Hình Ảnh "Thuyền Chài" Và "Cánh Cò" Trong Thơ Chiến Đấu
Mượn hình ảnh thiên nhiên, sự vật bình dị để gửi gắm ẩn ý sâu sắc về ý chí chống ngoại xâm.
Trong cuộc bút chiến với Tôn Thọ Tường cũng như trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của mình, Phan Văn Trị nổi tiếng với tài năng mượn hình ảnh thiên nhiên, muôn thú để ngụ ý chính trị sâu sắc. Khi Tôn Thọ Tường viết bài thơ mượn hình ảnh "Thạch Sanh", "Từ Thức" hay các loài vật để thanh minh, Phan Văn Trị lập tức hoạ lại bằng những hình ảnh vô cùng sống động như "Con rùa", "Cánh cò", "Thuyền chài", "Con chấu"...
Qua bài thơ "Họa bài Hổ của Tôn Thọ Tường" hay bài "Con rùa", ông mỉa mai những kẻ cậy quyền thế giặc để đe dọa nhân dân chỉ như loài mãnh thú sớm muộn cũng sa hố. Ngược lại, hình ảnh người dân lao động hay các chiến sĩ nghĩa quân được ông ví như những cánh cò kiên cường trước bão tố. Văn phong của Phan Văn Trị vừa thâm thúy, vừa bình dị, đậm chất Nam Bộ nhưng chứa đựng sức mạnh công phá khủng khiếp đối với tư tưởng đầu hàng, phản bội.
