HẠT GIỐNG ĐỎ LA BẰNG – PHẦN 5: ĐÊM LAU SAU, NGÔI NHÀ LÁ BA GIAN

Ngôi nhà ấy, cho đến tận hôm nay vẫn còn dấu tích để người ta tìm về, chỉ là một căn nhà lá ba gian bình dị, dựng giữa một vùng lau sậy mọc um tùm ở xóm Lau Sau — cái tên xóm cũng bắt nguồn từ chính loài cỏ lau bạt ngàn ấy. Không cổng chào, không băng rôn, không một dấu hiệu nào cho thấy đây sẽ là nơi ghi dấu một thời khắc bước ngoặt của cả một vùng đất. Theo tư liệu chính thức của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, chính tại đây, các quần chúng ưu tú Đường Văn Hon, Nông Văn Ái, Hoàng Văn Nghiệp và Đường Văn Ngân đã được kết nạp vào Đảng, đánh dấu sự ra đời của chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh.

Cần thành thật ghi nhận rằng giữa các nguồn tư liệu địa phương hiện vẫn còn một độ vênh nhỏ về thời điểm cụ thể trong năm 1936: có tài liệu ghi nhận sự kiện diễn ra vào tháng 3, trong khi tư liệu chính thức mới nhất của Đảng bộ tỉnh lại ghi nhận thời điểm là cuối năm 1936. Dù vậy, cả hai nguồn đều thống nhất tuyệt đối về những yếu tố cốt lõi: cùng một năm 1936, cùng một địa điểm — ngôi nhà lá ba gian ở xóm Lau Sau — và cùng bốn cái tên đảng viên. Sự thống nhất ấy là điều quan trọng nhất để khẳng định tính xác thực của sự kiện, còn độ vênh về tháng chỉ là một chi tiết nhỏ mà những nhà nghiên cứu lịch sử địa phương vẫn đang tiếp tục đối chiếu, xác minh.

Hãy thử hình dung khung cảnh đêm hôm ấy: một căn nhà sàn nhỏ nằm lọt thỏm giữa biển lau trắng xóa, xung quanh là bóng tối đặc quánh của núi rừng, chỉ có tiếng côn trùng rả rích và thi thoảng một tiếng chim đêm giật mình vỗ cánh. Không có ai đứng gác công khai, bởi bất cứ sự tụ tập bất thường nào cũng có thể lọt vào tai bọn chỉ điểm. Bốn người đàn ông trẻ tuổi, những người vốn chỉ quen với cày cuốc và săn bắt, giờ đây đứng trước một ranh giới không thể quay đầu: bước qua nó, họ sẽ không còn là những nông dân vô danh của một bản làng hẻo lánh nữa, mà trở thành một phần của một tổ chức đang bị coi là bất hợp pháp, bị truy lùng gắt gao trên toàn cõi Đông Dương.

Từ sáu năm vận động, tuyên truyền, giác ngộ kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930, đêm hôm ấy tại xóm Lau Sau mới thực sự là điểm kết tinh đầu tiên trên mảnh đất Thái Nguyên. Về sau, ngôi nhà lá đơn sơ ấy — cùng với nhà ông Nông Văn Ái và cánh đồng Lau Sau — đã được xây dựng, gìn giữ, trở thành Di tích lịch sử Quốc gia, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng theo Quyết định số 05/1999/QĐ-BVHTTDL, ký ngày 12 tháng 2 năm 1999. Một mái nhà lá từng phải giấu mình giữa lau sậy để tồn tại, sau gần sáu mươi năm, đã được cả một tỉnh công khai tôn vinh như biểu tượng.