HỒ CHÍ MINH VÀ MỘT NGÀY BÌNH THƯỜNG – NHÌN VỊ LÃNH TỤ QUA NHỮNG ĐIỀU RẤT GIẢN DỊ

Khi nhắc đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, người ta thường nhớ đến những sự kiện rất lớn của lịch sử: ngày 5/6/1911 Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, ngày 2/9/1945 Người đọc Tuyên ngôn Độc lập, những năm tháng kháng chiến ở Việt Bắc, chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 hay những năm cuối đời trong thời kỳ đất nước còn chiến tranh. Nhưng nếu tạm rời khỏi những sự kiện lớn ấy và thử hình dung một ngày bình thường của Hồ Chí Minh, chúng ta sẽ thấy một khía cạnh khác: một con người sống rất giản dị, làm việc theo nề nếp và luôn giữ sự gần gũi với những người xung quanh.

Buổi sáng của Hồ Chí Minh thường bắt đầu khá sớm. Người coi trọng việc rèn luyện sức khỏe và thường duy trì thói quen vận động. Trong những năm ở Hà Nội, hình ảnh Hồ Chí Minh đi bộ, tập thể dục, tập võ hoặc vận động quanh khu vực nơi ở đã trở nên quen thuộc với những người phục vụ và cán bộ gần Người. Người từng nhấn mạnh rằng sức khỏe là điều kiện quan trọng để học tập, lao động và phục vụ đất nước. Vì vậy, tập thể dục đối với Người không phải một hoạt động mang tính hình thức mà là một phần của lối sống.

Sau những hoạt động buổi sáng, Hồ Chí Minh bắt đầu công việc. Công việc của một vị Chủ tịch nước trong thời kỳ chiến tranh vô cùng lớn. Có rất nhiều báo cáo phải đọc, tài liệu phải xem xét, vấn đề phải giải quyết và những cuộc gặp phải tiến hành. Nhưng cách làm việc của Người thường không tạo cảm giác xa cách.

Người đọc báo.

Đọc tài liệu.

Nghe báo cáo.

Trao đổi với cán bộ.

Hỏi những vấn đề rất cụ thể.

Nếu nghe báo cáo về sản xuất nông nghiệp, Người có thể hỏi về năng suất, mùa vụ, đời sống của nông dân.

Nếu nghe về giáo dục, Người quan tâm đến học sinh, giáo viên và điều kiện học tập.

Nếu nghe về chiến trường, Người hỏi tình hình bộ đội và nhân dân.

Điều này cho thấy một đặc điểm trong phong cách làm việc của Hồ Chí Minh: không chỉ quan tâm đến những con số tổng quát mà còn muốn biết cuộc sống thực tế phía sau những con số ấy.

Một báo cáo có thể viết rằng sản lượng tăng.

Nhưng Người muốn biết:

Người nông dân có thực sự được hưởng lợi không?

Một địa phương có thể báo cáo rằng phong trào giáo dục phát triển.

Nhưng Người muốn biết:

Học sinh có đủ sách không?

Giáo viên có khó khăn gì không?

Người dân có thực sự biết chữ không?

Một đơn vị có thể báo cáo hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng Người muốn biết:

Chiến sĩ có được chăm sóc không?

Có thiếu thốn gì không?

Những câu hỏi ấy cho thấy Người luôn cố gắng nhìn sự việc từ đời sống của con người.

Trong các cuộc gặp, Hồ Chí Minh cũng thường tạo ra một không khí gần gũi. Người không thích những thủ tục quá hình thức. Khi gặp người lao động, Người có thể hỏi chuyện rất tự nhiên. Khi gặp trẻ em, Người thường quan tâm đến việc học hành, sức khỏe và hoàn cảnh gia đình của các em.

Có những bức ảnh lịch sử ghi lại cảnh Hồ Chí Minh trò chuyện với trẻ em, nông dân, công nhân, bộ đội hoặc các cụ già. Nếu chỉ nhìn những bức ảnh ấy, có thể thấy một vị lãnh tụ đang thực hiện một chuyến thăm. Nhưng đằng sau đó là một quan niệm rất rõ: lãnh đạo phải hiểu người dân mình đang lãnh đạo.

Đây cũng là lý do Hồ Chí Minh thường xuyên đi xuống cơ sở.

Người đến nhà máy.

Đến hợp tác xã.

Đến trường học.

Đến đơn vị quân đội.

Đến các địa phương.

Những chuyến đi ấy không đơn giản chỉ để động viên.

Đó còn là một cách để Người trực tiếp quan sát tình hình.

Một trong những điều đáng chú ý trong phong cách sống của Hồ Chí Minh là sự giản dị.

Nơi ở của Người tại Hà Nội thường được nhắc đến với những không gian rất đơn sơ.

