Hành quân “Lam Sơn 719” –kỳ vọng lớn của Hoa Kỳ và chính quyền Sài Gòn

Năm 1969, Richard Nixon trúng cử Tổng thống Hoa Kỳ trong bối cảnh phải xuống thang chiến tranh, đàm phán rút dần quân viễn chinh về nước. Tuy nhiên, với bản chất ngoan cố và hiếu chiến, Nixon chủ trương tiếp tục theo đuổi cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”, trong đó lấy quân đội Sài Gòn làm nòng cốt dưới sự hỗ trợ của hỏa lực, cố vấn và hậu cần của Hoa Kỳ. Đây đồng thời cũng được coi là “công thức chiến thắng mới” cho chiến tranh Việt Nam. Tuy nhiên, trong các cuộc hành quân lớn, quân đội Hoa Kỳ vẫn tham gia trực tiếp, thậm chí đóng một vai trò quan trọng bên cạnh quân đội Sài Gòn.

Lợi dụng những khó khăn của ta sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, từ năm 1969-1970, chính quyền Sài Gòn tăng cường bắt lính, củng cố phát triển lực lượng (đạt mức hơn 700.000 quân), đẩy mạnh các cuộc hành quân bình định, chiếm lại phần lớn vùng nông thôn rộng lớn, kể cả vùng cách mạng mới giải phóng. Hơn nữa, đến đầu năm 1971, do phản ứng dữ dội từ dư luận trong nước và từ chính Quốc hội Hoa Kỳ[1], trước khi rút quân ra khỏi các cuộc hành quân ngoài biên giới miền Nam Việt Nam, Hoa Kỳ và chính quyền Sài Gòn quyết định mở ba cuộc hành quân lớn[2] ở bên kia biên giới Việt-Lào. Cuộc hành quân Lam Sơn 719 có quy mô lớn nhất, được Tổng thống R. Nixon đặt vào đó khá nhiều tham vọng:

Thứ nhất, kiểm chứng khả năng tác chiến độc lập của quân đội Sài Gòn, qua đó kiểm nghiệm kết quả của chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” sau hơn hai năm thực hiện;

Thứ hai, hủy diệt tuyến đường vận tải huyết mạch – đường mòn Hồ Chí Minh với hy vọng nếu “không còn đường mòn Hồ Chí Minh, hoặc bị gián đoạn chỉ trong một mùa khô, khả năng mở các cuộc tiến công lớn của Hà Nội ở miền Nam (và Campuchia) sẽ giảm đi một cách đáng kể nếu không phải là bị loại trừ trong một tương lai vô hạn định”;

Thứ ba, chuyển đến cử tri Hoa Kỳ thông điệp về tính khả quan của chiến tranh Việt Nam khi thời hạn bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ năm 1972 đang đến gần;

Thứ tư, làm suy yếu cuộc kháng chiến của nhân dân ba nước Đông Dương, tạo thế mạnh trên chiến trường và thương lượng trên thế mạnh, ép Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhân nhượng trên bàn đàm phán Hội nghị Paris, “buộc ta phải chấp nhận một giải pháp chính trị có lợi cho Mỹ”[3].

Không quân Hoa Kỳ hỗ trợ quân đội Sài Gòn hành quân Lam Sơn 719 (Ảnh Tư liệu)

Như vậy, cuộc hành quân Lam Sơn 719 đầu năm 1971 là toan tính lớn và kỳ vọng lớn của Hoa Kỳ và chính quyền Sài Gòn, một nỗ lực cứu vớt sự thảm bại đã lộ rõ của “Việt Nam hóa chiến tranh”. Thành, bại của cuộc hành quân Lam Sơn 719 chắc chắn sẽ kéo theo rất nhiều hệ lụy đối với chính quyền Sài Gòn và chính quyền Nixon.