Hồ Chí Minh và Bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945

Tháng 8/1945, Cách mạng Tháng Tám thành công trên cả nước. Chính quyền về tay nhân dân, chấm dứt hàng nghìn năm chế độ quân chủ và hơn 80 năm dưới ách thực dân, phát xít. Điều cần làm ngay lúc ấy là tuyên bố với nhân dân và với toàn thế giới rằng nước Việt Nam đã độc lập.

Tại ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang (Hà Nội), Bác Hồ ngồi soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập. Người đã cân nhắc từng câu chữ. Mở đầu, Bác trích dẫn Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ năm 1776 và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp năm 1791, nhằm khẳng định quyền bình đẳng và quyền được sống tự do của mọi dân tộc. Từ đó, Người vạch rõ tội ác của thực dân Pháp và khẳng định ý chí không gì lay chuyển được của cả dân tộc Việt Nam.

Sáng ngày 2/9/1945, Hà Nội tràn ngập cờ hoa. Từ sáng sớm, người dân từ nội thành và các vùng lân cận kéo về quảng trường Ba Đình, đông đến hàng chục vạn người. Quảng trường được trang hoàng với lễ đài cao, cờ đỏ sao vàng tung bay.

Khoảng 14 giờ, Bác Hồ, trong bộ áo kaki giản dị, bước lên lễ đài. Người đọc bản Tuyên ngôn Độc lập bằng giọng Nghệ giản dị, ấm áp. Giữa chừng, Bác dừng lại và hỏi đồng bào: Tôi nói đồng bào nghe rõ không? Hàng chục vạn người đồng thanh đáp lại rằng họ nghe rõ. Khoảnh khắc ấy cho thấy một sự gắn bó đặc biệt giữa vị lãnh tụ và nhân dân, một cuộc đối thoại tự nhiên hiếm thấy trong những buổi lễ trang trọng.

Kết thúc, bản Tuyên ngôn khẳng định rằng nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và toàn thể dân tộc quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy. Ngày hôm đó, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ra đời, và ngày 2/9 trở thành Quốc khánh của dân tộc.