Nhà sàn.

Bàn làm việc.

Chiếc giường.

Một số vật dụng sinh hoạt.

Những bộ quần áo quen thuộc.

Đôi dép cao su.

Không có quá nhiều đồ đạc.

Không có sự xa hoa thường thấy ở hình ảnh của một nguyên thủ quốc gia.

Nhưng điều đáng nói hơn là sự giản dị ấy không chỉ nằm ở đồ dùng.

Nó còn thể hiện trong cách Người ăn uống.

Bữa ăn của Hồ Chí Minh thường không cầu kỳ.

Những món ăn quen thuộc của người Việt Nam như cá, rau, cà, tương, canh... xuất hiện trong các câu chuyện về đời sống của Người.

Người không đặt ra yêu cầu phải có những món ăn đặc biệt.

Trong thời kỳ chiến tranh, điều này càng thể hiện rõ.

Đất nước đang khó khăn.

Nhân dân còn thiếu thốn.

Một vị lãnh đạo nếu sống quá xa hoa sẽ tạo ra khoảng cách rất lớn với người dân.

Hồ Chí Minh hiểu điều đó.

Vì vậy, lối sống giản dị cũng trở thành một cách thể hiện sự chia sẻ với nhân dân.

Có một câu chuyện thường được nhắc đến về đôi dép cao su của Hồ Chí Minh.

Đôi dép được làm từ lốp xe cũ và trở thành một hình ảnh quen thuộc của Người.

Đối với nhiều người, đôi dép ấy chỉ là một vật dụng rất bình thường.

Nhưng khi đặt cạnh vị trí của Hồ Chí Minh, nó tạo ra một sự tương phản rất mạnh.

Một người đứng đầu nhà nước nhưng sử dụng một đôi dép rất giản dị.

Điều này giúp chúng ta hiểu rằng đối với Người, địa vị không nhất thiết phải được thể hiện bằng vật chất.

Một vị lãnh tụ có thể đứng trước hàng vạn người trong một buổi lễ.

Nhưng khi trở về nơi ở, Người vẫn có thể sống với những vật dụng rất bình thường.

Một điều khác cũng đáng chú ý là Hồ Chí Minh rất coi trọng sách và việc đọc.

Trong một ngày làm việc, đọc tài liệu là hoạt động không thể thiếu.

Người đọc báo để theo dõi tình hình.

Đọc tài liệu để nghiên cứu.

Đọc sách để mở rộng kiến thức.

Đọc thư của nhân dân.

Đọc báo cáo của các địa phương.

Điều này đặc biệt đáng chú ý vì Người không chỉ đọc những tài liệu chính trị.

Trong quá trình hoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc từng tiếp xúc với nhiều nền văn hóa và nhiều loại sách báo khác nhau.

Người học ngoại ngữ.

Đọc báo nước ngoài.

Theo dõi tình hình quốc tế.

Điều đó giúp Người có một tầm nhìn tương đối rộng về thế giới.

Nhưng điều thú vị là dù đọc nhiều, Người vẫn coi trọng thực tế.

Sách có thể cung cấp kiến thức.

Nhưng thực tế cuộc sống mới cho thấy một chính sách có thực sự phù hợp hay không.

Vì vậy, Hồ Chí Minh thường kết hợp giữa đọc tài liệu và đi thực tế.

Đọc báo cáo.

Sau đó xuống cơ sở.

Nghe cán bộ.

Nhưng cũng nghe người dân.

Đây là một cách làm việc rất thực tế.

Trong những ngày bình thường, Hồ Chí Minh cũng dành thời gian cho cây cối và thiên nhiên.

Khu nhà sàn của Người có một khu vườn.

Người thường chăm sóc cây, cho cá ăn và quan sát cảnh vật xung quanh.

Đối với một người dành phần lớn thời gian cho những công việc chính trị và chiến tranh, những hoạt động rất đơn giản ấy tạo nên một hình ảnh khá đặc biệt.

Một vị lãnh tụ.

Nhưng cũng là một người yêu thiên nhiên.

Một người có thể dành thời gian ngồi bên ao cá.

Một người có thể tự tay chăm sóc cây.

Một người có thể trò chuyện với người làm vườn.

Những chi tiết ấy khiến hình ảnh Hồ Chí Minh trở nên gần gũi hơn.

Người không sống hoàn toàn trong thế giới của những cuộc họp và tài liệu.

Người vẫn có những khoảng thời gian rất đời thường.

Nhưng sự giản dị ấy không có nghĩa là Người ít làm việc.

Ngược lại, lịch làm việc của Hồ Chí Minh thường rất nhiều.

Đặc biệt trong thời kỳ chiến tranh, công việc có thể kéo dài từ sáng đến tối.

Có những lúc Người phải tiếp khách quốc tế.

