Hành Trình Cách Mạng Của Bí Danh Nguyễn Văn Đồng Và Di Sản Đường Hồ Chí Minh
Đặng Mai Phương
Nguyễn Văn Đồng là một danh xưng đặc biệt trong lịch sử Việt Nam, gắn liền với tên tuổi của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên (tên khai sinh: Nguyễn Hữu Vũ) – vị Tư lệnh huyền thoại của Đoàn 559 (Binh đoàn Trường Sơn).
Năm 1938, tại Quảng Bình, cậu thanh niên Nguyễn Hữu Vũ mới 15 tuổi đã sớm giác ngộ tư tưởng cách mạng. Để bảo vệ bí mật hoạt động trong lòng địch, ông lấy bí danh là Nguyễn Văn Đồng.
Dưới bí danh này, ông hoạt động sôi nổi trong phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương, xây dựng cơ sở cách mạng vùng Quảng Trạch. Khi Cuộc khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 bùng nổ, cái tên Nguyễn Văn Đồng đã gắn liền với những ngày tháng lãnh đạo quần chúng giành chính quyền tại địa phương, trước khi ông chính thức bước vào con đường binh nghiệp chuyên nghiệp.
Năm 1967, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, Bộ Chính trị quyết định giao cho ông – lúc này mang danh xưng Đồng Sỹ Nguyên – trọng trách Tư lệnh Đoàn 559. Tuyến đường Trường Sơn lúc đó đang chịu sự đánh phá khốc liệt chưa từng có từ không quân Mỹ nhằm triệt hạ con đường tiếp viện cho miền Nam.
Bằng tư duy quân sự sắc bén, vị tướng từng mang bí danh Nguyễn Văn Đồng đã thực hiện những bước ngoặt mang tính lịch sử:
Chuyển từ phòng ngự sang tiến công: Ông đề ra phương châm "Đánh địch mà đi, mở đường mà tiến", biến tuyến đường gùi hàng thô sơ thành hệ thống giao thông cơ giới quy mô lớn.
Xây dựng thế trận hợp đồng binh chủng: Lần đầu tiên trên dải Trường Sơn, pháo cao xạ, bộ binh, công binh và xe vận tải phối hợp chặt chẽ. Ông trực tiếp chỉ đạo xây dựng hệ thống đường ống dẫn xăng dầu dài hàng nghìn kilômét xuyên qua rừng rậm.
Tổ chức mạng lưới giao thông khổng lồ: Tuyến đường phát triển thành hơn 17.000 km đường xe chạy, cùng hàng loạt kho tàng, bệnh viện dã chiến và hệ thống thông tin liên lạc thông suốt.
Nhờ sự chỉ đạo tài tình của ông, hàng triệu tấn vũ khí, lương thực cùng hàng trăm nghìn lượt quân đã vào Nam an toàn, phục vụ cho các chiến dịch lớn như Mậu Thân 1968, Tiến công chiến lược 1972 và đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.
Sau ngày thống nhất, ông giữ nhiều trọng trách như Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, tiếp tục đóng góp lớn cho sự nghiệp kiến thiết đất nước. Cuộc đời từ bí danh Nguyễn Văn Đồng đến vị tướng Đồng Sỹ Nguyên là tấm gương sáng về tinh thần xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
