Hành trình tìm đường về Pác Bó

Mỗi lần đến Cao Bằng, đứng trước dòng suối Lê-nin trong xanh và ngọn núi Các Mác trầm mặc, tôi lại nghĩ đến một hành trình đặc biệt của lịch sử dân tộc: hành trình Nguyễn Ái Quốc tìm đường trở về Pác Bó đầu năm 1941.

Ba mươi năm trước đó, Người đã rời Tổ quốc từ bến Nhà Rồng với khát vọng tìm con đường cứu nước. Ba mươi năm bôn ba qua nhiều châu lục, làm đủ nghề, học hỏi và hoạt động cách mạng không ngừng nghỉ. Và rồi, mùa xuân năm 1941, Người quyết định trở về trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước.

Đó không phải là cuộc trở về dễ dàng.

Từ Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốc cùng một số đồng chí vượt qua những dãy núi hiểm trở của vùng biên giới Việt – Trung. Đường đi chỉ là những lối mòn nhỏ men theo sườn núi, nhiều đoạn trơn trượt vì mưa phùn và sương giá. Ban ngày phải tránh sự theo dõi của địch, ban đêm mới tiếp tục hành trình.

Một đồng chí đi cùng sau này kể lại rằng, dù đã ngoài 50 tuổi và trải qua nhiều năm hoạt động gian khổ, Nguyễn Ái Quốc vẫn đi rất bền bỉ. Có lúc đường dốc dựng đứng, mọi người phải bám vào rễ cây mà leo. Thấy đồng chí trẻ thở dốc, Người quay lại cười:

— Đường cách mạng còn dài hơn đường núi nhiều, các chú phải quen dần.

Câu nói vừa giản dị vừa chứa đựng ý chí mạnh mẽ.

Đêm xuống ở vùng biên lạnh buốt. Cả đoàn nghỉ tạm trong một lán nhỏ của đồng bào. Bữa ăn chỉ có cơm nắm, ít muối vừng và nước suối. Nguyễn Ái Quốc thường nhường phần tốt hơn cho anh em. Khi mọi người đã ngủ, Người vẫn ngồi bên bếp lửa, xem lại tài liệu và bàn bạc công việc chuẩn bị cho cách mạng trong nước.

Điều khiến tôi xúc động nhất là khoảnh khắc đoàn đến gần Pác Bó. Sau nhiều ngày vượt núi, trước mắt họ hiện ra những vách đá, những rừng cây và dòng suối trong veo của vùng đất biên cương Cao Bằng.

Nguyễn Ái Quốc đứng lặng rất lâu.

Một đồng chí khẽ hỏi:

— Thưa Bác, có phải đây là Pác Bó không ạ?

Người nhìn quanh rồi chậm rãi đáp:

— Đúng rồi, đây là đất Việt Nam.

Chỉ mấy lời ấy thôi mà ai cũng nghẹn ngào. Sau ba mươi năm xa Tổ quốc, Người đã thực sự trở về.

Những ngày đầu ở Pác Bó vô cùng thiếu thốn. Người ở trong hang đá nhỏ, bàn làm việc chỉ là phiến đá, ghế là khúc gỗ, thức ăn chủ yếu là cháo ngô, rau rừng và cá suối. Nhưng chính nơi giản dị ấy lại trở thành một trong những địa điểm quan trọng nhất của cách mạng Việt Nam.

Tại Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc triệu tập Hội nghị Trung ương 8 (5-1941), quyết định đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, thành lập Mặt trận Việt Minh và chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa sau này. Từ hang đá nhỏ bên suối Lê-nin, những quyết định có ý nghĩa lịch sử đã được đưa ra cho vận mệnh của cả dân tộc.

Tôi thường nghĩ, hành trình về Pác Bó không chỉ là hành trình vượt núi rừng biên giới. Đó là hành trình khép lại ba mươi năm tìm đường cứu nước và mở ra con đường trực tiếp đưa cách mạng Việt Nam tới thắng lợi.

Ngày nay, du khách đến Pác Bó có thể đi trên con đường dễ dàng hơn nhiều. Nhưng nếu lắng nghe tiếng suối chảy giữa núi rừng yên tĩnh, ta như vẫn cảm nhận được bước chân của người chiến sĩ cách mạng năm xưa — người đã trở về với Tổ quốc không phải để nghỉ ngơi, mà để chuẩn bị cho mùa xuân độc lập của dân tộc Việt Nam.