Hồ Chí Minh – Người dành trọn đời cho độc lập dân tộc

Có những con người khi còn sống đã dành cả cuộc đời mình cho quê hương, đến khi đi xa rồi, tên tuổi vẫn ở lại trong ký ức của bao thế hệ. Với người Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một con người như thế.

Nhưng nếu chỉ nhìn Bác qua những trang sách lịch sử, qua những bức ảnh trang nghiêm, có lẽ ta vẫn chưa cảm nhận hết được một con người bằng xương bằng thịt đã từng sống, từng nhớ quê, từng chịu đói rét, từng đi qua những tháng ngày cô đơn và dành gần trọn đời mình cho hai chữ đồng bào.

Bác sinh năm 1890 tại Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Khi còn trẻ, Nguyễn Tất Thành đã tận mắt chứng kiến cảnh quê hương mất nước và cuộc sống cơ cực của người dân. Những điều ấy dần trở thành nỗi day dứt trong lòng người thanh niên trẻ. Năm 1911, ở tuổi 21, Người rời Việt Nam để tìm một con đường cứu nước. Bảo tàng Hồ Chí Minh ghi nhận ngày 5 tháng 6 năm 1911 là dấu mốc Người ra đi từ Bến Nhà Rồng.

Tôi thường nghĩ, một người thanh niên hai mươi mốt tuổi khi ấy đã phải có một trái tim lớn đến nhường nào mới dám rời quê hương như vậy.

Phía sau là gia đình.

Phía sau là tiếng nói quê nhà.

Phía trước là biển rộng và một tương lai không ai biết sẽ đưa mình đi đâu.

Người ra đi không mang theo hành trang của một vị lãnh tụ tương lai. Chỉ có tuổi trẻ, lòng yêu nước và một ý chí mà có lẽ chính Người cũng chưa thể biết sẽ phải trả giá bằng bao nhiêu năm tháng của cuộc đời.

Những năm tháng xa quê hương của Bác không hề dễ dàng. Người đi qua nhiều nơi, làm nhiều công việc để sinh sống và học hỏi. Có những lúc cuộc sống thiếu thốn, có những ngày phải lao động vất vả. Nhưng càng đi, Người càng hiểu hơn về thế giới và càng nghĩ nhiều hơn về đất nước mình.

Có lẽ điều đau đáu nhất của một người xa quê không phải là sự thiếu thốn của bản thân, mà là khi biết quê hương mình vẫn còn những người đang chịu khổ.

Rồi người thanh niên năm nào trở về với một con đường cách mạng và trở thành Hồ Chí Minh.

Năm 1945, sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, ngày 2 tháng 9, tại Quảng trường Ba Đình, Người đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đó là một trong những khoảnh khắc lớn của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Nhưng điều khiến tôi xúc động khi nghĩ về Bác lại không nằm ở những lễ đài lớn.

Tôi thường nhớ đến một căn nhà sàn nhỏ.

Một chiếc giường đơn.

Một chiếc tủ nhỏ.

Một chiếc quạt nan.

Một vài cuốn sách.

Một khu vườn và một ao cá.

Và đôi dép cao su đã cũ.

Sau khi trở về Hà Nội, Bác không chọn sống trong nơi ở sang trọng của Toàn quyền Đông Dương mà chọn một căn nhà nhỏ để ở và làm việc. Năm 1958, ngôi nhà sàn được dựng lên trong khuôn viên Phủ Chủ tịch, mang dáng dấp ngôi nhà của đồng bào vùng Việt Bắc.

Những thứ ấy, nếu đặt cạnh vị trí của một Chủ tịch nước, có lẽ thật đơn sơ.

Nhưng chính sự đơn sơ ấy lại khiến hình ảnh Bác trở nên gần gũi.

Người ta kể rằng Bác thường ăn uống thanh đạm, mặc bộ quần áo kaki, đi đôi dép cao su. Có câu chuyện ghi lại việc khi đôi dép của Bác đã được sử dụng lâu, Người vẫn không muốn thay nếu chúng còn dùng được, bởi đất nước khi ấy còn nghèo và cần tiết kiệm.

Tôi nghĩ, điều đáng quý không nằm ở một đôi dép cũ.

Điều đáng quý nằm ở cách một con người nhìn vào sự nghèo khó của nhân dân và tự nhắc mình không được sống cách xa họ.

