Hành trình chiến đấu của người chiến sĩ tình nguyện trên mặt trận Campuchia

Trong dòng chảy lịch sử hào hùng của dân tộc, những người lính tình nguyện Việt Nam trên chiến trường Campuchia luôn được nhắc đến như biểu tượng của tinh thần quốc tế trong sáng và nghĩa vụ cao cả đối với nhân loại. Câu chuyện của cựu chiến binh Phạm Văn Nhĩnh, sinh ngày 20/5/1955, quê thôn Hạ Câu, xã An Quang, thành phố Hải Phòng, là một trong những ký ức chân thực và cảm động về những năm tháng chiến đấu ấy.

Tháng 8/1978, khi đất nước còn đang trong giai đoạn vừa xây dựng vừa bảo vệ biên cương, bác Nhĩnh nhập ngũ tại C3, Sư đoàn 350, Quân khu 3. Chỉ sau hơn một tháng huấn luyện, trước tình hình cấp bách ở biên giới Tây Nam, bác được điều động vào chiến trường, biên chế về C11, D9, Trung đoàn 30, Sư đoàn 4, Quân khu 9, trực tiếp tham gia lực lượng Quân tình nguyện Việt Nam (QTVN) trên Mặt trận 719.

Thời điểm đó, tình hình Campuchia đang đứng bên bờ vực thảm họa nhân đạo. Chế độ Pol Pot – Khmer Đỏ đã gây ra cuộc diệt chủng tàn khốc, sát hại hàng triệu người dân Campuchia vô tội. Lời kêu gọi khẩn thiết từ lực lượng cách mạng Campuchia cùng nhu cầu bảo vệ nhân dân Việt Nam trước các cuộc tấn công đẫm máu dọc biên giới đã thúc đẩy QTVN triển khai các đợt phản công quy mô lớn. Đây là giai đoạn mà nhiều sử liệu ghi lại như một “cuộc chạy đua với sự sống”, nhằm chấm dứt tai họa đang bao trùm đất nước chùa tháp.

Đơn vị của bác Nhĩnh hành quân dọc quốc lộ 3 từ Tịnh Biên đến Nhà Bàn (An Giang), áp sát biên giới để tiến vào hướng chủ lực trong chiến dịch. Đêm 25/1/1979, lực lượng bí mật hành quân trong đêm; rạng sáng 26/1 vượt biên giới; ngày 27/1 tập kết đội hình, và đến 28/1 chính thức mở màn chiến dịch. Ở nhiều hướng tiến công khác, các quân đoàn, quân khu và lực lượng vũ trang Campuchia cùng đồng loạt triển khai, tạo thế bao vây chiến lược quanh các cứ điểm của Khmer Đỏ.

Mũi tiến công nơi bác Nhĩnh chiến đấu liên tục đối mặt những trận đánh căng thẳng. Sau khi giải phóng tỉnh Tà Keo, đơn vị đụng độ với quân địch tại núi Tà Thôm – nơi địa hình hiểm trở, các đơn vị phòng thủ của Khmer Đỏ chốt giữ nhiều tầng hỏa lực. Vượt qua trận địa này, lực lượng của bác tiếp tục thần tốc tiến về cảng Công Xom, rồi phối hợp với các mũi chủ lực áp sát thủ đô. Trong vòng chưa đầy hai tuần, cuộc tiến công tổng lực của QTVN đã làm tan rã các cụm phòng thủ then chốt của Khmer Đỏ. Đến ngày 7/1/1979, thủ đô Phnom Penh được giải phóng, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chế độ diệt chủng và mở ra hy vọng hồi sinh cho hàng triệu người dân Campuchia.

Những ngày chiến đấu ấy không chỉ khốc liệt vì đạn bom, mà còn bởi thử thách vô cùng to lớn của thiếu thốn hậu cần. Theo nhiều tài liệu lịch sử và lời kể của các cựu chiến binh cùng thời, các đơn vị QTVN thường phải tự xoay sở lương thực như gạo rang, cơm sấy, nước uống hạn chế; còn súng đạn được ưu tiên tối đa để bảo đảm tốc độ tấn công. Có những chặng đường hành quân dài hàng chục kilômét trong rừng rậm, toàn đơn vị không có bữa ăn nóng, chỉ uống từng ngụm nước nhỏ để phòng bệnh và giữ sức chiến đấu.

Thắng lợi trên chiến trường mới chỉ là một phần của nhiệm vụ. Sau khi giải phóng Phnom Penh, lực lượng tình nguyện Việt Nam tiếp tục hỗ trợ nhân dân Campuchia truy quét tàn quân Pol Pot, khôi phục chính quyền cách mạng, dựng lại xã hội đã bị tàn phá gần như tận cùng. Những nhiệm vụ đó kéo dài nhiều năm, trong đó có công sức của không ít chiến sĩ như bác Nhĩnh – những người không đòi hỏi vinh danh, lặng lẽ làm tròn trách nhiệm quốc tế theo tinh thần “giúp bạn là tự giúp mình”.

Đến hôm nay, khi hồi tưởng lại những trang ký ức chiến trường, bác Phạm Văn Nhĩnh không chỉ kể về chiến dịch, mà còn nhắc đến đồng đội, đến những người đã nằm lại trên đất bạn, đến niềm tin họ gửi gắm rằng Campuchia sẽ hồi sinh. Câu chuyện của bác là minh chứng sống động cho một thời kỳ mà người lính Việt Nam đã viết nên bản anh hùng ca đặc biệt: chiến đấu không chỉ cho Tổ quốc, mà còn cho sự sống của một dân tộc khác.

Những câu chuyện như thế cần được kể lại, lưu giữ và lan tỏa. Không chỉ để tri ân thế hệ đi trước, mà còn để các thế hệ trẻ hiểu sâu sắc rằng hòa bình hôm nay là kết tinh của biết bao hy sinh thầm lặng. Đó là những trang sử không bao giờ được phép lãng quên.