HÀNH TRÌNH TÌM KIẾM TỪ LÒNG ĐẤT MẸ

Có những hành trình không chỉ được đo bằng thời gian, quãng đường hay những con số, mà còn được khắc ghi bằng lòng biết ơn, sự hy sinh và tình cảm thiêng liêng của những người đang sống dành cho những người đã ngã xuống. Đối với tôi, hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh, là một hành trình như thế. Đặc biệt, khi được hòa mình vào dòng người tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ dọc tuyến đường Võ Nguyên Giáp về an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM, tôi càng cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với lịch sử dân tộc.

Theo thông tin từ Báo Thanh Niên, hành trình quy tập 731 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng là kết quả của quá trình tìm kiếm với nhiều tháng miệt mài khảo sát, rà soát tư liệu lịch sử, bản đồ và thu thập thông tin từ các nhân chứng. Ngày 23/6/2026, công tác đào khảo sát được triển khai; đến ngày 6/7/2026, hoạt động khai quật, quy tập bước vào giai đoạn cao điểm. Mục tiêu của hành trình là tìm kiếm những cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, đưa các anh trở về với quê hương, gia đình sau gần sáu thập kỷ xa cách.

Điều khiến tôi xúc động không chỉ là con số 731 hài cốt liệt sĩ được quy tập, mà còn là sự kiên trì, tận tâm và trách nhiệm của những người thực hiện nhiệm vụ. Trong điều kiện thời tiết nắng mưa thất thường, các cán bộ, chiến sĩ vẫn cẩn trọng đào tìm, sàng lọc từng lớp đất, ghi nhận từng dấu tích và thu thập những di vật còn sót lại. Có những mảnh giấy đã nhòe chữ, chiếc ví cũ, cây bút máy hay những chiếc nút áo tưởng chừng rất nhỏ bé, nhưng lại có thể trở thành manh mối quý giá trên hành trình tìm lại danh tính cho các anh, các chị. Mỗi hiện vật được tìm thấy không đơn thuần là một dấu tích của quá khứ, mà còn mang theo hy vọng để những gia đình đã mong ngóng suốt bao năm tháng có thêm cơ hội tìm lại người thân.

Tôi nghĩ rằng, phía sau mỗi hài cốt được tìm thấy là một cuộc đời từng có những ước mơ, những người thân yêu và một tương lai chưa kịp thực hiện. Các anh, các chị có thể đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, khi những dự định phía trước vẫn còn dang dở. Họ từng là những người con của gia đình, những người đồng đội của nhau, những con người mang trong mình khát vọng về một đất nước độc lập, tự do. Thế nhưng, giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, có những người đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, không kịp trở về trong vòng tay gia đình. Thời gian có thể làm thay đổi diện mạo thành phố, biến những vùng đất từng in dấu chiến tranh thành những con đường đông đúc, những khu dân cư hay công viên xanh mát, nhưng không thể xóa nhòa sự hy sinh của những người đã nằm lại dưới lòng đất mẹ.

Từ một khu vực từng gắn với nghĩa địa Chí Hòa – Chợ Quán, Công viên Lê Thị Riêng ngày nay trở thành nơi ghi dấu một hành trình tìm kiếm đầy ý nghĩa nhân văn. Theo thông tin được công bố, 731 hài cốt liệt sĩ đã được quy tập, trong đó có 698 hài cốt được quy tập riêng lẻ và 33 hài cốt được an táng chung trong một phần mộ tập thể. Thành quả ấy thể hiện nỗ lực bền bỉ nhằm đưa những người đã hy sinh vì Tổ quốc trở về nơi an nghỉ trang nghiêm, đồng thời mở ra hy vọng xác định danh tính, kết nối thông tin và giúp các gia đình tìm lại người thân sau nhiều năm xa cách. Đối với tôi, đây không chỉ là một nhiệm vụ mang ý nghĩa lịch sử, mà còn là biểu hiện sâu sắc của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” đã được gìn giữ qua bao thế hệ người Việt Nam.

