Hào trưởng Lê Lai – Liều Mình Cứu Chúa, Tấm Lòng Trung Nghĩa Vô Song

Giai thoại về Lê Lai liều mình cứu Lê Lợi trên núi Chí Linh là một trong những câu chuyện thiêng liêng, xúc động nhất về lòng trung thành và nghĩa khí anh hùng của lịch sử Việt Nam. Lê Lai sinh ra tại vùng Ngọc Lặc (Thanh Hóa), là một trong những tướng lĩnh đầu tiên gia nhập nghĩa quân Lam Sơn.

Năm 1419, nghĩa quân Lam Sơn bị quân Minh huy động hàng vạn quân bao vây chặt chẽ trên đỉnh núi Chí Linh. Giặc đóng đồn dày đặc từ chân núi lên đỉnh, cắt đứt hoàn toàn mọi đường tiếp tế lương thực, nước uống. Quân Minh hạ quyết tâm vây cho đến khi nghĩa quân chết đói, và giải phần thưởng vô cùng lớn cho kẻ nào bắt hoặc giết được Bình Định Vương Lê Lợi. Tình thế ngàn cân treo sợi tóc, nếu Lê Lợi ngã xuống, cuộc khởi nghĩa sẽ tan rã hoàn toàn.

Đứng trước nguy cơ diệt vong, Lê Lợi họp các tướng lại hỏi: "Ai có thể mặc áo bào của ta, đóng giả làm Bình Định Vương dẫn quân lao xuống núi đánh lạc hướng giặc, để ta và bộ chỉ huy bí mật rút lui theo đường hiểm sau núi cứu lấy đại cuộc?". Giữa bấy giờ, các tướng đang im lặng, Lê Lai đã dũng cảm bước ra, quỳ xuống nói: "Tôi xin nguyện hiến dâng mạng sống này để cứu chúa công và bảo vệ ngọn lửa khởi nghĩa. Tôi chết đi không có gì đáng tiếc, chỉ mong chúa công giữ vẹn chí lớn giải phóng giang sơn".

Lê Lai lập tức mặc chiếc áo long bào thêu rồng của Lê Lợi, đội nón sắt, cưỡi ngựa chiến vương, dẫn một đội cảm tử quân bất ngờ mở cửa lũy dũng mãnh lao thẳng xuống núi. Quân Minh thấy người mặc áo bào vương tưởng là Lê Lợi thật, liền mừng rỡ điên cuồng, dốc toàn bộ lực lượng vây chặt lấy đội quân của Lê Lai. Lê Lai chiến đấu anh dũng như một con mãnh hổ, chém chết nhiều tên giặc trước khi bị biển người của địch bao vây sát hại. Nhờ sự hy sinh vĩ đại của Lê Lai đánh lạc hướng giặc, Lê Lợi và bộ chỉ huy đã bí mật rút lui an toàn, bảo toàn được ngọn lửa khởi nghĩa để từ đó bùng cháy thành đại thắng sau này. Cảm động trước tấm lòng của ông, sau khi lên ngôi, Lê Lợi đã dặn dò con cháu đời sau khi làm giỗ phải làm giỗ Lê Lai trước rồi mới làm giỗ vua sau (tục ngữ: "21 Lê Lai, 22 Lê Lợi").