HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI PÁC BÓ – CAO BẰNG.MỘT CHUYẾN ĐI TRỞ VỀ VỚI LỊCH SỬ-1C3VCVB

LỜI MỞ ĐẦU

Hành trình đến Pác Bó – Cao Bằng

Có những vùng đất khi ta đặt chân đến chỉ để lại trong lòng một ấn tượng về cảnh sắc thiên nhiên. Nhưng cũng có những vùng đất khiến ta muốn dừng lại thật lâu, lắng nghe thật kỹ và tự hỏi về những câu chuyện đã từng diễn ra nơi đây. Pác Bó – Cao Bằng đối với tôi là một vùng đất như thế.

Từ trước đến nay, tôi đã nhiều lần được nghe về Pác Bó qua những bài học Lịch sử, qua sách giáo khoa và những câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tôi biết nơi đây gắn liền với sự kiện Người trở về nước năm 1941, với những năm tháng hoạt động cách mạng đầy gian khổ và với một giai đoạn đặc biệt trong hành trình giành lại độc lập cho dân tộc. Thế nhưng, những kiến thức ấy trước đây đối với tôi vẫn chỉ là những dòng chữ nằm trên trang giấy. Tôi biết về lịch sử, nhưng chưa thật sự cảm nhận được lịch sử.

Chuyến hành trình đến Pác Bó đã giúp tôi thay đổi điều đó.

Được tận mắt nhìn thấy núi rừng Cao Bằng, dòng suối trong xanh, hang đá và những địa điểm đã ghi dấu bước chân của Người, tôi mới hiểu rằng lịch sử không phải là điều gì quá xa xôi. Lịch sử hiện diện ngay trong những cảnh vật bình dị trước mắt chúng ta. Mỗi tảng đá, mỗi con đường, mỗi dòng suối nơi đây dường như đều mang trong mình một câu chuyện về những năm tháng đất nước còn nhiều gian khó.

Là một học sinh đang lớn lên trong hòa bình, tôi may mắn được học tập, được vui chơi, được sống bên gia đình và được tự do theo đuổi những ước mơ của mình. Có những điều tưởng như rất bình thường trong cuộc sống hôm nay, nhưng khi tìm hiểu về quá khứ, tôi mới nhận ra rằng để có được những ngày tháng bình yên ấy, biết bao thế hệ cha anh đã phải đánh đổi bằng tuổi trẻ, mồ hôi, nước mắt và cả sự hy sinh.

Vì vậy, chuyến đi này đối với tôi không đơn thuần là một chuyến tham quan.

Đó là một hành trình trở về với lịch sử.

Trong những trang viết sau đây, tôi muốn kể lại những điều mình đã nhìn thấy, những câu chuyện mình đã tìm hiểu và những cảm xúc đọng lại sau hành trình đến Pác Bó. Tôi muốn lưu giữ chuyến đi này như một kỷ niệm đẹp của tuổi học trò, đồng thời cũng là một lời nhắc nhở với chính mình rằng: được sống trong hòa bình là một may mắn, còn biết trân trọng và gìn giữ hòa bình là trách nhiệm của mỗi thế hệ.

Có thể thời gian sẽ tiếp tục trôi, những người từng sống trong những năm tháng lịch sử ấy sẽ dần trở thành những ký ức xa xôi. Nhưng tôi tin rằng, chỉ cần những câu chuyện vẫn được kể lại, những di tích vẫn được gìn giữ và những thế hệ trẻ vẫn biết tìm về lịch sử, thì những dấu chân của cha ông sẽ chưa bao giờ mất đi.

Và đây là câu chuyện về hành trình của tôi – một học sinh trở về với Pác Bó, trở về với một phần ký ức thiêng liêng của dân tộc.

MỘT CHUYẾN ĐI TRỞ VỀ VỚI LỊCH SỬ

PHẦN I

HÀNH TRÌNH ĐẾN KHU DI TÍCH

LỊCH SỬ PÁC BÓ – CAO BẰNG

Có những chuyến đi chỉ đơn giản là một lần rời khỏi nơi quen thuộc để đến một vùng đất mới. Có những chuyến đi để vui chơi, để khám phá, để lưu lại những bức ảnh đẹp cùng bạn bè. Nhưng cũng có những chuyến đi mang đến cho chúng ta nhiều hơn thế. Đó là những chuyến đi khiến ta nhìn lại những điều tưởng như đã quá quen thuộc, khiến những bài học từng nằm im trên trang sách bỗng trở nên sống động và gần gũi hơn bao giờ hết.

