HỒ CHÍ MINH VỚI TINH THẦN QUỐC TẾ – TỪ NGƯỜI TÌM ĐƯỜNG CỨU NƯỚC ĐẾN BIỂU TƯỢNG CỦA CÁC DÂN TỘC THUỘC ĐỊA

Trong cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, có một điều đặc biệt: Người là một nhà cách mạng Việt Nam nhưng hành trình đấu tranh lại gắn liền với rất nhiều quốc gia và dân tộc trên thế giới. Từ năm 1911, khi bôn ba ra nước ngoài, Nguyễn Tất Thành bắt đầu một chặng đường kéo dài hàng chục năm qua nhiều châu lục, làm nhiều nghề nghiệp, tiếp xúc với nhiều tầng lớp xã hội và tận mắt chứng kiến cuộc sống của những người lao động nghèo khổ. Chính những trải nghiệm thực tế đó đã giúp Người hình thành một nhãn quan rộng lớn về vấn đề dân tộc và nhân quyền.

Khi đến các nước phương Tây, Nguyễn Tất Thành nhận ra một nghịch lý: những quốc gia thường xuyên tuyên bố về "tự do", "bình đẳng" và "bác ái" lại đồng thời duy trì chế độ thuộc địa bóc lột khắc nghiệt đối với vô số dân tộc khác. Điều đó thôi thúc Người truy tìm bản chất thực sự của các giá trị ấy, không chỉ để giải phóng Việt Nam mà còn để hiểu vì sao hàng triệu con người ở các thuộc địa khác cũng phải chịu cảnh bất công tương tự. Tại Pháp, khi giao lưu với công nhân và các nhà hoạt động tiến bộ, Nguyễn Ái Quốc nhận thấy công nhân Pháp và nhân dân Việt Nam tuy khác nhau về ngôn ngữ, văn hóa nhưng đều có chung lợi ích trong cuộc đấu tranh chống lại áp bức. Người đi đến kết luận: cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc thuộc địa phải gắn liền với phong trào tiến bộ của giai cấp công nhân thế giới.

Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc đại diện cho những người Việt Nam yêu nước gửi "Bản yêu sách của nhân dân An Nam" tới Hội nghị Versailles đòi các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng. Dù chưa đặt ra yêu cầu độc lập hoàn toàn theo cách thức sau này, sự kiện ấy mang ý nghĩa lịch sử trọng đại vì Người đã chính thức đưa vấn đề Việt Nam ra trước dư luận quốc tế, khẳng định Việt Nam không phải là một vùng đất vô danh mà là một dân tộc có tiếng nói, có khát vọng tự do và có quyền tự quyết định tương lai của mình. Khi tiếp cận luận điểm của V.I. Lenin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy kim chỉ nam để kết hợp phong trào giải phóng dân tộc trong nước với phong trào cách mạng thế giới. Người luôn nhấn mạnh tinh thần tự lực cánh sinh: sự hỗ trợ quốc tế là vô cùng quan trọng, nhưng sức mạnh quyết định vận mệnh dân tộc phải xuất phát từ chính nội lực của nhân dân Việt Nam.

Trong những năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập Hội Liên hiệp các dân tộc thuộc địa và dùng báo chí như một vũ khí sắc bén để tố cáo sự thật về chế độ quản trị thuộc địa. Bằng thông tin, lý luận và sức mạnh của dư luận, Người giúp công chúng quốc tế nhận ra bản chất đằng sau cái gọi là "sứ mệnh khai hóa". Khi trở thành lãnh đạo cách mạng Việt Nam, tư tưởng đoàn kết quốc tế tiếp tục được Người vận dụng tài tình qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Người coi trọng sự ủng hộ của các lực lượng hòa bình, các phong trào phản chiến trên toàn thế giới, đồng thời kiên quyết giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ đối ngoại với phương châm nổi tiếng: "Dĩ bất biến, ứng vạn biến".

Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 dưới sự lãnh đạo của Bác và Đảng đã tạo nên một bước ngoặt, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, chứng minh rằng một dân tộc thuộc địa hoàn toàn có thể đánh bại một cường quốc thực dân. Tuy nhiên, nét nhân văn cao cả nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh là Người luôn phân biệt rạch ròi giữa chính sách hiếu chiến của chính quyền thực dân, đế quốc với nhân dân yêu chuộng hòa bình của các nước đối phương. Người đấu tranh chống lại sự áp bức chứ không nuôi dưỡng lòng thù hận dân tộc.

Từ người thanh niên Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Nhà Rồng năm 1911 đến vị Chủ tịch nước trong những năm cuối đời là một hành trình đi ra thế giới để tìm hiểu thế giới, rồi trở về thay đổi vận mệnh dân tộc. Qua đó, Hồ Chí Minh đã chứng minh một giá trị thời đại: lòng yêu nước sâu sắc và tinh thần đoàn kết quốc tế chân chính không hề đối lập nhau. Đi ra thế giới không phải để quên đi nguồn cội, mà để đưa dân tộc bước ra khỏi thân phận bị áp bức, sánh vai với các cường quốc ngũ châu bằng chính đôi chân và bản lĩnh của mình.