Hiên ngang bên dòng sông Trà: Bản hùng ca Đội du kích Ba Tơ

Sông Trà Khúc mùa tháng 3 năm 1945 vẫn chảy cuồn cuộn, mang theo hơi thở đại ngàn Trường Sơn đổ về biển lớn. Giữa lúc gió cách mạng đang thổi lồng lộng khắp cả nước chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa, tại miền núi rừng Quảng Ngãi hiểm trở, một ngọn lửa kiên cường đã được thắp lên từ ý chí sục sôi của những người con trung dũng – cuộc khởi nghĩa Ba Tơ và sự ra đời của Đội du kích Ba Tơ huyền thoại.

1. Đốm lửa giữa ngàn sâu

Hồi ấy, Ba Tơ là một vùng sơn cước hiểm trở, nơi sinh sống lâu đời của đồng bào các dân tộc thiểu số như Hrê, Cor, Cả Rá... Thực dân Pháp và tay sai phong kiến tưởng rằng sự cô lập về địa lý cùng những đồn bọc kiên cố sẽ biến nơi đây thành "pháo đài bất khả xâm phạm" để kìm kẹp Nhân dân.

Nhưng chúng đã lầm. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Xứ ủy Trung Kỳ và trực tiếp là các đồng chí cán bộ cách mạng kiên trung như đồng chí Nguyễn Đôn, hạt giống cách mạng đã được gieo mầm, bén rễ sâu vào lòng đồng bào các dân tộc. Những buổi họp mật diễn ra bên ánh lửa bập bùng trong nhà sàn, những tiếng chiêng, tiếng khèn như được tiếp thêm nhựa sống mới khi nghe lời tuyên truyền về lòng yêu nước, về khát vọng tự do và độc lập dân tộc.

2. Ý chí quật cường từ những thanh sắt gỉ

Khó khăn lớn nhất của nghĩa quân lúc bấy giờ là vũ khí. Không có súng đạn hiện đại, không có hậu phương lớn tiếp tế, các chiến sĩ du kích và đồng bào lấy ý chí sắt đá làm vũ khí tối tân nhất.

• Tự lực tự cường: Trong những xưởng rèn thô sơ ẩn mình giữa đại ngàn, tiếng búa đe vang lên ngày đêm. Từ những thanh sắt gỉ, mảnh nhíp ô tô hay vỏ gươm cũ, bàn tay chai sần của đồng bào và chiến sĩ đã uốn nắn nên từng cây mã tấu sắc lẹm, rèn từng ngọn giáo mác sáng choang.

3. Đêm đột kích làm rung chuyển núi rừng

Thời cơ đã điểm. Đêm 11 tháng 3 năm 1945, dưới sự chỉ huy mưu trí, táo bạo của các đồng chí lãnh đạo trực tiếp là đồng chí Nguyễn Đôn cùng đội ngũ cán bộ, đảng viên, Đội du kích tập trung Ba Tơ đã phát động cuộc tấn công chớp nhoáng vào thị trấn Ba Tơ.

Trận đột kích diễn ra vô cùng quyết liệt. Lực lượng du kích tuy trang bị thô sơ nhưng với tinh thần chiến đấu quả cảm, sự bất ngờ và lòng căm thù giặc sâu sắc, họ đã lần lượt đánh chiếm nhà công sứ, nhà lao Ba Tơ và đồn địch. Tiếng hò reo vang dội núi rừng, hàng trăm tù chính trị được giải thoát, bọn lính địch hoảng loạn tháo chạy hoặc đầu hàng.

Ngay sau chiến thắng vang dội đó, Chính quyền cách mạng lâm thời huyện Ba Tơ được thành lập, và Đội du kích Ba Tơ – lực lượng vũ trang tập trung đầu tiên do Đảng ta trực tiếp tổ chức và lãnh đạo ở miền Trung – chính thức ra mắt Nhân dân.

"Đội du kích Ba Tơ không chỉ là niềm kiêu hãnh của Quảng Ngãi, mà còn là ngọn cờ tiên phong, là tiền thân vững chắc của lực lượng vũ trang Liên khu V anh hùng trong suốt cuộc kháng chiến trường kỳ sau này."

4. Bản hùng ca trường tồn

Chiến công tại Ba Tơ tháng 3 năm 1945 mãi mãi là một mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc ta. Cuộc khởi nghĩa ấy đã chứng minh chân lý: Khi lòng dân đã đồng lòng, ý chí đã kiên cường, thì dù thiếu thốn vũ khí đến đâu, nhân dân ta vẫn đủ sức đánh đổ mọi ách kìm kẹp để giành lại độc lập, tự do.

Ngày nay, dòng sông Trà Khúc vẫn mi mải chảy, mang theo phù sa bồi đắp cho những xóm làng bình yên. Và đâu đó giữa đại ngàn Ba Tơ, âm vang của tiếng búa rèn vũ khí thuở nào, hình ảnh hiên ngang của đồng chí Nguyễn Đôn cùng các chiến sĩ du kích vẫn sống mãi như một huyền thoại bất tử về tinh thần yêu nước và khát vọng sáng ngời của dân tộc Việt Nam.