Hồ Chí Minh - Người cha già của dân tộc

Chủ tịch Hồ Chí Minh đóng vai trò lãnh đạo thiên tài, quyết định trực tiếp đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và việc khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Giai đoạn chuẩn bị lực lượng và đường lối (1941 - 1945)

• Về nước trực tiếp lãnh đạo (tháng 1/1941): Sau hơn 30 bôn ba ở nước ngoài, Người trở về Pác Bó (Cao Bằng) để trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước.

• Xác định đường lối giải phóng dân tộc: Tại Hội nghị Trung ương 8 của Đảng (tháng 5/1941), Người chủ trì đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tạm gác khẩu hiệu cách mạng điền địa.

• Xây dựng lực lượng chính trị: Người sáng lập Mặt trận Việt Minh (1941) nhằm đoàn kết toàn dân tộc không phân biệt giai cấp, tôn giáo, đảng phái.

• Xây dựng lực lượng vũ trang: Người chỉ đạo thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (22/12/1944) – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

• Xây dựng căn cứ địa: Xây dựng và củng cố căn cứ địa cách mạng Việt Bắc (Cao - Bắc - Lạng) làm hậu phương vững chắc

Giai đoạn Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám (tháng 8/1945)

• Chỉ thị thời cơ: Khi Nhật đầu hàng Đồng minh (tháng 8/1945), nhận định thời cơ ngàn năm có một đã đến, Người ra lời kêu gọi lịch sử: "Dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn, cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập".

• Triệu tập Đại hội Quốc dân Tân Trào (16/8/1945): Người chủ trì Đại hội, tán thành quyết định Tổng khởi nghĩa của Đảng, cử ra Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam (Chính phủ lâm thời) do Người làm Chủ tịch.

• Viết Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa (18/8/1945): Hiệu triệu toàn quốc đồng bào đứng lên đem sức ta mà tự giải phóng cho ta.

• Lãnh đạo giành chính quyền: Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân cả nước đồng loạt vùng lên tổng khởi nghĩa giành chính quyền thành công trong vòng chưa đầy nửa tháng (từ giữa tháng 8 đến 28/8/1945).

Giai đoạn Lập nước và khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

• Về lại Hà Nội và làm việc tại 48 Hàng Ngang: Cuối tháng 8/1945, từ chiến khu Việt Bắc về Thủ đô, Người ở và làm việc tại ngôi nhà số 48 Hàng Ngang.

• Soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập: Tại căn phòng nhỏ ở tầng 2 di tích 48 Hàng Ngang, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập, kế thừa những tư tưởng về quyền con người từ bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1791 của Pháp.

• Đọc Tuyên ngôn Độc lập (2/9/1945): Tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, chính thức khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam), mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc.