Hình tượng trong điện ảnh

Câu chuyện về Cù Chính Lan không chỉ được lưu giữ trong những trang sách và lời kể của nhân chứng.

Theo thời gian, hình tượng người chiến sĩ trẻ cũng trở thành nguồn cảm hứng cho hoạt động giáo dục truyền thống, văn học và nghệ thuật.

Nếu được đưa lên màn ảnh, Cù Chính Lan trước hết phải hiện lên như một người lính trẻ tuổi, chứ không chỉ là một nhân vật được bao quanh bởi những lời ca ngợi.

Đó là một chàng trai quê Quỳnh Đôi.

Anh có tuổi trẻ.

Có quê hương để nhớ.

Có đồng đội để gắn bó.

Và có những nhiệm vụ phải hoàn thành.

Một bộ phim về anh có thể bắt đầu bằng những hình ảnh rất bình dị: con đường làng Nghệ An, mái nhà quê, những người thân tiễn người thanh niên lên đường.

Rồi câu chuyện chuyển sang quân ngũ.

Người thanh niên ngày nào trở thành một chiến sĩ.

Anh học tập, rèn luyện và sống cùng đồng đội.

Những cảnh đời thường như một bữa cơm đơn sơ, một đêm nghỉ chân hay cuộc trò chuyện giữa những người lính sẽ giúp khán giả hiểu rằng phía sau hình tượng “anh hùng” vẫn là một con người bằng xương bằng thịt với những tình cảm rất gần gũi.

Đến trận đồn Cô Tô ngày 29 tháng 12 năm 1951, nhịp phim có thể trở nên căng thẳng hơn.

Nhưng một tác phẩm lịch sử tốt không nhất thiết phải tập trung vào những cảnh chiến đấu dữ dội.

Điều quan trọng hơn là thể hiện tinh thần trách nhiệm, tình đồng đội và sự kiên cường của người chiến sĩ.

Cù Chính Lan hy sinh khi mới hai mươi tuổi.

Vì vậy, khoảnh khắc cuối của nhân vật nên được thể hiện với sự trang nghiêm, tiết chế, tránh biến sự hy sinh thành một hình ảnh gây sốc.

Sau trận đánh, câu chuyện có thể trở về với quê hương Quỳnh Đôi.

Tin báo tử đến.

Những người thân lặng đi.

Đồng đội nhớ người đã khuất.

Đất nước ghi nhận công lao của người chiến sĩ trẻ.

Ngày 19 tháng 5 năm 1952, Cù Chính Lan được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, thuộc lớp những Anh hùng đầu tiên được tuyên dương, truy tặng.

Nếu kết thúc bộ phim bằng hình ảnh ấy, câu chuyện sẽ không chỉ nói về chiến tranh.

Nó sẽ nói về ký ức.

Một người đã ra đi.

Một quê hương vẫn nhớ.

Một thế hệ sau tiếp tục kể lại câu chuyện.

Và một đất nước biết trân trọng những người đã hy sinh.

Hình tượng Cù Chính Lan trên màn ảnh vì thế nên được xây dựng với ba lớp:

Người con của quê hương.

Người lính của đồng đội.

Người anh hùng của lịch sử.

Ba hình ảnh ấy gắn kết với nhau để tạo nên một nhân vật gần gũi nhưng có sức lay động.

Điều quan trọng nhất là bộ phim phải giúp người xem hiểu rằng anh hùng không phải là một con người xa lạ với cuộc sống, mà có thể là một người trẻ từng có gia đình, quê hương, ước mơ và những người mình yêu thương.

Cù Chính Lan đã sống một cuộc đời ngắn ngủi.

Nhưng nếu điện ảnh kể câu chuyện ấy bằng sự chân thực và nhân văn, hình ảnh người chiến sĩ tuổi hai mươi có thể tiếp tục đến với những thế hệ chưa từng biết chiến tranh.

Màn ảnh có thể tái hiện một thời đã qua, nhưng điều còn lại sau cùng phải là sự trân trọng đối với con người, ký ức lịch sử và giá trị của hòa bình.