những hố lớn, ngụy trang rất khéo léo. Chiếc xe đi đầu vừa tiến tới đã sập hố. Cả đoàn xe phía sau phải dừng lại. Ngay lúc ấy, du kích từ nhiều hướng xuất hiện đánh nhanh rồi rút gọn. Cuộc hành quân lại thất bại. Tin tức về những trận đánh ấy lan khắp chiến trường. Các đơn vị bạn tìm đến học tập kinh nghiệm. Nhiều sáng kiến mới tiếp tục ra đời. Hầm chông không chỉ là vũ khí chiến đấu mà còn thể hiện trí thông minh và sự sáng tạo của quân dân Việt Nam. Trong điều kiện thiếu thốn đủ bề, người dân vẫn biết tận dụng những gì mình có để chống lại một đối phương mạnh hơn nhiều lần. Những chiếc chông tre giản dị đã trở thành biểu tượng của chiến tranh nhân dân. Nó cho thấy sức mạnh không chỉ nằm ở súng đạn hiện đại mà còn nằm ở ý chí, lòng dũng cảm và sự sáng tạo. Nhiều năm sau chiến tranh, khi nhắc lại những ngày tháng ấy, các cựu chiến binh vẫn nhớ như in hình ảnh những đêm đào hầm dưới ánh trăng, tiếng cuốc bổ xuống nền đất khô và những bàn tay chai sạn miệt mài vót từng chiếc chông tre. Đó là những công việc âm thầm nhưng góp phần làm nên chiến thắng. Hầm chông không phải là vũ khí lớn nhất của quân ta, nhưng lại là một trong những sáng tạo độc đáo nhất. Nó khiến quân địch luôn sống trong tâm trạng căng thẳng, lo âu và khiếp sợ. Mỗi gốc cây, mỗi bụi rậm, mỗi con đường quê đều có thể trở thành một trận địa bất ngờ. Lịch sử đã đi qua, chiến tranh đã lùi xa. Nhưng câu chuyện về những chiếc hầm chông vẫn còn được nhắc lại như minh chứng cho trí tuệ, lòng quả cảm và tinh thần bất khuất của quân dân Việt Nam trong những năm tháng bảo vệ Tổ quốc. Chính từ những sáng tạo giản dị ấy, quân ta đã góp phần làm nên những chiến công vang dội, viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc.