HIỆN VẬT BIẾT NÓI
Trong một lần dọn vệ sinh khu vực đồi 31, đoàn viên thanh niên phát hiện một mảnh kim loại nhỏ, bị đất cát vùi lấp. Khi nhặt lên, lau sạch, mọi người nhận ra đó là một chiếc đồng hồ bỏ túi đã rỉ sét, mặt kính vỡ, kim dừng ở vị trí 9 giờ 12 phút.
Mặt sau đồng hồ có dòng chữ khắc mờ: “T.H – 1972”.
Chiếc đồng hồ được đưa về nhà văn hóa. Ai cũng tò mò: T.H là ai? Chiếc đồng hồ đã nằm dưới đất bao lâu? Nó thuộc về người lính nào?
Đoàn phường chụp ảnh, đăng lên trang mạng xã hội, kèm câu hỏi:
“Có ai biết một người lính tên T.H từng chiến đấu ở khu vực đồi 31 năm 1972 không?”
Vài ngày trôi qua, có một cụ ông từ xã bên gọi điện tới, giới thiệu tên là Nguyễn Hữu Lâu, cựu chiến binh. Giọng ông run run:
“Tau nhìn cái đồng hồ là tau nghi rồi. Hình dáng giống y cái đồng hồ thằng Tấn – đồng đội của tau – nó hay khoe ngày xưa…”
Ông được mời đến. Khi nhìn tận mắt chiếc đồng hồ, ông không cầm được nước mắt:
“Đúng nó rồi. Thằng Trần Hữu Tấn, quê Gio An. Nó quý cái đồng hồ ni lắm, nói là kỷ vật mạ nó cho.”
Ông kể lại, hôm đó đơn vị ông trụ ở đồi 31. Trước giờ xuất kích, Tấn cởi chiếc đồng hồ, nói đùa:
“Để em cất kẻo lát nữa chạy quên mất, mạ em đánh chết.”
Ngờ đâu, trận đánh hôm ấy ác liệt. Tấn hi sinh khi đang tìm cách kéo một đồng đội bị thương vào chỗ trú.
“Sau trận, tụi tau tìm được cái túi nhưng không thấy đồng hồ. Tau cứ nghĩ mất rồi. Ai dè nó nằm dưới đất từ bữa đó tới chừ…”
Đoàn phường tiếp tục lần theo hồ sơ, liên hệ được với gia đình liệt sĩ Trần Hữu Tấn. Ngày chiếc đồng hồ được trao lại, căn nhà nhỏ ở Gio An nghẹn ngào. Mẹ liệt sĩ đã ngoài chín mươi, ôm đồng hồ vào ngực, nức nở:
“Tui tặng hắn cái ni ngày hắn đi bộ đội. Hắn nói ‘Con mang theo để nhớ giờ, nhớ nhà, nhớ mạ’… Giờ cái đồng hồ về, rứa là hắn cũng về một chút…”
Chiếc đồng hồ sau đó được số hóa, chụp ảnh, làm hồ sơ tư liệu đưa vào hệ thống “Câu chuyện thời hoa lửa” cùng với câu chuyện về hành trình “tìm lại chủ nhân”.
Tại Trạm ký ức, bên dưới chiếc đồng hồ, người ta viết:
“Có những hiện vật nằm im dưới đất hơn nửa thế kỷ,
chỉ cần ta chịu tìm, chúng sẽ cất tiếng nói.”
