Hành trình trở về của những người anh hùng sau nửa thế kỷ rời xa đất mẹ

Lời dặn dò tuổi 18 và chuyến đi không hẹn ngày về

Mùa đông năm 1970, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang ở giai đoạn cam go nhất, chàng thanh niên Nguyễn Văn Yên (sinh năm 1951, quê tại thôn Đan Hội, xã Dân Chủ, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình) đang là học sinh lớp 7 phổ thông. Vừa tròn 18 tuổi, mang trong mình bầu máu nóng và lý tưởng của thế hệ thanh niên thời bấy giờ, ông đã viết đơn tình nguyện nhập ngũ vào tháng 12/1970.

Ngày lên đường ra trận, ông lưu luyến chia tay gia đình. Biết bố mẹ đã già yếu, người em trai còn nhỏ, ông cầm tay người chị gái là bà Nguyễn Thị Minh và dặn dò một câu ngắn ngủi nhưng nặng tình cốt nhục: "Chị ở nhà chăm sóc bố mẹ giúp em". Không ai ngờ rằng, đó lại là lời trăn trối cuối cùng của người lính trẻ. Chỉ 8 tháng sau ngày nhập ngũ, vào ngày 31/8/1971, ông đã anh dũng hy sinh tại chiến trường miền Nam khi mới vừa tròn 20 tuổi.

Nửa thế kỷ mòn mỏi của người thân

Chiến tranh kết thúc, hòa bình lập lại, nhưng nỗi đau của gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Yên vẫn chưa thể nguôi ngoai. Giấy báo tử gửi về không ghi rõ nơi an táng, khiến địa điểm nằm lại của ông trở thành một dấu hỏi lớn vô định. Suốt hơn 50 năm, người em trai của ông là ông Nguyễn Văn Hàn cùng các thành viên trong gia đình luôn đau đáu một tâm nguyện phải đưa anh trai về với đất mẹ.

Năm 2012, ông Hàn cùng người thân bắt đầu những chuyến hành trình vạn dặm. Họ lặn lội vượt hàng ngàn cây số từ Bắc vào Nam, lần theo từng manh mối, lật mở từng trang hồ sơ cựu chiến binh, đi qua các nghĩa trang lớn từ Tây Ninh cho đến Bà Rịa - Vũng Tàu. Thế nhưng, sau mỗi chuyến đi mang theo bao kỳ vọng, thứ họ nhận lại chỉ là sự tiếc nuối và những giọt nước mắt lăn dài khi thông tin về ông vẫn bặt vô âm tín. Trên bàn thờ gia tiên ở quê nhà, nén hương thắp lên mỗi ngày giỗ vẫn phải gửi vào một khoảng không vô định.

Cuộc đoàn tụ thiêng liêng từ những giọt máu nghĩa tình

Bước ngoặt xuất hiện khi Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai mạnh mẽ. Lực lượng Công an tỉnh đã tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm ADN từ những thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ. Gia đình ông Hàn lập tức tham gia với một niềm tin cuối cùng sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi mỏi mòn.

Sự kiên trì của gia đình và nỗ lực của khoa học nước nhà đã dệt nên một cái kết có hậu:Ngày 27/6/2025: Cục Người có công thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chính thức thông báo kết quả giám định ADN.Kết quả trùng khớp: Mẫu sinh phẩm của gia đình hoàn toàn trùng khớp với một phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính đang được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ, tỉnh Gia Lai.Nghẹn ngào ngày gặp lại: Nhận được tin dữ hóa lành, ông Nguyễn Văn Hàn (khi này đã ngoài 70 tuổi) nghẹn ngào khóc không thành tiếng. Người anh trai yêu quý của ông cuối cùng đã tìm lại được tên tuổi, được trả lại danh tính sau 55 năm nằm lại nơi biên thùy Tây Nguyên.

Câu chuyện của liệt sĩ Nguyễn Văn Yên không chỉ là hành trình tìm lại tên cho một người anh hùng, mà còn thắp sáng hy vọng đoàn tụ cho hàng vạn gia đình liệt sĩ khác trên khắp đất nước Việt Nam.