Hành trình tìm đồng đội
Mùa khô năm 1994, gần hai mươi năm sau ngày đất nước thống nhất, cựu chiến binh Trần Văn Khải снова trở lại chiến trường xưa ở Quảng Trị. Mái tóc đã bạc quá nửa, đôi chân không còn nhanh nhẹn như thời trai trẻ, nhưng trong tim ông vẫn còn một lời hứa chưa thực hiện được:
“Phải tìm được anh em để đưa họ về nhà.”
Trong ba lô cũ ông mang theo không phải súng đạn, mà là:
Một cuốn sổ ghi tên đồng đội hy sinh
Tấm bản đồ chiến trường đã úa màu
Vài bức ảnh cũ chụp cùng tiểu đội năm xưa
Suốt gần hai mươi năm, ông Khải luôn day dứt về trận đánh mùa hè đỏ lửa năm 1972 tại Thành cổ Quảng Trị.
Đêm hôm ấy, đơn vị ông nhận nhiệm vụ giữ chốt bên bờ sông Thạch Hãn. Bom đạn dội xuống suốt nhiều giờ liền. Khi trời gần sáng, một quả pháo lớn rơi trúng giao thông hào.
Khói bụi mù mịt.
Nhiều người trong tiểu đội hy sinh ngay tại chỗ.
Ông Khải lúc đó bị thương nặng và được đưa ra tuyến sau cấp cứu. Khi quay lại chiến trường thì đơn vị đã di chuyển, còn nhiều đồng đội mãi mãi nằm lại mà chưa kịp quy tập.
Từ ngày hòa bình lập lại, ông luôn mang trong lòng nỗi ám ảnh:
“Mình còn sống trở về… còn anh em vẫn nằm đâu đó giữa rừng sâu, bờ suối…”
Bởi vậy, dù tuổi đã cao, ông vẫn tham gia các đội tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Chuyến đi năm ấy kéo dài gần một tháng.
Đoàn tìm kiếm dựng lán giữa khu rừng già. Ban ngày họ men theo những con suối cạn, đào bới từng vị trí nghi có mộ liệt sĩ. Ban đêm, bên ánh đèn pin leo lét, các cựu chiến binh lại ngồi nhớ từng chi tiết của trận đánh năm xưa.
Ông Khải thường lặng lẽ nhìn vào tấm ảnh tiểu đội rồi nói:
“Thằng Lợi hay cười lắm… còn thằng Thành thích hát mỗi khi hành quân…”
Mỗi cái tên được nhắc lên đều khiến mọi người im lặng rất lâu.
Một buổi sáng, khi đào ở triền đồi gần Thành cổ, đội tìm kiếm phát hiện:
Một chiếc tăng võng mục nát
Mảnh bi đông có khắc tên
Và vài chiếc cúc áo quân phục
Ông Khải run run nhặt chiếc bi đông lên.
Dòng chữ mờ hiện ra:
“Nguyễn Văn Lợi – C3”
Ông sững người.
Đó chính là người đồng đội thân thiết đã cùng ông vào sinh ra tử suốt nhiều năm chiến tranh.
Người cựu chiến binh già quỳ xuống giữa đất đỏ, hai bàn tay run lên không ngừng. Nước mắt ông rơi xuống mảnh đất đã giữ đồng đội suốt hơn hai mươi năm.
Ông nghẹn ngào:
“Tụi tao tới đón mày về rồi…”
Không ai nói thêm câu nào.
Giữa khu rừng im lặng, chỉ còn tiếng gió thổi qua những tán cây và tiếng nấc nghẹn của những người lính già.
Những ngày sau đó, đội tiếp tục tìm được thêm nhiều hài cốt liệt sĩ khác.
Có người còn nguyên chiếc lược trong túi áo.
Có người vẫn giữ lá thư chưa kịp gửi về quê.
Có người chỉ còn lại chiếc dép cao su đã mục theo thời gian.
Mỗi kỷ vật đều là một cuộc đời còn dang dở.
Một buổi tối, bên bếp lửa giữa rừng, ông Khải lấy chiếc harmonica cũ ra thổi bản nhạc năm xưa mà đồng đội ông rất thích.
Tiếng nhạc vang lên da diết giữa màn đêm:
“Đồng đội ơi… chúng tôi đã về đưa các anh trở lại quê hương…”
Ngày đoàn xe chở hài cốt liệt sĩ rời Quảng Trị, người dân hai bên đường đứng lặng cúi đầu tiễn biệt.
Ông Khải ôm chiếc ba lô cũ của đồng đội vào lòng, ánh mắt đỏ hoe nhưng thanh thản hơn rất nhiều.
Khi trao lại di vật cho gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Lợi, mẹ anh đã ngoài tám mươi tuổi. Bà run run cầm chiếc bi đông cũ rồi bật khóc:
“Má chờ con… hơn hai mươi năm rồi…”
Ông Khải đứng lặng trước bàn thờ đồng đội.
Ông hiểu rằng:
Chiến tranh đã kết thúc
Nhưng hành trình tìm đồng đội chưa bao giờ dừng lại
Bởi với những người lính Việt Nam, đồng đội không chỉ là người cùng chiến đấu…
Mà còn là gia đình, là máu thịt, là lời hứa thiêng liêng phải giữ trọn suốt cuộc đời.
Nhiều năm sau, dù sức khỏe yếu dần, ông Khải vẫn tiếp tục tham gia những chuyến đi tìm đồng đội mất tích.
Ông thường nói:
“Còn tìm được một người là còn giúp một gia đình vơi đi nỗi chờ mong.”
“Hành trình tìm đồng đội” không chỉ là cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn là hành trình của nghĩa tình, của ký ức và lòng biết ơn dành cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
