“HÃY TỰ CỨU MÌNH TRƯỚC KHI TRỜI CỨU”
Buổi sáng Hà Nội năm 1986, gió đầu đông lạnh căm nhưng không khí hội nghị thì nóng như lửa. Trong căn phòng họp nhỏ, người đàn ông dáng gầy, mắt sâu, giọng trầm mà chắc đang đứng lên phát biểu.
Đó chính là Nguyễn Văn Linh, Bí thư Thành ủy TP.HCM – người sắp được trao trọng trách dẫn dắt công cuộc Đổi mới.
1. Một câu nói lay động cả đất nước
Khi mọi người còn đang lúng túng, loay hoay giữa bối cảnh kinh tế kiệt quệ, lạm phát phi mã, doanh nghiệp quốc doanh rệu rã… Nguyễn Văn Linh nói một câu khiến cả hội trường lặng đi:
“Hãy tự cứu mình trước khi trời cứu.”
Ông không nói to, nhưng lời ấy như mũi khoan chọc thẳng vào vấn đề:
Nếu không đổi mới, đất nước sẽ kiệt quệ.
Nếu không dám làm điều chưa từng làm, sẽ mãi giậm chân tại chỗ.
Nếu không mạnh dạn “xé rào”, nhân dân sẽ mãi đói nghèo.
Câu nói ấy – một câu nói lịch sử – mở đầu cho tư duy ĐỔI MỚI HAY LÀ CHẾT.
2. Người đứng đầu nhưng không thích ngồi cao
Trong những ngày đầu Đổi mới, Nguyễn Văn Linh đi nhiều hơn ngồi.
Ông đến tận nhà máy, hợp tác xã, gặp công nhân, nông dân, doanh nghiệp, nghe dân nói thật – nhất là những điều khó nghe.
Khi một cán bộ lo lắng hỏi:
“Thưa anh, nói thật hết như vậy… có sợ đụng chạm không ạ?”
Ông cười, giọng hiền mà sắc như thép:
“Nếu sợ đụng chạm, thì ai đổi mới cho dân?
Làm lãnh đạo là phải dám chịu trách nhiệm trước dân.”
3. “Những việc cần làm ngay” – loạt bài khiến cả nước thức tỉnh
Năm 1987–1989, dưới bút danh “N.V.L.”, ông viết loạt bài nổi tiếng “Những việc cần làm ngay” trên báo Nhân Dân.
Mỗi bài là một nhát dao mổ thẳng vào:
quan liêu,
bao cấp trì trệ,
tham nhũng,
thủ tục nhiêu khê,
sự vô trách nhiệm của một số cán bộ.
Có người khuyên ông:
“Anh viết mạnh tay quá… người ta sẽ ghét anh.”
Ông chỉ cười:
“Nếu dân thương thì tôi viết.
Nếu cán bộ tốt hiểu thì tôi mừng.
Còn ai ghét… chắc họ có vấn đề.”
4. Một nhà lãnh đạo có trái tim không ngừng lo cho dân
Ông thường nói:
“Dân nuôi Đảng, nên Đảng phải vì dân.
Không vì dân thì giữ Đảng để làm gì?”
Ông giản dị đến mức:
đi họp mang theo… cái cặp sờn,
sống trong căn nhà nhỏ,
tự nấu ăn,
không thích nghi thức rườm rà,
luôn nhận lỗi khi tập thể mắc sai lầm.
Ông từng bảo thư ký:
“Ghi lại ý kiến của dân bình thường trước,
còn ý kiến của quan chức để sau.”
Một phong cách lãnh đạo rất hiếm, rất “Nguyễn Văn Linh”.
