: HỆ THỐNG "TƯỚI NƯỚC GIẢI NHIỆT" CỦA ANH HÙNG VŨ DUY VINH
Địa đạo Vĩnh Linh, Quảng Trị, không chỉ là hệ thống hầm ngầm, mà còn là trái tim của cuộc kháng chiến ở miền Trung. Tuy nhiên, cuộc sống dưới lòng đất là một thử thách khủng khiếp đối với con người. Vào mùa hè, nhiệt độ trong hầm thường xuyên vượt ngưỡng 40 độ C, không khí ngột ngạt đến mức khiến người lính dễ dàng kiệt sức, thậm chí ngất xỉu. Anh hùng Vũ Duy Vinh, người chỉ huy trưởng công binh, đã trăn trở nhiều đêm về việc duy trì sức khỏe cho chiến sĩ. Ông hiểu rằng, thiếu oxy và quá nhiệt không chỉ khiến chiến sĩ mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến khả năng tác chiến lâu dài.
Giải pháp ông đưa ra là một hệ thống "điều hòa không khí tự nhiên" dựa trên nguyên lý bay hơi nước và lưu thông luồng khí đối lưu – một ý tưởng táo bạo thời bấy giờ. Ông Vinh cho đào những rãnh nhỏ chạy dọc theo trần và vách địa đạo, bên trên phủ một lớp vải thô làm từ sợi cây rừng. Những đường ống này được nối với các thùng chứa nước đặt ở tầng trên cùng của hầm – nơi nhận nước từ các mạch ngầm. Nước thẩm thấu qua vải, làm ẩm toàn bộ bề mặt địa đạo. Khi không khí nóng từ ngoài tràn vào, nó buộc phải đi qua các vùng hầm ẩm ướt, nhiệt độ giảm xuống nhanh chóng thông qua quá trình bay hơi thu nhiệt.
Việc tính toán lưu lượng nước là bài toán khó nhất mà ông Vinh phải giải quyết. Nếu nước quá ít, độ ẩm không đủ để làm mát; nếu nước quá nhiều, hầm sẽ bị ngập úng và gây nấm mốc. Ông đã dành hàng tháng trời đo đạc tốc độ thấm của từng loại vải sợi, từng loại đất đá. Ông còn chế tạo thêm những chiếc "quạt gió" bằng tre, tận dụng các luồng gió lùa từ miệng hầm để luân chuyển không khí mát đi khắp các ngách hầm sâu nhất.
Công việc thi công diễn ra trong bóng tối với độ chính xác cực cao. Ông Vinh trực tiếp cầm thước đo, kiểm tra độ dốc của từng đường ống tre để đảm bảo nước chảy đều. Mỗi chiến sĩ trong đơn vị đều trở thành một "kỹ sư" miệt mài ngày đêm. Khi hệ thống vận hành, không khí trong địa đạo trở nên mát lạnh, trong lành như trong hang đá tự nhiên. Nhờ đó, quân dân Vĩnh Linh có thể bám trụ trong hầm suốt nhiều tháng liền dưới sức ép của bom đạn mà vẫn giữ vững sức khỏe. Câu chuyện này là bài ca về sự chu đáo, nhân văn của người chỉ huy đối với đồng đội. Ông Vinh không chỉ xây hầm để ẩn nấp, ông xây dựng một ngôi nhà, một pháo đài vững chãi nơi con người hòa hợp với lòng đất để giành lấy hòa bình. Đây chính là minh chứng cho sự sáng tạo vượt tầm của quân đội nhân dân Việt Nam, nơi khoa học kỹ thuật được ứng dụng một cách thực tế nhất để phục vụ mục tiêu thiêng liêng nhất: bảo vệ tính mạng người lính. Dưới làn bom đạn, ông đã tạo ra một "ốc đảo xanh" mát lành, nơi sự sống được bảo tồn để chiến đấu tới ngày thắng lợi.
