Hào khí Nước Oa – Trung tâm lãnh đạo chiến trường Khu V
Trong giai đoạn 1954–1959, Khu ủy Khu V và lực lượng vũ trang địa phương liên tục bị địch truy quét, buộc phải di chuyển căn cứ nhiều lần. Nhu cầu cấp thiết đặt ra là phải tìm một địa bàn chiến lược, an toàn, bí mật, đủ điều kiện để hình thành căn cứ lâu dài cho toàn bộ cơ quan của Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu V.
Cuối thập niên 1950, các đoàn công tác và trinh sát của Quân khu V khảo sát vùng rừng núi phía tây Quảng Nam ( nay thuộc thành phố Đà Nẵng). Trong quá trình khảo sát, vùng rừng núi thuộc xã Trà Tân nổi bật lên với nhiều đặc điểm phù hợp: địa hình kín đáo, nguồn nước dồi dào, rừng nguyên sinh che phủ, thuận lợi giao liên. Khoảng năm 1960, lãnh đạo Khu ủy Khu V và Bộ Tư lệnh Quân khu V quyết định chọn Nước Oa làm căn cứ địa chiến lược.
Từ năm 1960, cán bộ, chiến sĩ và người dân địa phương tham gia dựng căn cứ trong điều kiện thiếu thốn. Một mạng lưới hầm hào, hầm chỉ huy, hầm của Cục Chính trị, Cục Hậu cần, Cục Kỹ thuật, bệnh xá, nhà in, kho quân giới được hình thành. Đến năm 1962, Nước Oa trở thành căn cứ hoàn chỉnh, sẵn sàng tiếp nhận toàn bộ cơ quan đầu não của Quân khu V.
Từ năm 1962, Nước Oa là nơi đứng chân của Bộ Tư lệnh Quân khu V, Cục Chính trị, Cục Hậu cần, Cục Kỹ thuật và các đơn vị bảo đảm khác. Nơi đây trở thành trung tâm lãnh đạo – chỉ huy của chiến trường miền Trung – Tây Nguyên. Dù địch liên tục càn quét, rải chất độc hóa học, đánh bom tọa độ, căn cứ vẫn được giữ vững nhờ địa hình hiểm trở, hệ thống phòng thủ vững chắc và sự hỗ trợ của nhân dân Trà Tân – Trà My.
Sau Hiệp định Paris năm 1973, chiến lược quân sự của ta chuyển sang chuẩn bị tổng lực để giải phóng miền Nam. Nước Oa tiếp tục là nơi bàn bạc kế hoạch, chuẩn bị lực lượng và hậu cần cho các chiến dịch lớn. Căn cứ hoàn thành sứ mệnh lịch sử khi Chiến dịch Mùa Xuân 1975 toàn thắng, miền Nam được giải phóng.
Sau ngày hòa bình, Nước Oa được giữ gìn như một biểu tượng của phong trào cách mạng miền Trung – Tây Nguyên. Đến ngày 04/8/1992, Nhà nước công nhận Khu căn cứ Nước Oa là Di tích lịch sử cấp quốc gia.
Căn cứ Nước Oa là biểu tượng của ý chí kiên cường, sự sáng tạo trong xây dựng căn cứ địa, khả năng tổ chức chiến đấu và hậu cần trong điều kiện khó khăn. Đây là một di tích lịch sử quan trọng, góp phần làm nên thắng lợi của cách mạng miền Nam.