Đối với tôi, chuyến đi đến Khu di tích lịch sử Pác Bó, Cao Bằng là một chuyến đi như vậy.

Trước khi đến Pác Bó, tôi đã từng biết đến địa danh này qua những bài học Lịch sử ở trường. Tôi biết đây là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về nước năm 1941 sau nhiều năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài. Tôi biết Pác Bó gắn liền với những năm tháng đầu tiên của Người sau khi trở về Tổ quốc và là một địa danh quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Thế nhưng, tất cả những kiến thức ấy đối với tôi khi đó vẫn chỉ là những dòng chữ trong sách giáo khoa, những mốc thời gian cần ghi nhớ và những sự kiện cần học thuộc.

Tôi biết, nhưng tôi chưa thật sự cảm nhận được. Cho đến khi tôi có cơ hội đặt chân đến nơi ấy.

PHẦN II

HÀNH TRÌNH BẮT ĐẦU

Chuyến đi bắt đầu từ rất sớm. Khi mọi người còn đang chuẩn bị đồ đạc và tập trung, không khí đã trở nên náo nhiệt hơn hẳn những ngày đi học bình thường. Bạn bè gặp nhau, trò chuyện, cười đùa và háo hức chờ đợi. Với chúng tôi, đây không chỉ là một buổi học ngoại khóa mà còn là một chuyến đi khám phá một vùng đất mà trước đây chúng tôi chỉ biết qua sách vở.

Khi xe bắt đầu chuyển bánh, tôi ngồi bên cửa sổ và nhìn cảnh vật chậm rãi lùi lại phía sau. Những con đường quen thuộc dần xa, những ngôi nhà xuất hiện thưa hơn, thay vào đó là những dãy núi nối tiếp nhau và những mảng xanh trải dài trước mắt.

Càng đi, cảnh vật càng khác với cuộc sống thường ngày. Tôi nhìn những ngọn núi cao, những con đường uốn quanh sườn núi và những bản làng nằm thấp thoáng phía xa. Thiên nhiên nơi đây vừa hùng vĩ vừa yên bình. Có những lúc cả xe im lặng, mọi người chỉ ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ.

Tôi cũng vậy, tôi bắt đầu nghĩ về lịch sử của vùng đất mà mình đang đi qua.

Hơn tám mươi năm trước, những con đường này chắc chắn không giống như ngày hôm nay. Không có những phương tiện hiện đại, không có những con đường thuận tiện, không có điện thoại hay bản đồ chỉ đường. Những người hoạt động cách mạng phải vượt qua rất nhiều khó khăn, phải sống trong điều kiện thiếu thốn và luôn đối mặt với nguy hiểm.

Tôi bất giác tự hỏi: Nếu đặt mình vào hoàn cảnh của những con người ấy, liệu tôi có đủ can đảm để bước đi trên một con đường mà không biết phía trước sẽ là gì hay không?

Câu hỏi ấy cứ ở trong đầu tôi suốt một quãng đường dài.

PHẦN III

LẦN ĐẦU TIÊN NHÌN THẤY PÁC BÓ

Khi xe đến gần khu di tích, tôi bắt đầu cảm nhận được một không khí khác. Không còn sự náo nhiệt như lúc đầu chuyến đi. Mọi người dần chú ý hơn đến cảnh vật xung quanh. Núi rừng hiện ra xanh ngát. Không gian trở nên yên tĩnh và trong lành.

Pác Bó hiện ra trước mắt tôi với vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa bình dị.Những dãy núi bao quanh, dòng suối trong xanh chảy giữa thiên nhiên và những con đường dẫn vào khu di tích khiến tôi có cảm giác mình đang bước vào một nơi rất đặc biệt.

