Hào Kiệt Phương Nam: Bản Hùng Ca Mở Cõi

Mùa xuân năm Mậu Dần (1698), dòng sông Đồng Nai khoác lên mình lớp sương mờ đục của buổi sớm mai. Trên chiếc thuyền chiến chỉ huy đầu rồng, Thống suất Chưởng cơ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh đứng tựa mạn thuyền, ánh mắt cương nghị nhìn về dải đất phương Nam bao la. Gió lộng thổi tung vạt áo bào, mang theo vị mặn mòi của biển khơi trộn lẫn hương cỏ dại ngút ngàn. Đó là một buổi bình minh lịch sử, khởi đầu cho hành trình "hoa lửa" đầy gian truân nhưng vô cùng vĩ đại: hành trình mang gươm đi mở cõi, định hình nên dáng hình Tổ quốc.

Sinh ra tại vùng đất Quảng Bình trong một gia đình thế gia võ tướng, "thời hoa lửa" của Nguyễn Hữu Cảnh không bó hẹp trong tiếng súng gươm nơi trận mạc nguy biến, mà rực cháy ở cái chí lớn lao: gom tụ lòng người, khai hoang lập ấp. Nhận mệnh lệnh từ Chúa Nguyễn Phúc Chu, vị tướng ở tuổi gần ngũ tuần dẫn theo hàng vạn lưu dân bước vào vùng đất Gia Định – Đồng Nai. Nơi đây lúc bấy giờ vẫn là chốn "dưới sông cá lội, trên rừng cọp đua", hoang vu và đầy rẫy chướng khí.

"Tướng quân, phía trước đầm lầy sâu hoắm, muỗi bu đen nghịt, anh em binh sĩ nhiều người chùn bước vì sốt rét rừng..." – tiếng một thuộc tướng hổn hển báo cáo.

Nguyễn Hữu Cảnh bước xuống thuyền, đôi bàn tay từng quen cầm binh đao nay nâng niu nắm đất phương Nam còn vương mùi cỏ cháy. Ông nhìn những người dân Ngũ Quảng áo vải sờn vai, mắt hoe đỏ vì nhớ quê nhà. Khẽ vỗ vai người lính trẻ, ông ôn tồn nói:
"Đất không phụ công người, chỉ sợ lòng người phụ đất. Bản tướng nguyện cùng các ngươi đổ mồ hôi, sưởi ấm vùng đất lạnh giá này."

Chính cái ngọn lửa từ trái tim ông đã thắp sáng niềm tin cho vạn vạn con người. Dưới sự điều phối sáng suốt và tầm nhìn chiến lược của ông, phủ Gia Định được thành lập. Đất hoang biến thành ruộng mật; làng xóm mọc lên trù phú dọc theo các con sông. Không dùng uy quyền để áp đặt, ông chọn cách hòa hợp, đưa người Việt, người Hoa, người Khmer xích lại gần nhau, cùng chung sống hòa bình dưới mái nhà Đại Việt.

Nhưng cuộc đời vị danh tướng ấy không chỉ có màu xanh của ruộng đồng, mà còn có cả sắc đỏ anh dũng nơi biên cương. Năm 1699, khi vùng biên viễn Tây Nam lay động bởi những đợt quấy nhiễu, ngọn lửa viễn chinh lại một lần nữa bùng cháy. Nguyễn Hữu Cảnh tự mình cầm quân, dẹp tan loạn lạc, giữ vững bờ cõi vững bền cho muôn đời sau.

Chiến thắng vang dội, bờ cõi bình yên, nhưng sức lực của người anh hùng có hạn. Trên đường lui quân vào mùa hè năm 1700, những trận sốt rét rừng ác nghiệt nơi vùng đất biên thùy đã quật ngã ông. Trong những hơi thở cuối cùng bên dòng sông Sài Gòn gió lộng, ánh mắt ông vẫn đau đáu nhìn về những xóm làng mới lập, về dải đất Nam Bộ trù phú mà ông đã dành trọn cả phần đời xế bóng để chở che.

Tướng quân Nguyễn Hữu Cảnh nằm xuống, nhưng ngọn lửa mở cõi của ông thì bất tử. Dòng máu kiên trung, tinh thần dám nghĩ dám làm của ông đã hòa vào lòng đất mẹ phương Nam. Cho đến tận ngày nay, cái tên "Cù lao Ông Chưởng" hay những mái Dinh Ông khói hương nghi ngút khắp Nam Bộ vẫn là minh chứng rõ ràng nhất cho lòng tôn kính của nhân dân dành cho người thắp lửa vĩ đại của thời đại ấy.