Hành động hy sinh cứu pháo
Thời gian: Đêm ngày 01/02/1954 tại dốc Chuối (Điện Biên).Bối cảnh: Đơn vị đang kéo khẩu pháo cao xạ 37mm nặng hơn 2 tấn qua đoạn đường dốc hẹp, vực sâu thì dây tời bị đứt. Hành động: Khẩu pháo lao tự do, Tô Vĩnh Diện đã dũng cảm lao thân mình vào bánh pháo để cản đà lao. Kết quả: Khẩu pháo được cứu nguyên vẹn bên bờ vực, Tô Vĩnh Diện anh dũng hy sinh.
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, việc đưa những khẩu pháo cao xạ nặng hơn 2 tấn vào trận địa qua những dãy núi hiểm trở hoàn toàn bằng sức người là một nhiệm vụ vô cùng gian khổ.
Đêm ngày 01/02/1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa dốc Chuối để chuyển sang vị trí mới. Đường đi là một lối mòn nhỏ, hẹp, quanh co, một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm, lại bị pháo binh Pháp bắn phá liên tục.
Tô Vĩnh Diện cùng một chiến sĩ tên là Ty xung phong cầm càng lái để điều hướng cho khẩu pháo cao xạ 37mm đổ dốc. Khi pháo đang xuống dốc, một loạt đạn đại bác của quân Pháp nổ ngay gần trận địa khiến dây tời buộc pháo bị đứt. Mất dây ghìm, khẩu pháo nặng hơn 2 tấn lao băng băng xuống dốc. Anh Ty bị càng pháo hất văng ra xa.
Trong giây phút hiểm nghèo đó, nếu pháo lao xuống vực sẽ vừa mất vũ khí, vừa làm lộ bí mật trận địa của toàn quân. Không hề do dự, Tô Vĩnh Diện lập tức buông càng lái, lao người lên phía trước và lấy chính thân mình chèn vào bánh pháo.
Hành động dũng cảm của anh đã làm giảm tốc độ lao của khẩu pháo, tạo cơ hội cho đồng đội kịp thời lấy gỗ chèn bánh, giữ chặt khẩu pháo đứng yên bên bờ vực sâu. Khi đồng đội vực anh dậy, Tô Vĩnh Diện đã bị thương rất nặng nhưng vẫn thều thào hỏi: "Pháo có sao không?" trước khi trút hơi thở cuối cùng.
