HỒ CHÍ MINH — TỪ PÁC BÓ ĐẾN BA ĐÌNH: HÀNH TRÌNH GIÀNH ĐỘC LẬP
Mùa xuân năm 1941, giữa núi rừng Cao Bằng, một người trở về sau hơn ba mươi năm xa Tổ quốc. Ngày 28 tháng 1 năm 1941, Nguyễn Ái Quốc vượt qua biên giới Việt – Trung, trở về Việt Nam và đặt chân đến Pác Bó. Sau nhiều năm hoạt động ở nước ngoài, ông trở lại trong một thời điểm đặc biệt: Chiến tranh thế giới thứ hai đang diễn ra, Việt Nam vẫn nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp, trong khi quân đội Nhật đã tiến vào Đông Dương.
Pác Bó khi ấy là một vùng núi rừng xa xôi. Những con đường nhỏ xuyên qua núi, những hang đá và dòng suối trở thành nơi hoạt động của những người cách mạng. Từ nơi tưởng như tách biệt với thế giới ấy, những quyết định quan trọng bắt đầu được chuẩn bị. Tháng 5 năm 1941, Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành Trung ương Đảng được tổ chức tại Pác Bó dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc. Trước tình hình đất nước và thế giới, hội nghị xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ cấp thiết hàng đầu. Ngày 19 tháng 5 năm 1941, Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Việt Minh, được thành lập. Từ đây, phong trào tiếp tục xây dựng lực lượng, tập hợp quần chúng và chuẩn bị cho một cuộc đấu tranh giành chính quyền.
Những năm tiếp theo không hề yên bình. Năm 1942, Nguyễn Ái Quốc sang Trung Quốc hoạt động và sử dụng tên Hồ Chí Minh. Nhưng chuyến đi nhanh chóng biến thành một cuộc giam giữ. Ông bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt và trải qua hơn một năm trong các nhà tù ở Quảng Tây. Những ngày tháng ấy khác xa cuộc sống hoạt động ở Pác Bó. Không còn những cuộc họp trong căn cứ, không còn những con đường núi quen thuộc. Trong hoàn cảnh bị giam giữ, Hồ Chí Minh viết Nhật ký trong tù, một tập thơ bằng chữ Hán ghi lại những trải nghiệm và suy nghĩ trong thời gian này.
Bên ngoài những bức tường nhà tù, lịch sử vẫn đang chuyển động. Đầu năm 1945, tình hình Đông Dương thay đổi nhanh chóng. Ngày 9 tháng 3, Nhật đảo chính Pháp, trực tiếp nắm quyền kiểm soát Đông Dương. Chỉ vài tháng sau, chiến tranh thế giới bước vào giai đoạn quyết định. Ngày 15 tháng 8 năm 1945, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh. Khoảng trống quyền lực xuất hiện, và đối với phong trào cách mạng Việt Nam, đó là thời điểm đặc biệt quan trọng. Sau nhiều năm chuẩn bị, thời cơ giành chính quyền đã đến.
Tháng 8 năm 1945, Tổng khởi nghĩa diễn ra tại nhiều địa phương. Ngày 19 tháng 8, Hà Nội giành chính quyền. Ngày 23 tháng 8, chính quyền về tay lực lượng cách mạng tại Huế. Ngày 25 tháng 8, Sài Gòn giành chính quyền. Những thành phố lần lượt thay đổi quyền lực trong một thời gian rất ngắn. Từ vùng căn cứ cách mạng, Hồ Chí Minh tiến về Hà Nội và một chính quyền mới được hình thành.
Nhưng câu chuyện vẫn chưa kết thúc. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, hàng vạn người tập trung chứng kiến một sự kiện lịch sử. Trên lễ đài, Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau hơn ba mươi năm kể từ ngày người thanh niên Nguyễn Tất Thành rời Việt Nam, hành trình hoạt động cách mạng đã đi đến một dấu mốc lớn.
Từ Pác Bó năm 1941 đến Ba Đình năm 1945 là một chặng đường chỉ kéo dài hơn bốn năm nhưng chứa đựng những biến động sâu sắc của lịch sử Việt Nam. Có những ngày bị ngăn cách bởi nhà tù, có những thời điểm tình hình đất nước thay đổi từng ngày, và cuối cùng, ngày 2 tháng 9 năm 1945 trở thành dấu mốc mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử Việt Nam.
