"HỆ THỐNG GƯƠNG TỰ TẠO DÙNG TRONG CHIẾN TRANH HẦM HÀO" – ĐÔI MẮT THỨ HAI TRONG LÒNG ĐẤT
Tại mặt trận Quảng Trị, khi bom đạn kẻ thù cày xới mặt đất thành những hố sâu hun hút, cuộc chiến trong lòng đất trở thành nghệ thuật sinh tồn đỉnh cao. Các chiến sĩ đặc công và công binh ta không chỉ đối mặt với thiếu hụt nhu yếu phẩm mà còn bị đe dọa bởi những họng súng bắn tỉa của địch luôn trực chờ bên trên cửa hầm. Nhu cầu quan sát là cấp bách, nhưng việc lộ diện dù chỉ một phần giây cũng đồng nghĩa với cái chết. Anh hùng công binh Nguyễn Văn Hiền đã không chấp nhận sự bế tắc đó. Ông bắt đầu nghiên cứu về quang học – một lĩnh vực hoàn toàn xa lạ với những người lính vốn chỉ quen cầm súng.
Hiền thu gom những mảnh kính từ các thiết bị quang học của xe cơ giới, ống nhòm của địch bị bỏ lại sau các trận đánh. Để tạo thành ống tiềm vọng, ông sử dụng các đoạn ống tre nứa già, được phơi khô và xử lý bằng nhựa thông để chống ẩm, đảm bảo không bị mục nát trong lòng đất. Điểm đột phá là "góc gập" 90 độ. Bằng cách mài dũa các mảnh kính thành gương phản xạ có độ nghiêng chính xác tuyệt đối, Hiền cho phép ánh sáng bẻ cong theo góc vuông. Một người lính có thể ngồi sâu trong hầm, đặt kính vào một khe hở nhỏ chỉ rộng bằng đầu ngón tay, nhưng tầm nhìn vẫn bao quát toàn bộ diện tích phía trước.
Kỹ thuật mài kính của Hiền là một huyền thoại trong quân đội. Không có máy móc, ông dùng bột đá mịn trộn với dầu hỏa, kỳ công mài trên những tấm da thuộc cho đến khi mặt kính sáng bóng, phản chiếu rõ nét từng chuyển động của lá cây cách xa hàng trăm mét. Trong những trận đánh ác liệt mùa hè năm 1972, hệ thống kính này đã trở thành "đôi mắt thứ hai" của toàn đại đội. Quân địch nhiều lần dùng đèn pha quét liên tục, nghi ngờ có người phục kích, nhưng chúng không bao giờ phát hiện ra quân ta đang quan sát từ dưới lòng đất. Sáng kiến này không chỉ cứu mạng hàng trăm chiến sĩ, mà còn giúp bộ đội ta nắm bắt thời cơ vàng để phản công. Câu chuyện về đôi mắt tiềm vọng của Hiền là minh chứng rằng, trong chiến tranh, trí tuệ kết hợp với sự kiên trì tỉ mỉ là thứ vũ khí sắc bén nhất, có thể vượt qua mọi giới hạn của công nghệ hiện đại.
