Hồ Chí Minh và Cách mạng Tháng Tám năm 1945 – Từ giành chính quyền đến nền độc lập dân tộc

Mùa Thu năm 1945 – Khi cả dân tộc đứng lên

Đầu năm 1945, tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến chuyển nhanh chóng. Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp, độc chiếm Đông Dương. Trước tình hình đó, Đảng Cộng sản Đông Dương xác định phát xít Nhật là kẻ thù chính và phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho Tổng khởi nghĩa.

Ngày 13 tháng 8 năm 1945, khi Nhật Bản đứng trước thất bại và tuyên bố đầu hàng Đồng minh, thời cơ cách mạng đã xuất hiện. Đảng quyết định phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.

Ngày 16 tháng 8 năm 1945, Quốc dân Đại hội được triệu tập tại Tân Trào, Tuyên Quang. Đại hội tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa và thông qua nhiều quyết định quan trọng. Cũng tại Tân Trào, trước giờ xuất quân, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lời kêu gọi đồng bào cả nước đứng lên giành chính quyền. Người nhấn mạnh: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến.”

Từ giữa tháng 8 năm 1945, khí thế cách mạng lan rộng khắp cả nước. Nhân dân ở nhiều địa phương lần lượt nổi dậy giành chính quyền. Ngày 19 tháng 8, nhân dân Hà Nội giành chính quyền thắng lợi. Tiếp đó, ngày 23 tháng 8, khởi nghĩa thắng lợi ở Huế; ngày 25 tháng 8, Sài Gòn giành được chính quyền. Chỉ trong một thời gian ngắn, chính quyền cách mạng đã được thiết lập ở hầu hết các địa phương trên cả nước.

Ngày độc lập – Một dân tộc bước vào kỷ nguyên mới

Sau thắng lợi của Tổng khởi nghĩa, ngày 25 tháng 8 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Tân Trào về Hà Nội. Tại căn nhà số 48 Hàng Ngang, Người cùng Trung ương Đảng và Chính phủ lâm thời tập trung giải quyết những công việc cấp bách của đất nước.

Tại đây, Hồ Chí Minh đã soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập, một văn kiện lịch sử có ý nghĩa đặc biệt đối với dân tộc Việt Nam.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, trước hàng chục vạn đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Trong bản Tuyên ngôn, Người khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam và tuyên bố chấm dứt chế độ thuộc địa, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc – kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn với quyền làm chủ của nhân dân.

Khoảnh khắc ngày 2 tháng 9 năm 1945 không chỉ đánh dấu sự ra đời của một nhà nước mới mà còn thể hiện thành quả của cả một quá trình đấu tranh lâu dài, bền bỉ của nhân dân Việt Nam. Từ đây, dân tộc Việt Nam bước vào một chặng đường lịch sử mới với tư cách một dân tộc độc lập.

Ý nghĩa lịch sử

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã đập tan ách thống trị của thực dân, phát xít và chế độ phong kiến, đưa nhân dân Việt Nam từ thân phận người mất nước trở thành người làm chủ đất nước. Thắng lợi này cũng tạo tiền đề quan trọng để nhân dân ta tiếp tục bảo vệ nền độc lập vừa giành được.

Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, năm 1945 là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người. Từ một người thanh niên ra đi tìm đường cứu nước năm 1911, sau hơn ba thập kỷ hoạt động cách mạng, Người đã trở về lãnh đạo nhân dân giành chính quyền và đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Mùa Thu năm 1945 vì thế mãi là một trong những trang sử hào hùng nhất của dân tộc Việt Nam – mùa Thu của độc lập, tự do và khát vọng làm chủ vận mệnh đất nước.