Khu di tích Pác Bó gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Báo Quân đội nhân dân – Nguồn Internet

Điều khiến tôi bất ngờ nhất là sự bình yên của nơi đây. Tôi từng nghĩ một địa danh lịch sử nổi tiếng sẽ phải mang một vẻ gì đó thật lớn lao, thật khác biệt. Nhưng Pác Bó lại không như vậy. Nơi đây gần gũi với thiên nhiên, giản dị và tĩnh lặng. Chính sự bình dị ấy lại khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn. Tôi đứng trước cảnh vật và cố gắng tưởng tượng về những ngày tháng lịch sử đã từng diễn ra ở đây. Tôi hình dung một người chiến sĩ cách mạng trở về sau nhiều năm xa quê hương. Tôi hình dung cuộc sống giản dị trong hang đá. Tôi hình dung những ngày làm việc giữa núi rừng, những lúc phải đối mặt với khó khăn và nguy hiểm. Và tôi nhận ra rằng lịch sử mà mình từng học không còn nằm yên trên những trang sách nữa.

Tôi đang đứng ở một nơi mà lịch sử đã từng diễn ra.

PHẦN IV

KHI NHỮNG BÀI HỌC TRONG

 SÁCH TRỞ NÊN GẦN GŨI

Trong quá trình tham quan, chúng tôi được nghe giới thiệu về lịch sử của khu di tích và những hoạt động cách mạng gắn với nơi đây.

Tôi chăm chú lắng nghe hơn rất nhiều so với khi học một bài học thông thường trên lớp.Có lẽ bởi vì lần này, những sự kiện ấy không còn là những dòng chữ xa xôi.Trước mắt tôi là cảnh vật thật, là dòng suối thật, là núi rừng thật, là những địa điểm đã được nhắc đến trong những bài học mà tôi từng đọc.

Đông đảo du khách tham quan Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó (Hà Quảng) dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9. Báo Cao Bằng điện tử - Nguồn Internet

Tôi chợt nhận ra một điều rất đơn giản: đôi khi chúng ta học một sự kiện lịch sử rất nhiều lần nhưng vẫn chưa thực sự hiểu được giá trị của nó, bởi chúng ta chỉ nhìn thấy những con số và những mốc thời gian. Nhưng khi đứng tại chính nơi sự kiện ấy từng diễn ra, cảm nhận của chúng ta sẽ khác, tôi bắt đầu nghĩ về nhưngc con người của thế hệ trước, họ không có cuộc sống tiện nghi như chúng tôi, họ không có những điều kiện thuận lợi như ngày hôm nay, nhưng họ có một điều rất lớn: niềm tin vào tương lai của đất nước. Có thể trước mắt họ là những khó khăn mà chúng ta không thể tưởng tượng hết. Nhưng họ vẫn tiếp tục, họ hiểu rằng nếu muốn đất nước có độc lập thì sẽ phải có người đứng lên, nếu muốn dân tộc có tương lai thì sẽ phải có người chấp nhận hy sinh, và những con người ấy đã trở thành một phần của lịch sử.

PHẦN V

MỘT NÉN HƯƠNG GIỮA KHÔNG

GIAN YÊN TĨNH

Trong chuyến đi, khoảnh khắc khiến tôi nhớ nhất là lúc đoàn dừng lại để tưởng niệm.

Không gian lúc ấy trở nên yên tĩnh, mọi người đứng trang nghiêm, một nén hương được thắp lên, khói hương nhẹ nhàng bay trong gió. Tôi nhìn làn khói ấy và bất giác cảm thấy lòng mình lắng xuống, tôi nghĩ về những người đã từng sống trong những năm tháng chiến tranh, tôi nghĩ về những người đã rời xa gia đình, tôi nghĩ về những người mẹ, người cha đã từng chờ đợi con mình, tôi nghĩ về những người đã hy sinh cả tuổi trẻ cho đất nước.

Có lẽ chúng ta không thể hiểu hoàn toàn những gì họ đã trải qua, bởi chúng ta sinh ra trong hòa bình, chúng ta lớn lên với tiếng trống trường, với những buổi học, với những cuộc trò chuyện cùng bạn bè, với những dự định về tương lai.

Chúng ta có thể dễ dàng gọi điện cho gia đình, có thể đi đến nhiều nơi bằng những phương tiện hiện đại, có thể học tập và lựa chọn những con đường mình muốn. Những điều ấy đối với chúng ta rất bình thường. Nhưng khi đứng trước một di tích lịch sử, tôi mới nhận ra rằng sự bình thường của ngày hôm nay đã từng là một ước mơ rất lớn của những thế hệ đi trước.

