"HỆ THỐNG PHÁT TÍN HIỆU TỪ HƠI CỐC" – MẬT MÃ CỦA NHỮNG VÒNG TRÒN

Trong môi trường tác chiến đêm tại các vùng biên giới, việc truyền tin bằng âm thanh hay ánh sáng đèn đều dễ bị bắt sóng hoặc bị phát hiện. Anh hùng quân báo Lê Văn Hân đã phát minh ra "Hệ thống truyền tin bằng hơi cốc" (một loại phương pháp giao tiếp bằng các vòng tròn khói lạnh). Hân tận dụng khả năng của một loại hóa chất chiết xuất từ nhựa cây trâm bầu, khi gặp nhiệt độ nhẹ sẽ tạo ra những vòng tròn khói trắng, đậm đặc và tồn tại rất lâu trong không khí trước khi tan biến.

Ông thiết kế những chiếc hộp bằng tre nhỏ có nắp đậy linh hoạt. Khi một chiến sĩ cần gửi thông điệp, họ chỉ cần mở nắp trong thời gian định trước, những vòng khói thoát ra ngoài và bị gió rừng đưa đi theo những hướng cụ thể. Mỗi vị trí của vòng khói – cao, thấp, dày, mỏng – đều tương ứng với một mật mã về vị trí địch hoặc hướng di chuyển. Kỹ thuật này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa người phát và người nhận trong việc quan sát theo tọa độ giả định từ trước. Hân đã huấn luyện đội quân báo của mình cách "đọc" khói như đọc bản đồ.

Trong chiến dịch năm 1974, khi bị địch phong tỏa thông tin hoàn toàn, toán quân của Hân đã sử dụng hệ thống này để truyền đạt mệnh lệnh cho quân chủ lực về vị trí chính xác của kho đạn địch. Những vòng khói lạnh trắng xóa trên nền rừng xanh không hề gây chú ý cho địch, vì chúng chỉ nghĩ đó là hiện tượng thời tiết tự nhiên. Kết quả là quân ta đã thực hiện một cuộc đột kích chính xác, phá hủy toàn bộ cơ sở hậu cần của địch. Sáng kiến của Hân là nghệ thuật dùng cái hư ảo để nói lên điều hiện thực. Đó là sự tinh tế trong tư duy, sự tỉnh táo trong hoàn cảnh nguy nan nhất, khẳng định trí tuệ người lính Việt Nam luôn vượt lên trên mọi sự khống chế của kẻ thù.