Thế nhưng, những điều tôi đọc được qua các bài báo vẫn chưa thể khiến tôi cảm nhận trọn vẹn ý nghĩa của hành trình ấy cho đến khi được trực tiếp hòa mình vào dòng người tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ. Trong ngày diễn ra lễ viếng, truy điệu và an táng các hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM, tôi có mặt trong lực lượng đoàn viên thanh niên, cùng mọi người dành sự thành kính tiễn các anh về nơi an nghỉ cuối cùng. Với tôi, đó không đơn thuần là việc tham gia một hoạt động của tổ chức Đoàn, mà là cơ hội để được trực tiếp bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh cho độc lập, tự do của đất nước.

Giữa dòng người trên tuyến đường Võ Nguyên Giáp, tôi đã kịp gửi một nhành cúc trắng đến các anh hùng liệt sĩ. Đó chỉ là một hành động nhỏ bé, nhưng trong khoảnh khắc ấy, tôi cảm nhận được trong lòng mình biết bao điều khó diễn tả thành lời. Nhành hoa trắng không thể nói hết lòng biết ơn, cũng không thể bù đắp những mất mát mà các anh, các chị và gia đình đã trải qua. Nhưng tôi tin rằng, đó là một cách để người trẻ như tôi thể hiện sự thành kính, gửi gắm lời tri ân chân thành đến những người đã dành trọn tuổi xuân, thậm chí cả cuộc đời, cho Tổ quốc.

Tôi không thể biết hết những câu chuyện riêng của từng người nằm lại dưới lòng đất năm xưa. Tôi cũng không thể hình dung đầy đủ những gian khổ, mất mát mà các anh, các chị đã trải qua giữa chiến trường. Nhưng khi đứng trong dòng người tiễn đưa, tôi hiểu rằng phía sau mỗi hài cốt được tìm thấy là một cuộc đời, một gia đình và có thể là biết bao năm tháng đợi chờ trong vô vọng. Có những người thân đã dành phần lớn cuộc đời để mong một ngày tìm được nơi an nghỉ của người mình yêu thương. Vì thế, khoảnh khắc các anh, các chị được đưa về nghĩa trang không chỉ là sự trở về của những người lính sau gần sáu thập kỷ, mà còn là niềm an ủi đối với những gia đình đã mang theo nỗi nhớ thương suốt bao năm.

Đứng giữa dòng người thành kính tiễn đưa các anh chị, tôi càng thấm thía rằng hòa bình mà thế hệ chúng tôi đang được hưởng hôm nay không phải là điều tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng biết bao máu xương, tuổi trẻ và những hy sinh không thể đong đếm của các thế hệ đi trước. Chúng tôi được sống trong những ngày bình yên, được học tập, làm việc, theo đuổi ước mơ và tự do lựa chọn con đường tương lai của mình. Trong khi đó, có những người đã hy sinh tất cả để thế hệ sau có được những điều bình dị ấy. Càng suy ngẫm, tôi càng thấy mình cần phải biết trân trọng cuộc sống hiện tại và có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước.

Tôi cũng nhận ra rằng, lòng biết ơn không chỉ nằm ở những lời tưởng niệm hay những phút mặc niệm trang nghiêm. Lòng biết ơn cần được thể hiện bằng hành động cụ thể: trân trọng lịch sử, gìn giữ những giá trị mà cha anh đã đánh đổi bằng xương máu để bảo vệ, sống có trách nhiệm và nỗ lực đóng góp cho cộng đồng. Đối với người đoàn viên thanh niên, tinh thần xung kích không chỉ thể hiện trong những phong trào tình nguyện hay hoạt động vì cộng đồng, mà còn nằm ở ý thức gìn giữ truyền thống, trách nhiệm với lịch sử và sự sẵn sàng góp sức vào những công việc có ý nghĩa đối với xã hội.