Họ đã phải đánh đổi rất nhiều để chúng ta có được cuộc sống ấy.

Đông đảo nhân dân, du khách đến dâng hương và tham quan tại Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Báo Cao Bằng – Nguồn Internet

PHẦN VI

TÔI BẮT ĐẦU NHÌN LẠI CHÍNH MÌNH

Trên đường tham quan, tôi có rất nhiều suy nghĩ.

Là một học sinh, đôi khi tôi vẫn thường cảm thấy mệt mỏi vì bài vở, vì những kỳ kiểm tra, vì những áp lực của cuộc sống học đường. Có những lúc tôi buồn chỉ vì một điểm số chưa tốt. Có những lúc tôi phàn nàn vì phải dậy sớm đi học hoặc vì một ngày học quá dài.

Nhưng khi nghĩ về những người đã sống trong chiến tranh, tôi nhận ra rằng những khó khăn của mình hôm nay thực sự rất khác. Tôi có cơ hội được đi học, được vui chơi, được sống bên gia đình, được lựa chọn ước mơ, được nghĩ về tương lai...Còn nhiều người trẻ của những thế hệ trước đã không có cơ hội lựa chọn một cuộc sống bình thường. Họ đã phải lựa chọn giữa cuộc sống riêng và vận mệnh của đất nước, và họ đã chọn Tổ Quốc.

Điều đó khiến tôi tự hỏi: “Nếu mình đang được sống trong hòa bình, mình sẽ làm gì với cơ hội mà thế hệ trước đã trao lại?”

Tôi nghĩ rằng câu trả lời không nhất thiết phải là những điều quá lớn lao.Là học sinh, điều đầu tiên tôi có thể làm là học tập nghiêm túc, tìm hiểu lịch sử, biết trân trọng những gì mình đang có, biết yêu thương gia đình, biết giữ gìn những di tích của quê hương và đất nước, biết sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Có lẽ đó chính là cách thiết thực nhất để thế hệ trẻ thể hiện lòng biết ơn.

PHẦN VII

MỘT BÀI HỌC KHÔNG CÓ TRONG

SÁCH GIÁO KHOA

Sau chuyến đi, tôi nhận ra rằng có những bài học không thể chỉ học bằng cách đọc sách. Trong lớp học, chúng tôi có thể ghi nhớ một mốc thời gian, một sự kiện hay một nhân vật lịch sử. Nhưng khi trực tiếp đặt chân đến một di tích, chúng tôi có cơ hội nhìn lịch sử bằng một cách khác, chúng tôi có thể nhìn thấy cảnh vật, có thể cảm nhận không gian, có thể tưởng tượng cuộc sống của những người đi trước, và có thể tự đặt câu hỏi về ý nghĩa của những gì đã xảy ra.

Tôi hiểu rằng lịch sử không phải là một câu chuyện đã kết thúc. Lịch sử vẫn hiện diện trong những di tích được bảo tồn, trong những câu chuyện được kể lại, trong những nén hương được thắp lên, trong những con người vẫn nhớ về thế hệ đi trước, và trong những học sinh như chúng tôi – những người đang từng bước tìm hiểu xem đất nước mình đã đi qua những gì để có được ngày hôm nay.

PHẦN VIII

TRỞ VỀ SAU CHUYẾN ĐI

Chuyến tham quan kết thúc khi trời đã dần về chiều.

Trên xe trở về, không khí khác hẳn lúc sáng. Sau một ngày dài, nhiều người đã ngủ. Một số bạn vẫn trò chuyện nhỏ với nhau. Tôi lại ngồi bên cửa sổ, nhìn những ngọn núi và con đường phía sau dần khuất xa, tôi biết mình đã rời khỏi Pác Bó, nhưng cảm giác của chuyến đi vẫn còn ở lại. Tôi nghĩ về câu hỏi mình đã tự đặt ra lúc trên đường đến đó: “Nếu mình sống trong hoàn cảnh của những người đi trước, mình sẽ làm gì?”

Tôi không biết câu trả lời. Có lẽ không ai trong chúng tôi có thể biết chắc mình sẽ làm gì nếu thực sự sống trong một thời đại khác. Nhưng tôi biết một điều: mình đang được sống trong một thời đại hòa bình, và vì thế mình có trách nhiệm trân trọng hòa bình ấy. Tôi cũng hiểu rằng việc tìm hiểu lịch sử không phải để chúng ta chỉ nhớ về những đau thương, lịch sử còn giúp chúng ta hiểu được giá trị của cuộc sống hiện tại.

Khi biết những thế hệ trước đã phải trải qua những gì, chúng ta sẽ biết trân trọng hơn một bữa cơm gia đình, một ngày đến trường, một buổi chiều bình yên hay một ước mơ về tương lai. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy thực ra rất đáng quý.

PHẦN IX

CHUYẾN ĐI KHÉP LẠI NHƯNG

CÂU CHUYỆN VẪN CÒN

Nếu trước chuyến đi, tôi nghĩ rằng lịch sử là những điều thuộc về quá khứ, thì sau chuyến đi, tôi hiểu rằng lịch sử chưa bao giờ thực sự rời khỏi chúng ta. Lịch sử đang còn tồn tại và hiện diện trong những địa danh, trong những di tích, trong những nén hương và trong chính cuộc sống mà chúng ta đang được hưởng hôm nay.

Tôi nghĩ rằng sẽ có một ngày những người trực tiếp sống trong những năm tháng lịch sử ấy không còn nữa. Khi đó, những câu chuyện về họ sẽ được truyền lại qua sách, qua những di tích và qua lời kể của thế hệ sau. Đó là lý do chúng ta cần nhớ, không phải để sống mãi trong quá khứ, mà để hiểu hiện tại, không phải để chỉ biết đau thương, mà để biết trân trọng hòa bình, không phải để nhắc lại những mất mát một cách vô nghĩa, mà để hiểu rằng mỗi thế hệ đều có trách nhiệm với đất nước theo cách riêng của mình.

Chuyến đi đến Pác Bó đối với tôi không chỉ là một chuyến tham quan. Đó là một lần tôi được bước ra khỏi lớp học để gặp lịch sử bằng chính đôi mắt của mình. Tôi đã nhìn thấy một vùng đất từng ghi dấu những năm tháng quan trọng của dân tộc, tôi đã lắng nghe những câu chuyện về những người đi trước, tôi đã đứng trong một không gian mà mỗi cảnh vật đều khiến tôi nghĩ về quá khứ và quan trọng hơn hết, tôi đã hiểu thêm về giá trị của hai chữ  “hòa bình”.

PHẦN X

LỜI NHẮN SAU CHUYẾN ĐI

Có những người đã dành cả tuổi trẻ để chúng ta có thể được sống tuổi trẻ của mình trong hòa bình, có những người đã rời xa quê hương để chúng ta có thể lớn lên trên một đất nước độc lập, có những người đã hy sinh những điều riêng tư nhất để thế hệ sau có quyền được mơ ước về tương lai

Chúng ta không thể quay trở lại quá khứ để gặp họ, nhưng chúng ta có thể nhớ về họ, có thể tìm hiểu những câu chuyện của họ, có thể gìn giữ những nơi đã lưu dấu chân của họ và có thể sống một cuộc sống xứng đáng với những gì thế hệ trước đã trao lại.

Khi chiếc xe đưa tôi rời xa Pác Bó, tôi ngoái nhìn lần cuối những ngọn núi phía sau. Tôi biết chuyến đi đã kết thúc, nhưng có lẽ, một hành trình khác lại vừa bắt đầu. Đó là hành trình học cách hiểu lịch sử, trân trọng hiện tại và có trách nhiệm với tương lai.

Và tôi tin rằng, chỉ cần mỗi người trẻ biết giữ lại trong mình một phần ký ức về những thế hệ đi trước, những trang sử ấy sẽ không bao giờ thực sự khép lại. “Chúng ta được sống trong hòa bình không phải bởi chiến tranh chưa từng tồn tại, mà bởi đã có những thế hệ đi trước dám hy sinh để bảo vệ hòa bình.”

Đó là bài học lớn nhất tôi mang trở về sau chuyến đi và cũng là bài học mà tôi nghĩ mình sẽ còn nhớ rất lâu.