Có những cuộc họp quan trọng.

Có những báo cáo từ chiến trường.

Có những vấn đề đối ngoại cần xử lý.

Có những công việc liên quan đến sản xuất và đời sống nhân dân.

Và tất cả đều phải được giải quyết trong điều kiện thông tin, giao thông và phương tiện liên lạc còn rất hạn chế so với ngày nay.

Điều đó khiến khả năng tổ chức thời gian của Người càng đáng chú ý.

Hồ Chí Minh cũng rất coi trọng tính đúng giờ và kỷ luật.

Người thường yêu cầu cán bộ làm việc nghiêm túc, không phô trương và không lãng phí thời gian.

Nhưng đồng thời, Người cũng không muốn cán bộ chỉ biết ngồi trong phòng.

Người thường nhắc nhở phải đi xuống cơ sở.

Phải gần dân.

Phải hiểu dân.

Phải nghe dân.

Đó là một trong những nguyên tắc quan trọng trong phong cách lãnh đạo của Hồ Chí Minh.

Một ngày bình thường của Người vì thế có thể được hình dung bằng những hoạt động rất đơn giản:

Buổi sáng vận động.

Đọc báo.

Làm việc.

Nghe báo cáo.

Gặp cán bộ.

Đi cơ sở.

Trò chuyện với người dân.

Đọc tài liệu.

Buổi tối tiếp tục làm việc hoặc đọc sách.

Những việc ấy nghe có vẻ bình thường.

Nhưng chính sự lặp lại của những việc bình thường đó tạo nên hiệu quả của một cuộc đời phi thường.

Một người không thể xây dựng một sự nghiệp lớn chỉ bằng những khoảnh khắc xuất chúng.

Phần lớn cuộc đời được tạo nên từ những ngày rất bình thường.

Một ngày đọc thêm vài trang sách.

Một ngày làm thêm một công việc.

Một ngày gặp thêm một người dân.

Một ngày suy nghĩ thêm về một vấn đề.

Một ngày rèn luyện sức khỏe.

Một ngày tự sửa một thiếu sót.

Cứ như vậy trong nhiều năm.

Và cuối cùng, những ngày bình thường ấy tạo thành một cuộc đời đặc biệt.

Có lẽ đó là một góc nhìn đáng suy nghĩ khi tìm hiểu Hồ Chí Minh.

Chúng ta thường nhìn thấy kết quả.

Nhưng ít khi nhìn thấy những ngày tháng tạo ra kết quả ấy.

Đằng sau một bài diễn văn nổi tiếng là rất nhiều năm đọc sách và suy nghĩ.

Đằng sau một quyết định chính trị là rất nhiều báo cáo và cuộc trao đổi.

Đằng sau một phong cách lãnh đạo gần dân là rất nhiều lần đi xuống cơ sở.

Đằng sau một hình ảnh giản dị là một quan niệm sống được duy trì trong thời gian dài.

Và đó cũng là lý do câu chuyện về một ngày bình thường của Hồ Chí Minh có thể mang lại một bài học rất khác.

Không phải lúc nào điều lớn lao cũng bắt đầu bằng một hành động lớn lao.

Đôi khi nó bắt đầu bằng việc dậy sớm.

Đọc một cuốn sách.

Làm tốt công việc hôm nay.

Giữ sức khỏe.

Biết lắng nghe.

Biết quan sát.

Biết sửa sai.

Biết quan tâm đến người khác.

Và kiên trì lặp lại những điều ấy trong nhiều năm.

Hồ Chí Minh đã sống một cuộc đời rất lớn, nhưng nhiều chi tiết trong cuộc sống hàng ngày của Người lại vô cùng nhỏ bé.

Một đôi dép.

Một chiếc áo.

Một bữa cơm giản dị.

Một quyển sách.

Một khu vườn.

Một bể cá.

Một cuộc trò chuyện với người dân.

Chính những điều bình thường ấy tạo nên một hình ảnh rất đặc biệt về Hồ Chí Minh: một vị lãnh tụ lớn nhưng cố gắng giữ cho khoảng cách giữa mình và nhân dân không trở nên quá xa.

Và có lẽ nếu phải chọn một hình ảnh để kết thúc câu chuyện này, đó không nhất thiết phải là hình ảnh Hồ Chí Minh đứng trước hàng vạn người.

Có thể chỉ là hình ảnh Người ngồi bên ngôi nhà sàn, đọc một cuốn sách, chăm sóc cây cối, rồi lại trở về với công việc.

Bởi đôi khi, để hiểu một nhân vật lịch sử vĩ đại, chúng ta không chỉ cần nhìn vào những khoảnh khắc họ làm nên lịch sử.

Chúng ta còn cần nhìn vào cách họ sống trong những ngày mà lịch sử chưa kịp gọi tên.