Tôi tự hỏi, nếu không có những hành trình tìm kiếm và quy tập như thế này, sẽ còn bao nhiêu gia đình phải tiếp tục chờ đợi trong nỗi nhớ thương và hy vọng? Sẽ còn bao nhiêu người thân chưa thể biết người mình yêu thương đang nằm lại nơi đâu? Chính vì vậy, tôi càng trân trọng những nỗ lực bền bỉ của các lực lượng chức năng, những người đã dành nhiều tháng ngày tìm kiếm từng dấu tích, cùng sự quan tâm, đồng hành của nhân dân để đưa các anh, các chị trở về. Hành trình ấy cho tôi hiểu rằng, sự tri ân không chỉ hướng về những người đã khuất, mà còn là sự sẻ chia với những người đang sống, với những gia đình đã mang theo nỗi đau và sự mong ngóng suốt hàng chục năm.

Hành trình quy tập 731 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng đã khép lại một chặng đường tìm kiếm đầy gian nan, nhưng hành trình tri ân sẽ không bao giờ kết thúc. Vẫn còn những hài cốt chưa xác định được danh tính, những gia đình đang mong mỏi tìm kiếm người thân và nhiều công việc cần được tiếp tục để những người đã hy sinh có thể trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình của mình. Bởi lẽ, sự hy sinh của một con người không nên bị lãng quên chỉ vì thời gian đã trôi qua quá lâu; và lòng biết ơn của thế hệ hôm nay không thể chỉ dừng lại ở những dịp kỷ niệm hay những nghi lễ tưởng niệm.

Sau trải nghiệm ý nghĩa ấy, tôi hiểu rằng thế hệ trẻ chúng tôi có thể không trực tiếp trải qua chiến tranh, không phải đối mặt với những mất mát và gian khổ mà cha anh từng gánh chịu, nhưng chúng tôi có trách nhiệm tiếp nối những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ đi trước đã để lại. Tôi mong rằng bản thân mình sẽ luôn giữ được lòng biết ơn, tinh thần trách nhiệm và nhiệt huyết của tuổi trẻ; tích cực tham gia các hoạt động Đoàn, hoạt động đền ơn đáp nghĩa, đồng thời không ngừng học tập, rèn luyện để trở thành một công dân có ích cho xã hội. Tôi tin rằng, cách tri ân thiết thực nhất chính là sống tử tế, sống có lý tưởng, biết sẻ chia và góp phần xây dựng đất nước bằng chính khả năng của mình.

Đối với tôi, hình ảnh dòng người tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ trên tuyến đường Võ Nguyên Giáp, cùng nhành cúc trắng tôi đã kịp gửi đến các anh, sẽ mãi là một ký ức đặc biệt. Đó là khoảnh khắc khiến tôi cảm nhận rõ hơn sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, giữa những người đã hy sinh và thế hệ đang tiếp tục sống, học tập, lao động trên quê hương hòa bình. Tôi tự hào vì mình đã có cơ hội góp một phần nhỏ bé trong hành trình thiêng liêng ấy, để trực tiếp thể hiện lòng thành kính và tri ân đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Các anh, các chị đã hy sinh để đất nước được hòa bình. Thế hệ chúng tôi hôm nay nguyện sống xứng đáng với sự hy sinh ấy bằng trách nhiệm, lòng nhân ái và những hành động thiết thực để xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh. Dù thời gian có trôi qua, dù thành phố có tiếp tục đổi thay, sự hy sinh của các anh, các chị sẽ không bao giờ bị lãng quên. Các anh chị đã trở về với đất mẹ, còn những giá trị mà "những con người làm nên lịch sử" để lại sẽ tiếp tục được gìn giữ trong trái tim những người đang sống.

Tôi xin khép lại những dòng cảm nghĩ này bằng những câu thơ của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm trong trường ca Mặt đường khát vọng:

“Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước.”

Bốn câu thơ như một lời nhắc nhở sâu sắc đối với tôi và thế hệ trẻ hôm nay: có những con người đã lặng lẽ cống hiến, hy sinh mà không mong được nhớ tên, nhưng chính cuộc đời và sự hy sinh của họ đã góp phần làm nên hình hài đất nước. Và trách nhiệm của chúng tôi là không để những hy sinh ấy bị lãng quên, mà phải tiếp tục gìn giữ, phát huy những giá trị thiêng liêng ấy bằng chính cách mình sống hôm nay.