HÀNH TRÌNH VỀ ĐỊA CHỈ ĐỎ DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀ-PÔ XE LỬA THÁP CHÀM

Đề-pô xe lửa Tháp Chàm là cơ sở hạ tầng của Sở Hỏa xa do người Pháp xây dựng, bao gồm nhà ga, khu bảo trì – sửa chữa đầu máy toa xe và khu sinh hoạt của công chức ngành đường sắt. Đây từng là một trong những trung tâm đường sắt lớn của nước ta thời bấy giờ, cùng với các cơ sở nổi tiếng như Gia Lâm (Hà Nội), Bến Thủy (Vinh), Tourane (Đà Nẵng) và Dĩ An (Sài Gòn – Bình Dương).

Tuyến đường sắt Nha Trang – Tháp Chàm – Sài Gòn được đưa vào hoạt động từ năm 1903, còn tuyến Tháp Chàm – Đà Lạt dài khoảng 84 km, được khởi công năm 1906 và đưa vào khai thác năm 1933, trong đó có 16 km đường sắt răng cưa độc đáo, từng là một trong những tuyến đường sắt đặc biệt trên thế giới.

Không chỉ có ý nghĩa về giao thông và kinh tế, Đề-pô xe lửa Tháp Chàm còn là cái nôi của phong trào cách mạng tại địa phương. Với khoảng 200 công nhân làm việc tại đây, nơi này đã trở thành điểm hội tụ của nhiều người lao động ưu tú, từ đó hình thành những hạt nhân truyền bá tư tưởng cách mạng.

Cuối năm 1928, Chi bộ Tân Việt được thành lập tại làng Bảo An. Đến tháng 4/1930, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, các tổ chức Tân Việt tại Ninh Thuận đã chuyển thành các chi bộ Đảng Cộng sản, trong đó có Chi bộ Đề-pô xe lửa Tháp Chàm.

Một dấu mốc lịch sử đáng nhớ là ngày 01/5/1930, khi lá cờ đỏ búa liềm lần đầu tiên được treo trên tháp nước ga Tháp Chàm và cây me cổ thụ ở làng Bảo An. Cùng ngày, 120 công nhân Đề-pô xe lửa Tháp Chàm đã tổ chức mít-tinh kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động, đấu tranh đòi quyền lợi cho người lao động. Đây là một trong những cuộc đấu tranh tiêu biểu, đánh dấu bước phát triển của phong trào cách mạng tại địa phương.

Ngày nay, tại khu di tích vẫn còn lưu giữ nhiều hiện vật lịch sử, đặc biệt là tháp nước nơi từng treo lá cờ cách mạng đầu tiên và đầu máy hơi nước trên tuyến đường sắt răng cưa Tháp Chàm – Đà Lạt – một dấu tích đặc biệt của ngành đường sắt Việt Nam.