Hiên ngang giữa dòng Nhật Lệ
Mẹ Nguyễn Thị Suốt (1908–1968) quê ở xã Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình, làm nghề chèo đò trên sông Nhật Lệ. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt, dù đã hơn 50 tuổi, mẹ vẫn dũng cảm chèo đò chở hàng ngàn lượt cán bộ, bộ đội, thương binh và đạn dược qua sông dưới mưa bom bão đạn. Hình ảnh hiên ngang của mẹ tại bến phà huyết mạch là biểu tượng sáng ngời cho lòng yêu nước, sự kiên cường và hy sinh thầm lặng của người phụ nữ Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1967 và bất tử trong thơ ca Tố Hữu.
Nước sông Nhật Lệ những năm tháng ấy đục ngầu tiếng máy bay gầm rú và sức nóng của bom đạn, nhưng chưa bao giờ tay chèo của tôi chùn lại. Tôi vốn là đứa con nghèo sinh ra ở đất Bảo Ninh này, quen với sóng nước, quen với cảnh lật đò, đổi đời bằng giọt mồ hôi mặn mòi trên sông. Khi giặc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, bến phà này trở thành huyết mạch giao thông quan trọng. Người ta bảo tôi: "Mẹ ơi, tuổi mẹ ngoài năm mươi rồi, để thanh niên lo". Nhưng tôi chỉ cười lắc đầu; thanh niên còn phải ra trận đánh giặc, giữ lấy từng thước đất quê hương, tôi còn sức khỏe, còn quen sông nước thì tôi phải gánh vác phần mình.
Mỗi chuyến đò rời bến là một lần đối mặt với hiểm nguy. Có những đêm, pháo sáng rực trời, bom bi nổ tung tóe sát mạn thuyền, nước bắn tung tóe. Nhìn mấy chú bộ đội trẻ tuổi, cặp mắt sáng ngời tay súng ngực mang đạn dược, lòng tôi lại dâng lên thương yêu như con ruột thịt. Tôi cứ thế gồng mình, bấm chặt lấy mái chèo, lướt qua làn đạn để đưa các chú sang sông an toàn. Cứ thế, hàng ngàn chuyến đò xuôi ngược nối liền hai bờ chiến tuyến. Nhìn các chú bước lên bờ, vẫy tay chào rồi hướng về tiền tuyến, lòng tôi ấm lại giữa cái lạnh của mưa bom. Dù sau này tôi có ngã xuống bên dòng sông quen thuộc ấy vào một ngày cuối năm khói lửa, thì trong tim tôi, chuyến đò mang tên lòng dân và tình yêu nước ấy chưa bao giờ ngừng chuyển bánh.
