Hồ Chí Minh và sự chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945

Đầu năm 1941, sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc. Người chọn Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng làm căn cứ địa lãnh đạo công cuộc giải phóng dân tộc. Trước những chuyển biến của tình hình trong nước và thế giới, Nguyễn Ái Quốc sớm nhìn thấy thời cơ cách mạng đang đến gần.

Người triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ tám, quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh để đoàn kết toàn dân cứu nước. Người viết thư kêu gọi đồng bào cả nước giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc, anh dũng tiến lên giải phóng Tổ quốc.

Năm 1944, Người sáng lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ngày 9 tháng 3 năm 1945, phát xít Nhật làm đảo chính, hất cẳng thực dân Pháp ở Đông Dương.

Tháng 5 năm 1945, phát xít Đức bị tiêu diệt ở châu Âu, đạo quân Quan Đông của Nhật bị đánh tan. Thời cơ giải phóng dân tộc Việt Nam đã đến.

Trước sự chuyển biến mau lẹ của tình hình, Nguyễn Ái Quốc quyết định triệu tập Hội nghị toàn quốc của Đảng và Quốc dân Đại hội tại Tân Trào, Tuyên Quang, chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Hồ Chí Minh được bầu là Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giải phóng, tức Chính phủ lâm thời.

Người kêu gọi đồng bào cả nước: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy, đem sức ta mà tự giải phóng cho ta. Chúng ta không thể chậm trễ. Tiến lên! Tiến lên! Dưới lá cờ của Việt Minh, đồng bào hãy anh dũng tiến lên!”

 Cuộc Tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi trong cả nước. Ngày mùng 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.