Hồ Chí Minh - Người đặt nền mòng cho Tổng tuyển cử 1946

Sau ngày Tuyên ngôn Độc lập 2/9/1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời trong bối cảnh đầy thử thách: thù trong, giặc ngoài, kinh tế kiệt quệ, nền hành chính non trẻ. Giữa muôn vàn khó khăn ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm xác định một nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với vận mệnh quốc gia: tổ chức Tổng tuyển cử để Nhân dân trực tiếp bầu ra Quốc hội đầu tiên.

Ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời ngày 3/9/1945, Người đã nhấn mạnh sự cần thiết phải sớm có một bản Hiến pháp dân chủ, được xây dựng trên cơ sở ý chí và nguyện vọng của toàn dân. Người đề nghị tổ chức Tổng tuyển cử theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu, bảo đảm mọi công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt giới tính, giai cấp, tôn giáo hay giàu nghèo, đều có quyền ứng cử và bầu cử.

Chỉ một tuần sau ngày độc lập, ngày 8/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời ký ban hành Sắc lệnh số 14/SL, chính thức đặt nền tảng pháp lý cho cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên. Tiếp đó, Người liên tục ban hành các sắc lệnh quan trọng nhằm hoàn thiện thể lệ bầu cử, bảo đảm nguyên tắc dân chủ, trực tiếp và bỏ phiếu kín, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người ứng cử.

Trong điều kiện đất nước còn nhiều biến động, cuộc Tổng tuyển cử ban đầu dự kiến tổ chức vào cuối tháng 12/1945. Tuy nhiên, với tinh thần hòa giải, đoàn kết và nhằm chuẩn bị chu đáo hơn, ngày 18/12/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định hoãn ngày bầu cử đến 6/1/1946. Quyết định ấy thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, sự linh hoạt và niềm tin sâu sắc của Người vào Nhân dân.

Song song với việc ban hành các sắc lệnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục để Nhân dân hiểu rõ ý nghĩa của Tổng tuyển cử. Người trực tiếp viết báo, kêu gọi đồng bào cả nước thực hiện quyền công dân. Trong “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu” ngày 5/1/1946, Người khẳng định đây là lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, Nhân dân được thực sự hưởng quyền dân chủ của mình.

Không khí chuẩn bị cho ngày bầu cử lan tỏa khắp mọi miền đất nước. Từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền ngược, từ trong nước đến kiều bào ở nước ngoài, tất cả đều hướng về ngày hội lớn của dân tộc. Ngày 6/1/1946, toàn dân nô nức đi bỏ phiếu trong niềm vui và niềm tự hào của những người dân độc lập.

Sáng hôm ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng cử tri Thủ đô Hà Nội thực hiện nghĩa vụ công dân tại phòng bỏ phiếu ở phố Hàng Vôi. Sau đó, Người đến thăm nhiều điểm bầu cử khác và xúc động trước hình ảnh những cụ già cao tuổi, những người khuyết tật vẫn quyết tâm đến hòm phiếu để tự tay bỏ lá phiếu của mình.

Cuộc Tổng tuyển cử diễn ra thành công với tỷ lệ cử tri tham gia rất cao trên cả nước. Kết quả, 333 đại biểu ưu tú đại diện cho các giai cấp, tầng lớp, dân tộc và tôn giáo được bầu vào Quốc hội khóa I. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu gần như tuyệt đối.

Thắng lợi của Tổng tuyển cử 6/1/1946 không chỉ đánh dấu sự ra đời của Quốc hội đầu tiên, mà còn khẳng định bản chất hợp pháp, dân chủ của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là bước trưởng thành quan trọng của Nhà nước cách mạng, mở đường cho việc xây dựng Hiến pháp, thành lập Chính phủ thống nhất và đại diện cho Việt Nam trên trường quốc tế.

Gần 80 năm đã trôi qua, Việt Nam đã trải qua nhiều kỳ bầu cử Quốc hội, nhưng dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên giá trị. Những tư tưởng, chỉ đạo và hành động của Người năm 1946 tiếp tục soi sáng cho công cuộc xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân trong suốt tiến trình phát triển của đất nước.