Hạnh phúc được làm báo vụ viên

Dù đã bước qua tuổi 80 nhưng người phụ nữ đang ngồi đối diện với tôi vẫn say sưa nói, say sưa kể một cách rành rọt về những chuyện đã diễn ra cách đây gần 70 năm. Hồi ấy bà mới chỉ là cô gái 15 khai tăng tuổi để được vào bộ đội, phục vụ kháng chiến. Bà là Hoàng Hương Liên, cựu báo vụ viên Đội Thông tin vô tuyến điện 101, Binh chủng Thông tin liên lạc.

Ít ai biết người “mách nước” cho cô gái trẻ Hoàng Hương Liên cách tăng thêm tuổi để được trúng tuyển quân ngũ lại chính là Cục trưởng Cục Thông tin lúc bấy giờ, cụ Hoàng Đạo Thúy-cũng chính là cha đẻ của cô. Bà Liên kể: Nhà tôi vốn có hai chị em gái, nhưng giữa năm 1943, khi cha tôi đưa anh em hướng đạo sinh đi cắm trại ở Chùa Láng thì tòa đốc lý đến nhà đòi ông đến trình diện ngay sáng hôm sau. Vì để báo tin cho cha mà chị gái tôi, một người con gái thông minh, sắc sảo trên đường trở về gặp tai nạn và qua đời ở tuổi 24. Ông giữ nỗi đau này suốt cuộc đời của mình. Khi tôi đến trình bày nguyện vọng muốn thay chị giúp cha làm liên lạc, cha tôi đã lặng đi...

Tháng 7-1949, 15 tuổi, Hoàng Hương Liên theo cha lên Chiến khu Việt Bắc trở thành chiến sĩ liên lạc của Cục Thông tin. Dù cụ Hoàng Đạo Thúy là lãnh đạo cao nhất của cục nhưng bà không dựa vào quan hệ cha con mà lơ là công việc. Hơn nữa, công việc bận bịu liên miên, Cục trưởng Hoàng Đạo Thúy thường phải trực tiếp đi chiến dịch nên hai cha con cũng ít khi gặp nhau, nhưng bà Hoàng Hương Liên luôn tin và biết cụ Hoàng Đạo Thúy rất ủng hộ con gái. Chẳng thế mà cụ có bí danh là Liên.

Chiến dịch Biên Giới diễn ra, cô liên lạc viên Hoàng Hương Liên có thêm nhiệm vụ đánh máy các bản tin chiến trường và các văn bản của cơ quan. Nhiệm vụ này được Liên hoàn thành nhanh chóng, kịp thời, chính xác. Kết thúc chiến dịch, nhận thấy khả năng của cô, tổ chức quyết định cử cô đi học lớp báo vụ viên ở bản Piềng, Thanh Định (Định Hóa, Thái Nguyên). Trước khi đi, cô tranh thủ thời gian lên gặp cha và xin ý kiến của ông. Cụ Hoàng Đạo Thúy hết mực ủng hộ và động viên cô kiên trì học tập để sau này trở về phục vụ cục.

Thời gian này, cuộc kháng chiến chống Pháp diễn ra ác liệt nên để bảo đảm an toàn, lớp học liên tục phải di chuyển địa điểm, khi thì ở Ba Giăng (Thái Nguyên) lúc lại cơ động lên Cao Bằng... Do vậy mất gần hai năm, tháng 5-1952, Hoàng Hương Liên mới hoàn thành khóa học, rồi trở thành báo vụ viên của Đội 101 đóng quân ở Sở chỉ huy Bộ tại Nà Lản. Đội 101 được chia thành rất nhiều tổ phụ trách các mạng thông tin như: Mảng đồng bằng, mảng Việt Bắc, mảng Khu 4, mảng miền Nam và Khu 5. Hoàng Hương Liên thuộc mạng miền Nam và Khu 5. Hằng ngày, cô cùng đồng đội thay phiên nhau trực ca báo vụ, thu, phát các bản tin đi và đến các hướng chiến trường, thường xuyên là Khu 5. Bà Hoàng Hương Liên kể: Trong kháng chiến, tổ đài trực ca thường có một báo vụ và hai quay viên. Một ca trực, tôi phát liên tục hàng trăm bức điện với tốc độ trung bình 125 lần/phút. Trong vẻn vẹn khoảng 2 mét vuông được chiếu sáng bởi ánh đèn dầu leo lét, chúng tôi miệt mài làm việc. Ban đêm trong rừng vắng chỉ có tiếng gõ nhịp manip và tiếng máy quay rầm rì. Công việc căng thẳng mệt mỏi là vậy nhưng tình đồng chí, đồng đội thì ấm cúng vô cùng. Nhiều lúc tay mỏi nhừ, mắt mờ cả đi mà người này thuyết phục người kia đi nghỉ nhưng không ai chịu.

Cuối năm 1953, chuẩn bị bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ, có lẽ một phần vì làm việc liên tục, phần vì thể trạng không tốt do bị sốt rét ác tính, một bên tay phải của Hoàng Hương Liên bị co cứng, không thể viết hay gõ manip được. Cấp trên định cho cô ra quân nhưng cô kiên quyết xin ở lại. Chiến dịch lớn đang gần kề, cô không thể trở thành người đứng bên lề. Trước sự quyết tâm của cô, tổ chức đành đưa cô trở lại làm liên lạc viên, vận chuyển thư tín và các bản tin từ Đội 101 sang bên cơ yếu để dịch sau đó chuyển sang Cục Tác chiến. Bà Liên tâm sự: Giữa lúc chiến trường đang cần đến những báo vụ viên chuyển nhận tin tức nhất thì mình lại không làm việc được. Tôi ức lắm. Kiên trì tập luyện, thuốc thang, thật may, trước khi Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra hai tháng, bàn tay tôi có thể cử động được như bình thường. Thế là tôi lại được quay về làm báo vụ, tiếp tục theo dõi hướng phía Nam. Kết thúc chiến dịch, trong sổ vàng của Đội 101 có ghi nhận cố gắng của tôi: Trong hoàn cảnh khó khăn vẫn quyết tâm thực hiện nhiệm vụ. Với bà Hoàng Hương Liên, điều hạnh phúc nhất trong cuộc đời bà chính là được làm một người lính thông tin báo vụ lặng thầm cống hiến đằng sau những chiến công của quân đội nhân dân...