Hầm Đờ Cát: Căn hầm lịch sử và giờ phút định đoạt số phận thực dân Pháp tại Điện Biên Phủ
Tác giả:Tạ Thị Phương Linh
Trong bức tranh toàn cảnh của chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" năm 1954, bên cạnh chảo lửa đồi A1 hay những con đường xe thồ huyền thoại, hầm Đờ Cát (De Castries) lưu giữ một dấu ấn đặc biệt. Nơi đây từng là bộ não điều hành của toàn bộ tập đoàn cứ điểm quân sự mạnh nhất Đông Dương của thực dân Pháp, đồng thời là chứng nhân cho giờ phút huy hoàng khi lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" tung bay trên nóc hầm, đánh dấu chấm hết cho ách đô hộ của thực dân Pháp tại Việt Nam.
I. Pháo đài kiên cố giữa lòng chảo Mường Thanh
Hầm chỉ huy của tướng Đờ Cát-xtơ-ri nằm ở vị trí trung tâm của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, tọa lạc ngay giữa lòng cánh đồng Mường Thanh lộng gió.
Kiến trúc kiên cố: Căn hầm có chiều dài 20 mét và chiều rộng 8 mét, được chia thành bốn gian vừa làm nơi ở vừa làm nơi làm việc. Xung quanh hầm được bảo vệ bằng hệ thống hàng rào dây kẽm gai dày đặc cùng bốn chiếc xe tăng yểm trợ. Trước đây, một hệ thống đường hào có mái che bằng bao cát và ván gỗ còn nối liền hầm Đờ Cát với các lô cốt phòng thủ lân cận, tạo thành một hệ thống liên hoàn khép kín.
Tâm điểm quyền lực một thời: Trước khi bị quân ta đánh sập ý chí kháng cự, căn hầm này từng là nơi tiếp đón nhiều nhân vật chóp bu của thế giới phương Tây như Thủ tướng Pháp Joseph Laniel, Tổng thống Mỹ Dwight Eisenhower, Thủ tướng Anh Winston Churchill, cũng như nhiều ký giả quốc tế đến thị sát bộ máy chiến tranh của Pháp ở Đông Dương.
II. 55 ngày đêm và khoảnh khắc 17 giờ 30 phút ngày 7 tháng 5 năm 1954
Để đánh sập được căn hầm đầu não này, quân và dân ta đã phải trải qua 55 ngày đêm chiến đấu vô cùng anh dũng, vượt qua muôn vàn gian khổ, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt để siết chặt vòng vây.
Vào chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi các mũi chủ lực của ta đồng loạt tổng công kích vào phân khu trung tâm, hầm Đờ Cát chính là mục tiêu cuối cùng. Đúng 17 giờ 30 phút cùng ngày, đồng chí Tạ Quốc Luật – Đại đội trưởng Đại đội 360, Trung đoàn 209, Sư đoàn 312 – dẫn đầu tổ mũi nhọn đã dũng mãnh đột nhập vào căn hầm, trực tiếp bắt sống tướng Đờ Cát cùng toàn bộ Bộ tham quan tập đoàn cứ điểm.
Ngay sau đó, lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" của quân đội ta được hiên ngang cắm lên nóc hầm Đờ Cát, báo hiệu chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ toàn thắng.
III. Dấu ấn lịch sử muôn đời
Ngày nay, cấu trúc và bố trí nguyên bản của hầm Đờ Cát vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn giữa lòng thung lũng Mường Thanh. Nơi đây đã trở thành một "địa chỉ đỏ" thu hút hàng vạn du khách trong và ngoài nước mỗi năm khi đến với Điện Biên.
Đứng trước căn hầm lịch sử ấy, mỗi người con đất Việt lại thêm tự hào về truyền thống kiên cường của cha anh, thấu hiểu giá trị to lớn của hòa bình, độc lập và tự do mà thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng máu xương và chiến công hiển hách.
