Hãng dĩa nhựa ASIA

Asia là hãng đầu tiên do người Việt Nam Nguyễn Văn Đinh và Ngô Văn Mạnh thành lập năm 1937 sản xuất dĩa nhựa 78 tua (tours), nơi thu âm và sản xuất là hai căn phố lầu đường Daniel (chợ Bình Tây) gần Chợ Lớn mới. Nơi phát hành: 37 đường Colonel Grimaud (nay là đường Phạm Ngũ Lão), sau đó dời về Bến Hàm Tử quận 4 (nay làquận 5). Ông Ngô Văn Mạnh (tức thầy Năm Mạnh) biên soạn tuồng và lời cho Vọng cổ. Ngoài ra còn có những cộng tác viên như các cụ Trương Duy Toản, Mộc Quán Nguyễn Trọng Quyền, Đào Châu, Đặng Công Danh (tức Mười Giãn), Lâm Hoài Nghĩa, Nguyễn Quốc Biểu, Nguyễn Kim Hải (tức Sáu Hải)...

Thời điểm nói trên, tất cả các loại dĩa nhựa do các hãng: Pathé (Boy Landry) bên hông Nhà Hát Tây, Béka (Giles Keller người Đức) đường Mac Mahon (nay là đường Công Lý), Odéon (Pháp) và Asia. Có cái khuyết điểm là trên nhãn của dĩa chỉ ghi tựa bài ca, tên ca sĩ, nhạc sĩ mà không ghi tên tác giả sáng tác lời ca hay tuồng, do đó sau này mới có xảy ra những ngộ nhận đáng tiếc.

Đợt ra mắt đầu tiên gồm mấy chục bộ dĩa Vọng cổ 20 câu nhịp 8 với giọng ca ăn khách của thời đó: cô Ba Được, cô Năm Xẩm, cô Hai Tân Châu, cô Ngọc Lan, cô Sáu Bạc Liêu, ca sĩ Hồng Châu, Lư Hòa Nghĩa, Sáu Vị, và Tám Bằng.

Cô Ba Được người nhỏ thỏ, cao khoảng 1,5m, da trắng, mặt tròn, hiền hậu dễ thương. Năm 1937, cô lên Nam Vang, lấy anh Nghĩa (bạn của Vĩnh Bảo, làm vendeur cho Pharmacie de la gare), cô đã nhiều lần ca cho Vĩnh Bảo độc tấu đàn gáo 20 câu Vọng cổ nhịp 8 “Thức trót canh gà”: “Thức trót canh gà, nhìn ngọn đèn lưu ly, thương con chồng ruột tầm như cắt (câu 1). Chàng ở phương nao, bấy lâu bặt tin nhạn cá, thiếp chẳng biết chàng ấm lạnh dường bao (câu 2).” Đàn thì có kìm và violon, và Vọng cổ “Giã bạn lên đường” thì có tranh và violon.

Năm 1938, cô lên Battambang, giọng ca của cô làm cho Thầy Độ (người miền Trung làm Chef de gare Battambang) mê mệt và hai người yêu nhau và Thầy Độ bỏ tiền ra lập ra gánh hát để tên “Gánh Cô Ba Được”. Gánh hát chưa được sống bao lâu thì Sở Hỏa xa Nam Vang phát hiện Thầy Độ thụt két thế là gánh hát rã!

Ca sĩ Hồng Châu, cao khoảng 1,6m, người to to, đầu tóc dài và uốn bồm xồm như ổ quạ, ca Vọng cổ nhịp 8 “Cộp, cộp, Bonjour Thầy Ba”, “Đêm lụng canh trường”, “Thà câm trọn đời”, “Cảnh trời chiều”, “Đành rằng...”. Lư Hoà Nghĩa (tức Năm Nghĩa) ca 20 câu Vọng cổ nhịp 8 “Vì tiền lỗi đạo”: “Văng vẳng tiếng chuông chùa, giọng công phu nó xa đưa của đoàn sư vãi (câu 1). Ba tiếng chuông ngân, giọng chuông tức tỉnh dường như khêu gơi nỗi bị tình trên cõi trần ai (câu 2)."

Năm Nghĩa ca nhiều Vọng cổ, nhưng tại sao phần đông thính giả chỉ chiêm ngưỡng Vọng cổ lời ca “Văng văng tiếng chuông chùa”? Như tôi đã nói, Vọng cổ này ra đời vào lúc phần đông người ta nghĩ đến việc tu hành, đi chùa chiền lễ Phật. Bằng cớ cho thấy là lúc ấy gánh hát Tân Thinh chuyên hát tuồng Phật như “Phật Thích Ca ra đời” hay “Phật Thích Ca đắc đạo” thì khán giả kéo đến chật rạp, trong khi ấy những gánh hát chuyên hát tuồng Tây như “Trần Đắc”, “Phụng Hảo”, “Tiếng Chuông”... lại ế khách!

Dĩa Asia số 1636 có Vọng cổ nhịp 16 “Đêm đông”: “Đêm đông cô tịch dưới bóng trăng mờ, cảnh vật đìu hiu, của tiết trời u ám, lạnh lùng đang đắm chìm trong bức mây sương của trận mưa phùn gió thảm (câu 1). Em ôi có nhớ nhau chăng đêm hôm ấy đôi ta tiễn đưa nhau tận bến thuyền dưới rặng tre xanh ủ rũ anh đem biết bao nhiêu điều tâm sự của cõi lòng khô héo mà tự bấy lâu anh đã mòn mỏi đợi chờ để cùng em có tường thuật những nỗi yêu đương (câu 2).”

Những bài khác gồm có “Nặng gánh nợ đời”, “Tình duyên trắc trở”, “Dạn mặt phong trần”, “Muốn lấy tiếng đờn”, “Lạc bước giang hồ”... Cô Năm Xẩm ca “Cảnh đời éo le”. Cô Hai Tân Châu thì ca “Chấp mối tơ mành” và “Chung tình".