HIỆP ĐỒNG TIẾN CÔNG, ĐÁNH TRẬN MỞ MÀN GIẢI PHÓNG NGHĨA LỘ

THỜI HOA LỬA – HIỆP ĐỒNG TIẾN CÔNG, ĐÁNH TRẬN MỞ MÀN GIẢI PHÓNG NGHĨA LỘ

Mùa thu năm 1952, núi rừng Tây Bắc bước vào những ngày tháng đặc biệt. Sau nhiều năm bị thực dân Pháp xây dựng thành một khu vực phòng thủ quan trọng, Nghĩa Lộ trở thành cánh cửa án ngữ phía Đông Tây Bắc. Phân khu Nghĩa Lộ có hệ thống đồn bốt dày đặc, trong đó hai cứ điểm quan trọng nhất là Pú Chạng (Nghĩa Lộ đồi) và Nghĩa Lộ phố.

Đầu tháng 9 năm 1952, Trung ương quyết định mở Chiến dịch Tây Bắc, nhằm tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng một phần đất đai có ý nghĩa chiến lược. Đợt đầu của chiến dịch tập trung vào phân khu Nghĩa Lộ và tiểu khu Phù Yên.

Để chuẩn bị cho trận đánh, bộ đội phải hành quân qua núi rừng hiểm trở. Nhân dân vùng tự do Yên Bái, Mậu A, Trấn Yên góp sức mở đường, huy động thuyền bè, tổ chức các bến vượt sông, đưa bộ đội vào vị trí chiến đấu. Dân quân, du kích địa phương cũng dẫn đường, nắm tình hình địch và bảo vệ các tuyến hành quân.

Ngày 14 tháng 10 năm 1952, Chiến dịch Tây Bắc chính thức mở màn.

Các mũi tiến công đồng loạt triển khai. Trung đoàn 174 đánh Ca Vịnh, Trung đoàn 141 đánh Sài Lương, trong khi lực lượng chủ lực tiến vào bao vây phân khu Nghĩa Lộ. Những đòn đánh phối hợp khiến quân Pháp ở các vị trí vòng ngoài hoang mang, một số nơi phải rút quân về Nghĩa Lộ để cứu viện.

Rồi thời khắc quyết định cũng đến.

17 giờ 5 phút ngày 17 tháng 10 năm 1952, Trung đoàn 102, Đại đoàn 308 nổ súng tiến công cứ điểm Pú Chạng – nơi đặt sở chỉ huy phân khu Nghĩa Lộ.

Đây là một cứ điểm được xây dựng kiên cố với lô cốt, hầm ngầm, hàng rào và hệ thống phòng thủ nhiều tầng. Nhưng trước sức tiến công mạnh mẽ của quân ta, sau hơn ba giờ chiến đấu, cứ điểm Pú Chạng bị đánh chiếm. Khoảng 400 quân địch bị tiêu diệt và bắt sống, trong đó có chỉ huy trưởng phân khu Tirillon.

Nhưng trận đánh chưa kết thúc.

3 giờ 5 phút sáng ngày 18 tháng 10, Trung đoàn 88 tiếp tục nổ súng đánh vào Nghĩa Lộ phố.

Trong màn đêm, cuộc chiến diễn ra vô cùng quyết liệt. Quân Pháp dựa vào hệ thống hầm ngầm và lô cốt để chống trả. Nhưng sau khoảng 2 giờ 20 phút, quân ta làm chủ hoàn toàn cứ điểm. Đến 5 giờ 30 phút sáng, hai cứ điểm kiên cố nhất của phân khu Nghĩa Lộ đã bị tiêu diệt.

Đó là một trận đánh thể hiện rõ sức mạnh của hiệp đồng tác chiến.

Không chỉ có những đơn vị chủ lực trực tiếp tiến công. Các lực lượng địa phương, dân quân du kích cùng nhân dân đã góp phần tạo nên thế trận bao vây, dẫn đường, vận chuyển, bảo đảm hậu cần và ngăn chặn sự ứng cứu của địch. Bộ Chỉ huy chiến dịch đã tập trung ưu thế về lực lượng và hỏa lực vào những vị trí then chốt, đồng thời phối hợp các hướng để phá vỡ từng mắt xích trong hệ thống phòng thủ.

Sau khi hai cứ điểm chính bị đánh tan, quân ta tiếp tục tiến công Cửa Nhì. Địch ở Gia Hội phải rút chạy về phía Tú Lệ và Sơn La, bị lực lượng ta truy kích. Nghĩa Lộ và các xã trong huyện Văn Chấn được giải phóng.

Chiến thắng Nghĩa Lộ ngày 18 tháng 10 năm 1952 đã trở thành trận mở màn thắng lợi của Chiến dịch Tây Bắc.

Chiến thắng ấy không chỉ giải phóng một địa bàn quan trọng mà còn phá vỡ một mắt xích trong hệ thống phòng thủ của Pháp ở Tây Bắc, mở đường cho chiến dịch phát triển và tạo thế cho những thắng lợi tiếp theo. Những kinh nghiệm về tập trung lực lượng, hiệp đồng các hướng và phá vỡ từng khu vực then chốt cũng đánh dấu bước trưởng thành của nghệ thuật chiến dịch của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Nghĩa Lộ hôm nay đã khoác lên mình một diện mạo mới. Những con đường xưa không còn tiếng súng. Những quả đồi từng là cứ điểm nay đã trở thành những địa danh gắn với ký ức lịch sử.

Nhưng mỗi khi nhắc đến mùa thu năm 1952, người ta vẫn nhớ về những đoàn quân vượt núi, những người dân mở đường, những chiến sĩ âm thầm dẫn lối và những trận đánh nối tiếp nhau trong đêm.

Nghĩa Lộ – nơi mở màn Chiến dịch Tây Bắc bằng một chiến thắng vang dội.

Một chiến thắng được làm nên không chỉ bởi sức mạnh của những người cầm súng, mà còn bởi sự hiệp đồng của cả quân và dân, bởi ý chí giải phóng quê hương và khát vọng độc lập của một dân tộc.

Đó là một trong những trang hào hùng của “thời hoa lửa”, mở ra con đường tiến sâu vào Tây Bắc và góp phần tạo nên những bước phát triển quan trọng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.