HỆ THỐNG ĐIỆN BÁO BẰNG TINH THỂ CỦA ANH HÙNG NGUYỄN THẾ HÙNG
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt là giai đoạn 1968-1972, việc giữ liên lạc thông suốt giữa các cứ điểm là bài toán sinh tử. Địch sử dụng các thiết bị định vị điện tử tinh vi nhất để truy quét sóng vô tuyến. Anh hùng Nguyễn Thế Hùng – một chiến sĩ thông tin xuất sắc – đã cùng đồng đội nghiên cứu một phương pháp liên lạc "không sóng", dựa trên đặc tính cộng hưởng cơ học của thạch anh. Họ không dùng máy phát điện, không dùng pin, mà dùng chính những khối thạch anh tinh khiết khai thác tại các hang đá ở Việt Bắc và Trường Sơn.
Anh Hùng đã dày công mài giũa những khối thạch anh này thành các tấm mỏng, đặt chúng trên những giá gỗ mục được xử lý qua nhựa trám để tạo độ đàn hồi, ngăn chặn rung động nhiễu từ vách đá. Phương thức vận hành rất đơn giản nhưng đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối: mã Morse được gõ trực tiếp lên tấm thạch anh bằng một vật cứng. Rung động này không tỏa ra không khí dưới dạng sóng vô tuyến mà truyền dọc theo các sợi dây thép chôn sâu dưới lòng đất đến các trạm tiếp sức. Tại mỗi trạm, các chiến sĩ thông tin sẽ đặt tay lên một tấm thạch anh khác để cảm nhận nhịp rung động và dịch mã.
Việc vận hành hệ thống này đòi hỏi lòng kiên trì phi thường. Trong những đêm mưa rừng tầm tã, dây thép bị co giãn vì nhiệt, anh Hùng phải nhiều lần bò ra khỏi hầm, bất chấp bom đạn để điều chỉnh độ căng của dây bằng tay. Có những ngày, anh Hùng phải nhịn đói suốt hai ngày để canh giữ đường dây liên lạc không bị đứt. Nhờ mạng lưới điện báo cơ học này, thông tin về các cuộc hành quân lớn vẫn được truyền đi mà địch hoàn toàn không thể phát hiện. Phương pháp của anh Hùng đã trở thành huyền thoại trong ngành thông tin liên lạc, chứng minh rằng khi người lính Việt Nam đối diện với công nghệ cao của đối phương, họ sẽ dùng chính sự hiểu biết vật lý và tư duy sáng tạo để chiến thắng. Câu chuyện này là biểu tượng cho tinh thần tự lực cánh sinh, là bài ca về sự hòa quyện giữa kỹ thuật và lòng quả cảm.