Bác có thể có những điều kiện khác với người dân bình thường, nhưng Bác vẫn cố gắng giữ cho cuộc sống của mình thật giản dị.

Có những buổi sáng, Bác thức dậy sớm trong căn nhà sàn. Ngoài kia là cây cối, là mặt ao, là tiếng chim. Một vị Chủ tịch nước, nhưng trước mắt vẫn là một ngày làm việc bắt đầu như bao ngày khác.

Tôi hình dung Bác ngồi bên chiếc bàn nhỏ, trước mặt là những trang giấy.

Công việc của đất nước đang chờ.

Những lá thư của đồng bào đang chờ.

Những tin tức từ chiến trường đang chờ.

Và có lẽ trong một góc rất sâu của tâm hồn, vẫn có hình bóng quê hương Nghệ An, có người mẹ, người cha, có những năm tháng tuổi thơ đã đi qua từ rất lâu.

Bác dành tình cảm đặc biệt cho trẻ em. Bác thường gửi thư, thăm hỏi và dành sự quan tâm cho thiếu nhi. Những câu chuyện về Bác với trẻ nhỏ đã được lưu giữ qua nhiều tư liệu và hồi ức.

Tôi thích nghĩ về Bác trong những khoảnh khắc như vậy hơn là chỉ nghĩ về Bác trên những lễ đài.

Một vị lãnh tụ cúi xuống hỏi chuyện một em nhỏ.

Một bàn tay đặt lên vai một chiến sĩ.

Một lời hỏi thăm dành cho người lao động.

Một bữa cơm giản dị.

Một đôi dép cũ.

Những điều rất nhỏ ấy lại làm nên một hình ảnh rất lớn.

Bởi cuối cùng, lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những ngày tháng và những trận chiến. Lịch sử còn được tạo nên bởi cách một con người đối xử với những con người khác.

Những năm cuối đời, sức khỏe Bác đã yếu nhưng công việc và những mối lo cho đất nước vẫn không rời khỏi tâm trí Người. Những tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh cho thấy ngay trong năm 1969, Bác vẫn làm việc, tiếp cán bộ và quan tâm đến nhiều công việc của đất nước.

Rồi ngày 2 tháng 9 năm 1969, Bác qua đời. Tôi nghĩ, đó hẳn là một ngày rất buồn. Một con người đã đi qua gần tám mươi năm cuộc đời. Một người từng rời quê hương khi còn là chàng trai trẻ. Một người đã đi qua biết bao đất nước, bao gian khó. Một người đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho đất nước. Đến cuối cùng, Bác trở về với đất mẹ.

Nhưng có lẽ Bác chưa bao giờ thật sự rời khỏi cuộc đời này. Bác còn ở lại trong một căn nhà sàn nhỏ giữa lòng Hà Nội. Ở lại trong những câu chuyện mà ông bà kể cho con cháu. Ở lại trong ký ức của những người từng gặp Bác. Ở lại trong hình ảnh một ông cụ mặc áo kaki, đi đôi dép cao su, đứng giữa mọi người mà vẫn gần gũi như một người thân. Vì có lẽ, điều khiến người ta nhớ nhất về Bác không phải là Người từng đứng ở vị trí cao đến đâu. Mà là dù đứng ở vị trí rất cao, Người vẫn cố gắng sống thật gần với nhân dân. Cuộc đời Bác, nhìn từ xa, là một cuộc đời lớn lao. Nhưng nhìn thật gần, đó lại là câu chuyện của một con người rất đỗi giản dị: một người con xa quê, một người luôn nhớ về đất nước, một người đã chọn con đường khó khăn nhất và đi trên con đường ấy cho đến cuối đời.

Và khi nghĩ về Bác, tôi không muốn chỉ nói rằng Bác là một nhân vật lịch sử. Tôi muốn nhớ Bác như một con người đã dành cả cuộc đời để những người khác được sống một cuộc đời tốt đẹp hơn. Có lẽ chính vì thế mà thời gian càng trôi, hình ảnh Bác vẫn không trở nên xa cách. Bởi những điều lớn lao có thể được ghi vào sách sử. Nhưng sự giản dị và tình thương của một con người thì thường ở lại rất lâu trong trái tim người khác.