Hào khí Núi Bà ngân vọng giữa hang đá trên núi Minh Đạm

Tôi sinh ra và lớn lên ở vùng đất biên thùy Tây Ninh – nơi có ngọn núi Bà

Đen uy nghi giữa bốn bề nắng gió và những cánh rừng già từng che chở cho lịch sử.

Cứ ngỡ những danh thắng hào hùng ấy đã là một phần máu thịt, cho đến khi tôi bắt

đầu chuyến xe hành trình nghỉ dưỡng của một người lữ khách về với vùng biển Đất

Đỏ (Bà Rịa – Vũng Tàu).

Giữa cung đường ven biển lộng gió, tôi vô tình bị thu hút bởi một dãy núi

hùng vĩ, một bên tựa lưng vào rừng già rậm rạp, một bên nhìn thẳng ra sóng biển

Thùy Dương xanh ngắt. Cái tên "Minh Đạm" vang lên trầm mặc, lạ lẫm mà đầy uy

nghiêm, đã khiến một người con của xứ sở Núi Bà như tôi không thể không dừng

bước tìm hiểu về ý nghĩa cái tên đó. Đây không chỉ là một danh thắng, nơi đây dường

như đang kể lại một câu chuyện về một “Thời hoa lửa” đầy kiêu hùng của dân tộc.

Trong khoảnh khắc ấy, tôi chợt nhận ra mình không chỉ đang đi du lịch, mà

đang bước vào một cuộc gặp gỡ tình cờ với lịch sử. Có cái gì đó rất đỗi quen thuộc,

rất đỗi "đồng điệu" giữa ngọn núi đang đứng trước mặt tôi và những di tích lịch sử

tại quê nhà. Một sợi dây liên kết vô hình từ nắng gió Tây Ninh đã dẫn dắt tôi tìm về

với những hang đá “Thời hoa lửa” của đất biển, để rồi nhận ra rằng: “Mỗi tấc đất

trên dải đất hình chữ S này đều đang mang trong mình những câu chuyện chưa kể

về một thời kiêu hùng”.

MINH ĐẠM

KHI DANH XƯNG ĐƯỢC TẠC BẰNG MÁU VÀ HOA

Khác với những ngọn núi thường mang tên theo hình dáng hay huyền thoại

dân gian, Minh Đạm là một bản hùng ca được viết bằng tên người. Tìm hiểu sâu

hơn, tôi mới ngỡ ngàng trước nguồn gốc của danh xưng này. Theo lịch sử Đảng bộ

huyện Long Điền, ghi rõ: Tại đây, vào ngày 17-11-1948, Bí thư Huyện ủy Long Điền

2

Bùi Công Minh và Phó Bí thư Huyện ủy Mạc Thanh Đạm trên đường đi công tác,

đã bị địch phục kích. Hai đồng chí anh dũng hy sinh tại chân núi này.

Để tưởng nhớ và tri ân những người anh hùng đã dâng hiến thanh xuân cho

nền độc lập, tổ chức Đảng và nhân dân địa phương đã ghép tên hai ông, để đặt cho

dãy núi Châu Long – Châu Viên xưa kia. Kể từ đó, núi mang tên người, và người trở

thành linh hồn của núi.

Đứng trước sự hùng vĩ của thiên nhiên, tôi chợt nhận ra: Hóa ra, lịch sử

không chỉ nằm trong những trang sách cũ, mà nó đang hiện diện ngay trong từng

vách đá, từng tên gọi mà chúng ta tình cờ bắt gặp trên đường đời. Mỗi bước chân

tôi đi hôm nay đều đang chạm vào một phần ký ức của những người đi trước - những

người đã hóa thân vào sông núi để giữ gìn màu xanh bình yên cho đất nước này.

HUYỀN THOẠI LÒNG ĐẤT

NHỮNG PHÁO ĐÀI THÉP THỬ THÁCH Ý CHÍ KIÊN CƯỜNG

Rời khỏi những cung đường ven biển lộng gió, tôi bắt đầu hành trình len lỏi

vào những lối mòn dẫn lên các hang đá. Nếu chỉ nhìn từ xa, Minh Đạm trông như

một bức tranh xanh mát bình yên, nhưng khi thực sự bước vào lòng núi, tôi mới thấu

hiểu tại sao nơi đây được mệnh danh là “căn cứ địa bất khả xâm phạm”. Dưới cái

nắng gắt của miền Đông, không khí bắt đầu thay đổi khi tôi chạm tay vào những

khối đá hoa cương khổng lồ. Nếu không có những tấm bảng chỉ dẫn, có lẽ ít ai tin

được rằng những khe đá hẹp đến mức chỉ đủ một người lách mình qua lại từng là

nơi đóng quân của cả một bộ máy chỉ huy cách mạng.

Theo tư liệu lịch sử của khu di tích, Minh Đạm sở hữu hệ thống hơn 300 hang

động lớn nhỏ nằm rải rác. Trong kháng chiến chống Mỹ, căn cứ Minh Đạm đã phát

triển rộng lớn với nhiều đơn vị quân, dân, đảng hoạt động. Quân địch đã nhiều lần

tổ chức các trận càn lớn lên đây, nhằm “xóa sổ” đầu mối chỉ huy cách mạng trong

vùng nhưng đều bị đánh bại. Những trận chiến khốc liệt đã diễn ra trong những năm

1966, 1968 và giai đoạn ác liệt nhất là các mùa khô năm 1969 - 1972. Tổng cộng

2.642 Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến tại căn cứ Minh Đạm

để góp phần cho đất nước có niềm vui hòa bình, thống nhất, độc lập và phát triển

như ngày nay. Năm 1993, căn cứ Minh Đạm được Bộ Văn hóa - Thông tin (tiền thân

của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Bước chân vào hang Huyện ủy hay hang Quân y, cái cảm giác ngột ngạt và

ẩm thấp bao trùm lấy tôi. Theo nguồn tin từ các bản ghi chép của Ban quản lý di

tích, trong những năm tháng kháng chiến, các chiến sĩ phải sống trong điều kiện

khắc nghiệt đến cùng cực:

+ Địa thế hiểm trở: Hang được tạo nên từ những tảng đá chồng lên nhau,

lòng hang tối tăm, hẹp và sâu. Nhiều đoạn, tôi phải cúi rập người hoặc nghiêng mình

mới có thể di chuyển.

+ Sự thiếu thốn: Trong hang không có ánh sáng mặt trời, nguồn nước khan

hiếm. Những ngày bị bao vây, chiến sĩ ta phải hứng từng giọt nước rỉ ra từ kẽ đá để

duy trì sự sống.

+ Bom đạn và bệnh tật: Theo tư liệu truyền thống địa phương, nơi đây từng

hứng chịu hàng nghìn tấn bom đạn đổ xuống nhằm san phẳng “Túi đá” này. Trong

không gian chật hẹp ấy, khói bom, muỗi mòng và bệnh sốt rét rừng là những kẻ thù

vô hình luôn chực chờ.

MINH ĐẠM – NƠI KÝ ỨC HỒI SINH

VÀ SỢI DÂY LINH THIÊNG NỐ NHỊP QUÊ HƯƠNG.

Đứng trước sự tĩnh lặng của núi rừng Minh Đạm hôm nay, trong lòng một

người trẻ sinh năm 1996 như tôi trào dâng những cảm xúc khó tả. Chúng tôi được

sinh ra khi đất nước đã đi qua những ngày khói lửa từ lâu, khi hòa bình đã trở thành

một điều hiển nhiên như hơi thở mỗi ngày. Nhưng khi chạm tay vào vách đá lạnh

lẽo của hang Huyện ủy, tôi mới bừng tỉnh: Hòa bình chưa bao giờ là hiển nhiên.

Cùng ở độ tuổi đôi mươi, khi chúng tôi đang mải mê với những dự định sự

nghiệp, với những chuyến du lịch khám phá, thì hơn 80 năm trước, những người tiền

bối đã chọn lấy hang đá làm nhà, chọn tiếng bom làm nhịp sống. Sự hy sinh của họ

không phải là những con số khô khan trong sách giáo khoa, mà là bằng chứng sống

động nhất về một lý tưởng cao đẹp: Sống là để dâng hiến.

Bài học lớn nhất mà tôi nhận ra từ Minh Đạm chính là lòng biết ơn. Biết ơn

vì mình được sinh ra trong một thời đại mà “lửa” không còn là bom đạn, mà là nhiệt

huyết của tuổi trẻ để xây dựng tương lai.

Chuyến ghé thăm Minh Đạm lần này, với tôi, không chỉ đơn thuần là một dấu

mốc trên bản đồ du lịch. Nó đã trở thành một “điểm dừng chân của tâm hồn”, nơi tôi

được sạc đầy lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm của một người đoàn viên.

Dẫu mai này tôi trở về với nhịp sống hối hả của quê hương Tây Ninh, mang theo

hơi thở của nắng gió biên thùy và sự hùng vĩ của núi Bà Đen, thì dư âm về ngọn núi

Minh Đạm vẫn sẽ luôn thường trực. Tôi chợt nhận ra một sự đồng điệu kỳ diệu: Nếu

Minh Đạm là “lá phổi” che chở cho cách mạng miền biển Bà Rịa, thì Tây Ninh quê tôi

cũng có căn cứ Trung ương Cục Miền Nam – Thủ đô kháng chiến giữa đại ngàn lịch

Con đường gập ghềnh lên núi Minh Đạm Một hang đá ở núi Minh Đạm

5

sử. Tôi nhận ra rằng, dù là Đất Đỏ hay Tây Ninh, dù là Minh Đạm hay căn cứ Trung

ương Cục Miền Nam, thì dòng máu chảy trong huyết quản chúng ta vẫn là một.

Minh Đạm đã dạy tôi yêu thêm mảnh đất mình đang sống, quý trọng hơn từng

tấc đất quê hương. Bởi tôi hiểu rằng, mỗi ngọn núi trên dải đất hình chữ S này đều

có một câu chuyện riêng, một “Thời hoa lửa” riêng để thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay

tự hào tiếp bước.