HANG NGƯỜM VÀI

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Nơi đây được coi là cội nguồn cách mạng bởi gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng giai đoạn 1941-1945.

Hang Ngườm Vài, nằm trong cụm di tích ngoài trời. Đây là nơi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã kết nạp đồng chí Nông Thị Trưng vào Đảng Cộng sản Đông Dương vào ngày 06/12/1941.

Hang Ngườm Vài nằm ở bên trái trên đường lên mốc 108 thuộc địa phận Phja Lũng Lạn. Cửa hang quay về hướng Đông đối diện với hang Cốc Bó, cách đường lên trên mốc khoảng 5m. Phía Tây giáp mỏm núi Lũng Lạn dưới mốc 108. Phía Nam giáp đám rẫy ông Nông Thanh Bằng (Pác Bó). Phía Bắc giáp dãy núi đầu nguồn suối Lê Nin. Hang Ngườm Vài gọi là hang nhưng thực tế chỉ có mái vòm cửa hang tương đối rộng, còn lại có một số ngách luồn sâu vào trong núi Lũng Lạn và một ngách xuống dưới phía đầu nguồn suối Lê Nin. Buổi kết nạp đồng chí Nông Thị Trưng vào Đảng là tại vòm cửa hang. Vòm cửa hang cao khoảng 1,6m, rộng khoảng 4m. Dưới đáy vòm hang không bằng phẳng chỉ có một số hòn đá để Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các đồng chí ngồi trong buổi kết nạp. Từ vòm hang vào liền đến lòng hang rộng 5,2m, sâu 6,5m, cao khoảng 1,4m.

Sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, ngày 28/01/1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng năm đồng chí cán bộ cách mạng đã trèo đèo, lội suối, vượt qua cột mốc 108 để trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam. Trong thời gian Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc hoạt động tại Pác Bó, đồng chí Nông Thị Trưng đã vinh dự được Người dìu dắt trưởng thành.

Đồng chí Trưng tên thật là Nông Thị Bày (1920 – 2003), là người con dân tộc Tày quê ở xã Phù Ngọc, huyện Hà Quảng,tỉnh Cao Bằng. Cái tên Trưng là do Bác đặt cho vào năm 1941, vì Người mong đồng chí noi theo gương Bà Trưng, Bà Triệu, những nữ anh hùng của dân tộc Việt Nam. Đồng chí Trưng tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1936, trong phong trào bình dân. Cuối năm 1939 đồng chí Trưng đã kết hôn với đồng chí Hoàng Văn Thạch (tức Hồng Tiến). Hai bên gia đình nội, ngoại của đồng chí đều là gia đình cách mạng, trong thời gian hoạt động cách mạng chồng của đồng chí chẳng may bị thực dân Pháp bắt vào năm 1940 và giam ở nhà tù Sơn La.

Trong thời gian này đồng chí vẫn âm thầm hoạt động và giữ liên lạc với các đồng chí thường qua lại nhà khi đồng chí Thạch chưa bị bắt. Trải qua nhiều gian nan, thách thức, vượt lên trong mọi hoàn cảnh đồng chí đã trở thành một cán bộ nữ thoát ly hoạt động bí mật của châu Hà Quảng từ năm 1940. Năm 1941, Đồng chí Nông Thị Trưng lần đầu tiên gặp Bác tại lán Khuổi Nặm. Sau một thời gian Bác dạy văn hóa, dạy làm cách mạng cho đồng chí, nhận thấy bản thân đồng chí Trưng có tinh thần chịu đựng gian khổ, hy sinh, đấu tranh kiên quyết với địch, ngày 06/12/1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã trực tiếp kết nạp đồng chí Nông Thị Trưng vào Đảng Cộng sản Đông Dương tại hang Ngườm Vài.

Tham dự buổi lễ gồm có các đồng chí: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, đồng chí Trịnh Đông Hải, đồng chí Lê, đồng chí Vân Trình và đồng chí Nông Thị Trưng. Buổi lễ kết nạp không có cờ ảnh trang hoàng long trọng, nhưng qua phong thái của các đồng chí, trong khung cảnh thiên nhiên, vẫn toát lên một không khí trang nghiêm bao trùm. Bắt đầu buổi lễ, đồng chí Trịnh Đông Hải tuyên bố lý do và chương trình buổi họp, sau đó đồng chí Lê giới thiệu lý lịch chính trị của đồng chí Trưng là trong sạch, đủ tiêu chuẩn vào Đảng. Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng các đồng chí trong chi bộ trao đổi, nhận xét về hoàn cảnh gia đình và quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Trưng. Lần đầu tiên được gọi bằng hai tiếng “đồng chí” đầy tình thân thiết, đồng chí Nông Thị Trưng vô cùng cảm động, nước mắt cứ thế trào ra.

Sau khi chi bộ biểu quyết, đồng chí Trịnh Đông Hải thay mặt chi bộ tuyên bố kết nạp đồng chí Nông Thị Trưng vào Đảng. Lúc này, trong lòng đồng chí Trưng vui sướng, nóng bừng như có lửa cháy và cảm thấy mình không phải đang đứng trước các đồng chí thân yêu mà còn đang đứng trước một cái gì đó rất thiêng liêng, vĩ đại, sáng ngời như ánh mặt trời. Đó là ý chí, là lý tưởng, là niềm tin sắt đá của những con người cùng khổ liên hiệp lại, đi theo con đường của giai cấp công nhân, quyết đấu tranh đánh đổ và xóa bỏ chế độ người bóc lột người, xây dựng một xã hội mới thật sự tự do, bình đẳng, no ấm, vui tươi.

Kết thúc cuộc họp, đồng chí Nông Thị Trưng đã đưa ra lời hứa với Đảng: “Từ nay tôi là một bộ phận trong cơ thể Đảng, là tài sản của Đảng. Tôi nguyện đem hết sức mình làm việc cho Đảng đến hơi thở cuối cùng, phấn đấu hoàn thành bất cứ nhiệm vụ gì Đảng giao phó và phát huy ảnh hưởng của Đảng trong quần chúng để không làm hao mòn tài sản của Đảng”.

Thực hiện đúng lời hứa của mình và không phụ lòng tin tưởng của Bác, sau này đồng chí Nông Thị Trưng đã giữ nhiều chức vụ trong huyện và ngoài tỉnh. Năm 1979 – 1980 đồng chí được bầu làm Chánh án Toà án tỉnh Cao Bằng và trở thành nữ Chánh án Tòa án nhân dân đầu tiên của tỉnh. Năm 1984, đồng chí về hưu. Năm 1969, Bác Hồ - vị cha già vĩ đại của dân tộc mãi mãi đi xa, với tư cách là cán bộ hoạt động thân cận bên Chủ tịch Hồ Chí Minh từ những ngày đầu cách mạng, đồng chí Nông Thị Trưng đã vinh dự được túc trực bên linh cữu của Bác hai lần vào sáng và chiều ngày 08/9/1969.

Có thể nói hang Ngườm Vài là địa điểm đánh dấu mốc son trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nông Thị Trưng – nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung, một trong những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó nói chung, hang Ngườm Vài nói riêng, chúng ta đã cảm nhận được phần nào sự khó khăn, vất vả trong những ngày đầu hoạt động cách mạng. Dù thực tại gian khổ, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các cán bộ cách mạng luôn một lòng tin vào Đảng, tin vào ngày mai tươi sáng của dân tộc. Qua đó, giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng cho các thế hệ người Việt Nam./.