HỆ THỐNG "CẢNH BÁO ÂM THANH TỰ NHIÊN" CỦA NGUYỄN VĂN CHẾ
Trên những cao điểm chiến lược tại Tây Nguyên, việc phát hiện sớm các cuộc đổ bộ bằng trực thăng của Mỹ là yếu tố then chốt để bảo toàn lực lượng. Anh hùng quân báo Nguyễn Văn Chế, một người vốn có khả năng nghe được những âm thanh mà người thường bỏ qua, đã xây dựng một hệ thống cảnh báo sớm bằng chính "âm sắc" của các khe đá và lòng đất.
Chế nhận thấy rằng mỗi ngọn đồi, mỗi khe suối đều có một tần số cộng hưởng khác nhau. Khi một vật thể nặng như máy bay hoặc xe tăng di chuyển trong bán kính 10-20km, chúng tạo ra các sóng âm tần số thấp mà tai người khó lòng nghe thấy, nhưng các khe đá bazan lại có thể cộng hưởng với các sóng này. Ông bắt đầu thiết lập một mạng lưới "đài thu âm" thô sơ.
Ông Chế cho đào các hầm nhỏ tại các đỉnh đồi, đặt vào đó những ống tre rỗng được bịt bằng màng da thú rừng, nối với các đường hầm dẫn âm về trung tâm chỉ huy. Hệ thống này hoạt động như một cái "mic" khổng lồ. Ông mất nhiều tháng để hiệu chỉnh độ dài và độ rộng của miệng ống tre, sao cho nó chỉ cộng hưởng với âm thanh của động cơ trực thăng và xe vận tải. Những tiếng động lạ sẽ được khuếch đại lên trong hầm trung tâm, giúp người chỉ huy biết trước hướng tấn công của địch từ xa.
Không dừng lại ở đó, ông Chế còn đào tạo cho chiến sĩ cách đọc "bản phổ âm thanh". Ông giải thích: "Tiếng động cơ trực thăng khi bay thấp qua thung lũng sẽ tạo ra một âm thanh khác hẳn khi bay cao trên đỉnh đồi". Sự chính xác của hệ thống này đôi khi khiến các chỉ huy phải kinh ngạc. Có lần, nhờ hệ thống cảnh báo của ông Chế, đơn vị đã sơ tán toàn bộ kho tàng ngay trước khi bom rải thảm trúng khu vực chỉ vài phút.
Câu chuyện của ông Chế không chỉ là về một sáng kiến kỹ thuật, mà là về sự nhạy bén của một người chiến sĩ luôn biết lắng nghe hơi thở của đất mẹ. Ông đã biến núi rừng thành một thiết bị dò tìm siêu hạng. Trong những đêm trăng sáng, ông thường ngồi trong hầm nghe tiếng đá "thì thầm", dự đoán những bước đi của kẻ thù. Trí tuệ của Nguyễn Văn Chế là minh chứng rằng, trong chiến tranh, không có phương tiện nào thay thế được sự am hiểu thấu đáo về chiến trường. Ông đã để lại cho các thế hệ sau một bài học về sự gắn kết giữa con người và thiên nhiên, giữa trí tuệ và lòng quả cảm, góp phần làm nên những chiến thắng oanh liệt của quân đội ta trên đại ngàn Tây Nguyên.
