Hành trình 54 năm đi tìm danh phân cho người cha - Liệt sỹ Nguyễn Thanh Ngự

"Có những người ngã xuống giữa chiến trường, nhưng phải rất lâu sau Tổ quốc mới kịp gọi đúng tên họ..."

Năm 1941, tại một vùng quê nghèo giàu truyền thống cách mạng, cậu bé Nguyễn Thanh Ngự sinh ra trong thời điểm đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, lớn lên trong một gia đình bần nông, đồng chí sớm được giác ngộ được tinh thần cách mạng và trưởng thành.

Khi ông vừa tròn 20, đất nước đang trong gia đoạn chiến tranh khốc liệt, chàng thanh niên Nguyễn Thanh Ngự không ngần ngại lên đường nhập ngũ. Ông được biên chế vào đơn vị Đại đội 2, Tiểu đoàn 23, Pháo Binh, Quân khu 4 với

Ngày ông khoác lên mình màu áo lính, người vợ trẻ lặng lẽ tiễn chồng. Khi ấy, cậu con trai Nguyễn Văn Bình, chỉ mới vừa tròn 1 tuổi. Và từ đó, gia đình không còn liên lạc gì với ông Ngự nữa. Về ông Nguyễn Thanh ngự, với Cấp bậc Hạ sĩ, lái xe. Trong quá trình công tác, thực hiện nhiệm vụ tại đơn vị, đồng chí luôn luôn chấp hành nghiêm kỷ luật của Quân Đội, không ngại khó khăn, gian khổ, ác liệt, hy sinh trong bất cứ hoàn cảnh nào, cương vị nào, đồng chí luôn một lòng một dạ, trung thành với Đảng, với Tổ Quốc và Nhân Dân.

Rồi đến ngày 20/7/ 1966, giữa những trận chiến ác liệt, người chiến sĩ Nguyễn Thanh Ngự đã anh dũng hy sinh. Nhưng điều đau lòng nhất lại không phải sự mất mát ấy.

Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, hồ sơ đơn vị thất lạc, nhiều đồng đội hy sinh cùng thời điểm, thông tin về ông không còn đầy đủ. Gia đình chỉ nhận được tin báo ông đã không trở về, nhưng không có giấy báo tử chính thức, không có quyết định công nhận liệt sĩ, cũng không có Bằng "Tổ quốc ghi công". Suốt nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, người vợ vẫn âm thầm chờ đợi một tin tức. Còn cậu bé Nguyễn Văn Bình ngày nào lớn lên trong nỗi khát khao được biết rõ về người cha mà ký ức chỉ còn là vài tấm ảnh cũ và những lời kể ngắn ngủi của mẹ.

Ông Bình luôn tin rằng: "Cha mình đã hy sinh vì Tổ quốc. Sẽ có ngày lịch sử trả lại cho cha một danh phận xứng đáng." Và niềm tin ấy trở thành động lực cho cả gia đình và đồng đội của ông.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, biết bao chuyến đi được thực hiện. 15 đồng đội cùng đơn vị và gia đình tìm gặp, dò hỏi từng nhân chứng, lần theo từng đơn vị chiến đấu, thu thập từng mảnh giấy, từng ký ức tưởng như đã ngủ quên trong thời gian. Nhiều đồng đội của liệt sĩ Nguyễn Nguyễn Thanh Ngự, dù tuổi đã cao, vẫn kiên trì giúp gia đình xác minh thông tin. Có người nhớ rất rõ trận đánh năm ấy. Có người còn giữ cuốn sổ tay ghi tên đồng đội. Có người lặn lội hàng trăm cây số chỉ để tìm được bằng chứng chứng minh rằng:

"Đồng chí Nguyễn Thanh Ngự đã chiến đấu đến giây phút cuối cùng."

Những lời chứng giản dị ấy, cùng các tài liệu được sưu tầm công phu, dần khép lại khoảng trống của lịch sử. Đến năm 2020, sau hơn 51 năm kể từ ngày hy sinh, nguyện vọng của gia đình cuối cùng cũng thành hiện thực.

Liệt sĩ Nguyễn Thanh Ngự chính thức được Đảng, Nhà nước công nhận là Liệt sĩ và được trao Bằng "Tổ quốc ghi công".

Ngày đón nhận tấm bằng thiêng liêng ấy, ông Nguyễn Văn Bình lặng người trước bàn thờ cha. Đó không chỉ là niềm vui. Đó là sự xúc động của một người con đã dành gần cả cuộc đời để đi tìm sự thật. Đó là giây phút người cha sau hơn nửa thế kỷ mới được Tổ quốc gọi đúng tên. Tấm Bằng "Tổ quốc ghi công" được đặt trang trọng trước di ảnh người chiến sĩ. Những giọt nước mắt lặng lẽ rơi, không còn là nước mắt của sự chờ đợi, mà là nước mắt của niềm tự hào.

Ngày hôm ấy, gia đình hiểu rằng sự hy sinh của ông chưa bao giờ bị lãng quên. Lịch sử có thể mất nhiều năm để hoàn thiện những trang còn dang dở, nhưng công lao của những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc thì mãi mãi không thay đổi.

Hôm nay, mỗi dịp thắp nén hương trước bàn thờ cha, ông Nguyễn Văn Bình vẫn kể cho con cháu nghe về người chiến sĩ năm xưa. Không phải để nhắc về chiến tranh, mà để nhắc rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu, bằng tuổi thanh xuân và bằng cả những cuộc đời chưa kịp trở về.

Có những người hy sinh được Tổ quốc ghi công ngay sau chiến tranh, có những người phải đợi hơn nửa thế kỷ, nhưng sự tri ân, dù đến muộn, vẫn luôn là lời khẳng định thiêng liêng rằng: “Không một sự hy sinh nào vì Tổ quốc bị lãng quên, không một người anh hùng nào bị lịch sử bỏ lại phía sau”